Απάντηση στα πρόσφατα δημοσιεύματα και στις καταγγελίες για το πρόγραμμα δασικής προστασίας Antinero δίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς περί απώλειας ευρωπαϊκών κονδυλίων και υποστηρίζοντας ότι η αποτελεσματικότητα του προγράμματος πρέπει να αξιολογείται βάσει του συνολικού έργου που έχει εκτελεστεί.
Το ΥΠΕΝ παραθέτει στοιχεία για τη χρηματοδότηση, τις αναθέσεις και τις παρεμβάσεις, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι έχει επιβληθεί δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29,94 εκατ. ευρώ για μέρος των συμβάσεων του Antinero II. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η σχετική απόφαση έχει προσβληθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο και η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί.
«Η κριτική, όπως και ο έλεγχος κάθε ευρώ δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος, είναι θεμιτή και αναγκαία», σημειώνει το υπουργείο. Προσθέτει, όμως, ότι οι αναφορές περί «σκανδάλου» πρέπει να εξετάζονται με βάση το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων.
Τι αφορά το ποσό των 667 εκατ. ευρώ
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το ποσό των περίπου 667 εκατ. ευρώ δεν αντιστοιχεί σε μία σύμβαση, μία ανάθεση ή έναν ενιαίο διαγωνισμό. Αποτελεί τον συνολικό προϋπολογισμό των δράσεων πρόληψης και προστασίας των δασών που έχουν υλοποιηθεί κατά την τελευταία πενταετία.
Στο διάστημα αυτό, όπως αναφέρεται, πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα.
Ειδικά για το 2026, το πρόγραμμα Antinero V-Plus περιλαμβάνει 19 συμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ.
Οι εργασίες αφορούν, μεταξύ άλλων:
- καθαρισμούς και διαχείριση της καύσιμης ύλης,
- συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου,
- δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών,
- παρεμβάσεις σε κρίσιμα οικοσυστήματα και αρχαιολογικούς χώρους,
- κατασκευή δασικών υποδομών και υδατοδεξαμενών.
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι οι εργασίες επιμετρήθηκαν, πιστοποιήθηκαν και παραλήφθηκαν από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες.
Η απάντηση για τις αναθέσεις
Το ΥΠΕΝ απορρίπτει την εικόνα ενός προγράμματος το οποίο σχεδιάζεται από τους αναδόχους, επισημαίνοντας ότι ο σχεδιασμός, η έγκριση, η επίβλεψη και η παραλαβή των έργων ανήκουν στη Δημόσια Δασική Υπηρεσία.
Κάθε παρέμβαση, σύμφωνα με την ανακοίνωση, βασίζεται σε δασοτεχνική μελέτη που προσδιορίζει εκ των προτέρων την περιοχή, τις εργασίες, τις ποσότητες, τις τεχνικές προδιαγραφές και τον προϋπολογισμό.
Για τη διεξαγωγή χωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών, το υπουργείο επικαλείται διαφορετικά δασικά συμπλέγματα και φυσικά αντικείμενα, καθώς και την ανάγκη ολοκλήρωσης των εργασιών πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου.
Παράλληλα, αναφέρει ότι οι 139 προσκλήσεις που εκδόθηκαν κατά τις διαφορετικές φάσεις του Antinero απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 οικονομικούς φορείς, ενώ οι σχετικές αποφάσεις και συμβάσεις είναι αναρτημένες στα συστήματα ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ.
Η δημοσιονομική διόρθωση των 29,9 εκατ. ευρώ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη δημοσιονομική διόρθωση που επιβλήθηκε με απόφαση της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου στις 11 Σεπτεμβρίου 2025.
Η κατ’ αποκοπή διόρθωση ανέρχεται σε 29.942.529,06 ευρώ και συνδέεται με εύρημα περί τεχνητής κατάτμησης σε μέρος των συμβάσεων του Antinero II, οι οποίες αφορούν την περίοδο 2022-2023.
Το υπουργείο δεν αμφισβητεί την ύπαρξη της απόφασης, τονίζει όμως ότι αυτή:
- έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου,
- έχει ανασταλεί δικαστικά ως προς την εκτέλεσή της,
- δεν συνιστά διαπίστωση ότι τα έργα δεν εκτελέστηκαν.
Όπως διευκρινίζει, το εύρημα αφορά τον ενιαίο ή χωριστό χαρακτήρα της ανάθεσης μέρους των συμβάσεων. Στο Antinero I ελέγχθηκαν οκτώ προσκλήσεις και 20 συμβάσεις χωρίς να προκύψει σχετικό εύρημα, ενώ συνολικά εξετάστηκαν 71 συμβάσεις.
Η διοίκηση υποστηρίζει ενώπιον του δικαστηρίου ότι κατά την ελεγχόμενη περίοδο υπήρχαν αντικειμενικοί λόγοι για τη χωριστή ανάθεση διακριτών έργων.
«Δεν χάθηκαν ευρωπαϊκά κονδύλια»
Το ΥΠΕΝ απορρίπτει και τους ισχυρισμούς περί αυθαίρετης μεταφοράς ή απώλειας κονδυλίων από τις αναδασώσεις προς τους καθαρισμούς.
Όπως εξηγεί, το Μέτρο 16849 του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» περιλαμβάνει τρεις αλληλένδετους πυλώνες: τις αναδασώσεις, την προληπτική προστασία και τα αντιδιαβρωτικά ή αντιπλημμυρικά έργα.
Η ανακατανομή των κονδυλίων μεταξύ των πυλώνων πραγματοποιήθηκε το 2023, ενσωματώθηκε στο αναθεωρημένο σχέδιο και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προσαρμογή μετά τις φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη χώρα.
«Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε», υποστηρίζει το υπουργείο, προσθέτοντας ότι μετά τις εγκρίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου, στα τέλη του 2025, ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου αυξήθηκε κατά 427 εκατ. ευρώ.
Τα ευρωπαϊκά ορόσημα του προγράμματος
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κρίνει εκπληρωμένα δύο κρίσιμα ορόσημα:
- Το ορόσημο 61, που αφορά την ανάθεση των συμβάσεων Antinero I και II, ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024.
- Το ορόσημο 62, που περιλαμβάνει την αποκατάσταση 57.000 στρεμμάτων, την αναβάθμιση τεσσάρων δασικών φυτωρίων και έργα σε Έβρο και Ροδόπη, ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2025.
Το ορόσημο 63, το οποίο αφορά την εκτέλεση των έργων, έχει προθεσμία ολοκλήρωσης την 31η Αυγούστου 2026. Η θετική αξιολόγηση των οροσήμων αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων.
Η θέση του ΥΠΕΝ για τις αναδασώσεις
Το υπουργείο υποστηρίζει ακόμη ότι η προτεραιότητα στην πρόληψη βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, επικαλούμενο το πόρισμα της ανεξάρτητης επιτροπής υπό τον καθηγητή Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ για τον κίνδυνο που δημιουργεί η συσσώρευση καύσιμης ύλης.
Παράλληλα, απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι οι αναδασώσεις εγκαταλείφθηκαν. Επισημαίνει ότι στα μεσογειακά οικοσυστήματα πολλές καμένες εκτάσεις αναγεννώνται με φυσικό τρόπο, ενώ τεχνητές φυτεύσεις απαιτούνται όταν η φυσική αναγέννηση δεν είναι εξασφαλισμένη.
Διευκρινίζει επίσης ότι η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις αναδασώσεις δεν αφορά το Antinero, αλλά διαφορετικά προγράμματα και άλλη χρηματοδοτική περίοδο.
«Η πρόληψη δεν είναι αυτόματος μηχανισμός κατάσβεσης»
Κατά το ΥΠΕΝ, οι παρεμβάσεις του Antinero δεν μπορούν να αποτρέψουν την εκδήλωση κάθε πυρκαγιάς, αλλά μπορούν να περιορίσουν την έντασή της και να διευκολύνουν την πρόσβαση των επίγειων πυροσβεστικών δυνάμεων.
Το υπουργείο επικαλείται ως παραδείγματα τη Δυτική Αττική, τον Πύργο Ηλείας και τη Σίβηρη Χαλκιδικής, καθώς και προηγούμενες παρεμβάσεις σε Φολόη, Πάρνηθα, Πεντέλη και Ωραιόκαστρο.
«Η αποτελεσματικότητα της πρόληψης δεν κρίνεται από το αν εκδηλώθηκε μια πυρκαγιά, αλλά από το πώς συμπεριφέρθηκε, πόσο γρήγορα εξαπλώθηκε και ποιες δυνατότητες ανάσχεσης δημιούργησαν οι προηγούμενες παρεμβάσεις», αναφέρει.
Προειδοποίηση για προσφυγή στη δικαιοσύνη
Κλείνοντας, το υπουργείο δηλώνει ότι η κριτική και ο δημόσιος έλεγχος του προγράμματος είναι θεμιτοί. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η επανάληψη «ατεκμηρίωτων υπαινιγμών περί παράνομων πράξεων» θα αντιμετωπιστεί με τα προβλεπόμενα νομικά μέσα.
«Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα συνεχίσει να επενδύει στην πρόληψη, στην επιστημονικά τεκμηριωμένη διαχείριση των δασών και στην ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας με διαφάνεια, δημόσιο έλεγχο και λογοδοσία», καταλήγει η ανακοίνωση.