Τέσσερα μεγάλα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων βρίσκονται στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού της Ελλάδας, με επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ και προοπτική να αλλάξουν τις ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Βόρειας Αφρικής. Από τη δεύτερη διασύνδεση με την Ιταλία έως το υποθαλάσσιο καλώδιο με την Αίγυπτο και τον σχεδιαζόμενο διάδρομο προς τη Γερμανία, η χώρα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Ωστόσο, η πρόοδος των έργων δεν είναι ομοιόμορφη, ενώ οι τεχνικές δυσκολίες, η χρηματοδότηση και οι γεωπολιτικές παράμετροι εξακολουθούν να επηρεάζουν τα χρονοδιαγράμματα.
Σε αυτή τη συγκυρία, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός για τις ενεργειακές υποδομές, καθώς η χρηματοδότηση και η αναγνώριση νέων έργων επηρεάζουν τις προοπτικές ανάπτυξης των διασυνδέσεων. Πριν από λίγες ημέρες ολοκληρώθηκε η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων για τον επόμενο κατάλογο Έργων Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PCI/PMI), τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγραμματίζει να υιοθετήσει στα τέλη του 2027, με έναρξη ισχύος στις αρχές του 2028.
Ο ανταγωνισμός για ευρωπαϊκούς πόρους είναι ήδη έντονος. Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η CINEA, στην πρόσκληση CEF Energy 2026 υποβλήθηκαν 67 αιτήσεις συνολικού ύψους 2,88 δισ. ευρώ, έναντι διαθέσιμου προϋπολογισμού 600 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη χρηματοδοτική διαδικασία είναι ανεξάρτητη από την επιλογή των έργων της νέας λίστας, με τα αποτελέσματά της να αναμένονται τον Ιανουάριο του 2027.
Ο ισχύων κατάλογος, που δημοσιεύθηκε στις 9 Απριλίου 2026, περιλαμβάνει 235 ενεργειακά έργα, εκ των οποίων 113 αφορούν ηλεκτρικές υποδομές, υπεράκτια και έξυπνα δίκτυα. Η ένταξη προσφέρει δυνατότητες ταχύτερης αδειοδότησης και πρόσβασης σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, χωρίς να συνεπάγεται αυτόματη εξασφάλιση πόρων.
GRITA 2: Επένδυση 1,9 δισ. ευρώ για τη δεύτερη σύνδεση με την Ιταλία
Η δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας, GRITA 2, αποτελεί ένα από τα πιο συγκεκριμένα έργα του ελληνικού σχεδιασμού, έχοντας ήδη αναγνωριστεί ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI 2.17). Προβλέπει νέα γραμμή συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης, ισχύος 1.000 MW, μεταξύ Θεσπρωτίας και Galatina στην Ιταλία. Το μήκος της υπολογίζεται σε 293 χιλιόμετρα, με προϋπολογισμό 1,9 δισ. ευρώ και ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2033.
Στο συνέδριο Enlit Europe, που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη, παρουσιάστηκε στις 11 Νοεμβρίου νεότερος προγραμματισμός, σύμφωνα με τον οποίο οι έρευνες βυθού αναμένεται να ξεκινήσουν στις αρχές του 2027. Η νέα υποδομή θα ενισχύσει την υφιστάμενη σύνδεση των δύο χωρών, επιτρέποντας μεγαλύτερες ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας. Για την ελληνική αγορά αυτό σημαίνει περισσότερες δυνατότητες εισαγωγών όταν οι ιταλικές τιμές είναι ανταγωνιστικότερες, αλλά και εξαγωγών σε περιόδους υψηλής εγχώριας παραγωγής. Φυσικά, η επίδραση στις χονδρεμπορικές τιμές θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης και στις δύο πλευρές.
Great Sea Interconnector: Το καλώδιο των 900 χιλιομέτρων και οι νέες έρευνες
Στην Ανατολική Μεσόγειο, το Great Sea Interconnector παραμένει ένα από τα πιο απαιτητικά τεχνικά και γεωπολιτικά εγχειρήματα.
Η διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, με χαρακτηρισμό PCI 2.6.2, προβλέπει υποθαλάσσιο καλώδιο μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων και αρχικής μεταφορικής ικανότητας 1.000 MW. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε περίπου 1,94 δισ. ευρώ, ενώ έχει εγκριθεί ευρωπαϊκή επιχορήγηση περίπου 657 εκατ. ευρώ μέσω του CEF.
Στις 6 Νοεμβρίου ανακοινώθηκε η έκδοση ναυτιλιακών προειδοποιήσεων για έρευνες στη σχεδιαζόμενη όδευση. Τέσσερις ημέρες αργότερα γνωστοποιήθηκε η αναχώρηση του ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από το Ηράκλειο, με πρώτο στάδιο τη βαθμονόμηση του εξοπλισμού του.
Η κινητικότητα αυτή αφορά την τεχνική προετοιμασία και δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί όλες οι εκκρεμότητες. Το καλώδιο προβλέπεται να τοποθετηθεί σε βάθη που κατά τόπους προσεγγίζουν τα 3.000 μέτρα, ενώ γεωπολιτικοί παράγοντες έχουν ήδη επηρεάσει τον προγραμματισμό των θαλάσσιων ερευνών. Για την Κύπρο, το βασικό διακύβευμα είναι η άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης και η δυνατότητα ανταλλαγής ενέργειας με το ευρωπαϊκό σύστημα. Τα ενδεχόμενα οφέλη για τους καταναλωτές θα εξαρτηθούν από τη λειτουργία της σύνδεσης και την ανάκτηση του επενδυτικού κόστους.
GREGY: Η ηλεκτρική γέφυρα με την Αίγυπτο και τα 47 μνημόνια συνεργασίας
Η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική προς την ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται στον πυρήνα του GREGY, το οποίο έχει αναγνωριστεί ως Έργο Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PMI 2.13).
Η διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, που αναπτύσσεται από την Elica Interconnector του ομίλου Κοπελούζου, προβλέπει υποθαλάσσιο καλώδιο περίπου 950 χιλιομέτρων, μεταφορικής ικανότητας 3.000 MW. Στόχος είναι η εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από νέες εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών στην Αίγυπτο, με προορισμό την ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά.
Στο Enlit Europe στις 11 Νοεμβρίου, ο αντιπρόεδρος του ομίλου Κοπελούζου, Θωμάς Αχιμαστός, ανέφερε ότι στην Αίγυπτο αναπτύσσονται παράλληλα έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας συνολικής ισχύος 8,5 GW, ενώ έχουν υπογραφεί 47 μνημόνια συνεργασίας με μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η προοπτική του έργου συνδέεται με τη ζήτηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Μέρος της εισαγόμενης παραγωγής σχεδιάζεται να καλύπτει ανάγκες ελληνικών επιχειρήσεων και το υπόλοιπο να διοχετεύεται σε άλλες αγορές. Προϋπόθεση αποτελεί η επάρκεια των ελληνικών και διασυνοριακών δικτύων μεταφοράς.
Green Aegean: Ο ενεργειακός διάδρομος προς τη Γερμανία
Σε πιο ανώριμη φάση βρίσκεται το Green Aegean Interconnector, που φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν νέο διάδρομο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη, με τελικό προορισμό τη Γερμανία. Η αρχική μεταφορική ικανότητα σχεδιάζεται στα 3 GW, με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης στα 6 έως 9 GW. Το έργο εξετάζεται στο πλαίσιο του δεκαετούς προγράμματος ανάπτυξης δικτύων του ENTSO – E και δεν διαθέτει ακόμη τον βαθμό τεχνικής ωριμότητας άλλων διασυνδέσεων. Η υλοποίησή του προϋποθέτει συνεργασία περισσότερων χωρών, σημαντικές επενδύσεις και ενίσχυση των ενδιάμεσων δικτύων.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης διεθνείς ηλεκτρικές συνδέσεις ελληνικού ενδιαφέροντος με την Αλβανία, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία, οι οποίες βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια προετοιμασίας.
Τι μπορεί να αλλάξει στις τιμές του ρεύματος
Η ανάπτυξη των διασυνδέσεων δημιουργεί νέες δυνατότητες για την ελληνική αγορά, χωρίς ωστόσο να εγγυάται αυτόματα χαμηλότερους λογαριασμούς. Σε περιόδους αυξημένης ζήτησης, οι εισαγωγές ανταγωνιστικότερης ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να περιορίσουν την ανάγκη λειτουργίας ακριβότερων μονάδων παραγωγής. Αντίστοιχα, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα υπερβαίνει τις εγχώριες ανάγκες, οι εξαγωγές προσφέρουν πρόσθετες διεξόδους για την αξιοποίησή της. Η δεύτερη δυνατότητα είναι κρίσιμη καθώς αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ και εντείνονται οι πιέσεις για περικοπές παραγωγής σε ώρες χαμηλής ζήτησης. Οι διασυνδέσεις μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό τους, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν διαθέσιμες αγορές και επαρκής μεταφορική ικανότητα.
Παράλληλα, η ανάπτυξη αποθήκευσης και η αναβάθμιση των εσωτερικών δικτύων παραμένουν αναγκαίες.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα εξαρτάται τόσο από τις χονδρεμπορικές τιμές όσο και από το κόστος των νέων υποδομών, μέρος του οποίου ενδέχεται, ανάλογα με το ρυθμιστικό καθεστώς, να ανακτηθεί μέσω χρεώσεων δικτύου. Επομένως, η αύξηση των ηλεκτρικών ανταλλαγών δεν μεταφράζεται υποχρεωτικά σε αντίστοιχη μείωση των τιμολογίων λιανικής.


