Προσδοκίες για μειώσεις στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου δημιουργεί η απότομη υποχώρηση του Brent, ωστόσο το εάν και πότε οι καταναλωτές θα δουν φθηνότερα καύσιμα παραμένει ανοιχτό. Η διεθνής αγορά έχει καταγράψει σημαντική διόρθωση μετά την άνοδο των προηγούμενων εβδομάδων, διαμορφώνοντας προϋποθέσεις αποκλιμάκωσης στις τιμές προμήθειας. Στα ελληνικά πρατήρια, όμως, η αμόλυβδη και το diesel εξακολουθούν να πωλούνται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, με το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων να ξεπερνά τα 106 ευρώ.
Πότε μπορεί να περάσει η μείωση στην αντλία
Το Brent, το οποίο στα τέλη Οκτωβρίου είχε κινηθεί κοντά στα 117 δολάρια το βαρέλι, υποχώρησε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου στα 104,77 δολάρια, με ημερήσια πτώση περίπου 7,6%. Η πτωτική πορεία συνεχίστηκε και την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, με την τιμή του να διαμορφώνεται κοντά στα 103 δολάρια το βαρέλι το απόγευμα, ενισχύοντας τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση του κόστους των καυσίμων. Το ζητούμενο πλέον είναι εάν η πτώση θα έχει διάρκεια.
Η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης του κόστους καυσίμων, δεν καθορίζει όμως απευθείας την τιμή που πληρώνει ο οδηγός. Η βενζίνη και το diesel είναι διυλισμένα προϊόντα, με δικές τους διεθνείς τιμές, οι οποίες επηρεάζονται από τη ζήτηση, τη διαθέσιμη παραγωγή και τα περιθώρια διύλισης.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ισοτιμία ευρώ – δολαρίου, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται διεθνώς σε δολάρια.
Εάν η πτώση του Brent διατηρηθεί και αποτυπωθεί στις τιμές των διυλισμένων προϊόντων, μπορεί να ακολουθήσει αποκλιμάκωση στις τιμές προμήθειας της ελληνικής αγοράς. Από εκεί και πέρα, η μεταφορά της μείωσης στη λιανική εξαρτάται από τον χρόνο ανεφοδιασμού των πρατηρίων, τα αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί, τις εμπορικές συμφωνίες και τον ανταγωνισμό.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο μια μείωση του Brent πρέπει υποχρεωτικά να μεταφερθεί στην αντλία.
Τα πρατήρια με υψηλή κυκλοφορία και συχνότερες παραλαβές μπορούν να προσαρμόζουν ταχύτερα τις τιμές τους στις μεταβολές του κόστους προμήθειας. Σε περιοχές με μικρότερη κατανάλωση, η ανανέωση των αποθεμάτων μπορεί να γίνεται πιο αργά, καθυστερώντας την προσαρμογή.
Ακόμη και εάν υπάρξουν μειώσεις στη χονδρική, δεν είναι δεδομένο ότι θα περάσουν αυτούσιες στους καταναλωτές.
Πάνω από 106 ευρώ το γέμισμα των 50 λίτρων
Η τελευταία επίσημη καταγραφή του υπουργείου Ανάπτυξης δείχνει ότι η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων διαμορφώθηκε στα 2,125 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κίνησης έφτασε τα 2,139 ευρώ. Η αμόλυβδη 100 οκτανίων πωλούνταν κατά μέσο όρο προς 2,394 ευρώ.
Με βάση αυτές τις τιμές, το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων κοστίζει 106,25 ευρώ για την αμόλυβδη και 106,95 ευρώ για το diesel.
Γιατί η βενζίνη και το diesel μπορεί να ακολουθήσουν διαφορετική πορεία
Η υποχώρηση του αργού δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλα τα προϊόντα διύλισης. Η αγορά βενζίνης συνδέεται περισσότερο με την οδική κυκλοφορία και την εποχική ζήτηση, ενώ το diesel χρησιμοποιείται ευρέως στις εμπορευματικές μεταφορές, στη βιομηχανία και σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες.
Κατά τους χειμερινούς μήνες, η αυξημένη ζήτηση για καύσιμα θέρμανσης μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις στην αγορά των μεσαίων αποσταγμάτων, στην οποία ανήκει και το diesel.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία για την ελληνική αγορά, όπου το πετρέλαιο κίνησης παραμένει ακριβότερο από την απλή αμόλυβδη σε πανελλαδικό επίπεδο, παρά τη χαμηλότερη φορολογική του επιβάρυνση.
Επομένως, ακόμη και εάν επιβεβαιωθούν οι προσδοκίες για μειώσεις στις τιμές προμήθειας, το εύρος τους μπορεί να διαφέρει μεταξύ βενζίνης και diesel. Η εξέλιξη των διεθνών τιμών των δύο προϊόντων θα είναι καθοριστική για το τελικό αποτέλεσμα.
Τι σημαίνει η πτώση του πετρελαίου για τη θέρμανση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς τα νοικοκυριά βρίσκονται στην αρχή της χειμερινής περιόδου και προγραμματίζουν τον ανεφοδιασμό τους. Αυτή τη στιγμή, η μέση πανελλαδική τιμή διαμορφώνεται στα 1,566 ευρώ το λίτρο. Η προμήθεια 500 λίτρων κοστίζει κατά μέσο όρο 783 ευρώ, ενώ για 1.000 λίτρα η δαπάνη ανέρχεται στα 1.566 ευρώ.
Στην Αττική, η μέση τιμή ήταν 1,541 ευρώ το λίτρο, έναντι 1,706 ευρώ στις Κυκλάδες. Για ποσότητα 1.000 λίτρων, η διαφορά φτάνει τα 165 ευρώ.
Η πτώση του Brent θα μπορούσε να δημιουργήσει περιθώρια αποκλιμάκωσης και στο πετρέλαιο θέρμανσης, εφόσον συνοδευτεί από αντίστοιχη υποχώρηση των διεθνών τιμών των προϊόντων διύλισης. Ωστόσο, η αυξημένη εποχική ζήτηση και οι συνθήκες εφοδιασμού μπορούν να περιορίσουν ή να καθυστερήσουν τη μείωση.
Για τα νοικοκυριά, συνεπώς, δεν υπάρχει ακόμη ασφαλής ένδειξη ότι η αναμονή λίγων ημερών θα εξασφαλίσει χαμηλότερη τιμή αγοράς.
Πώς επηρεάζουν τις τιμές οι φόροι και οι επιδοτήσεις
Η τελική τιμή των καυσίμων δεν διαμορφώνεται μόνο από το κόστος του προϊόντος. Σημαντικό μέρος της αφορά τη φορολογία, η οποία περιορίζει την ποσοστιαία επίδραση των διεθνών μεταβολών στη λιανική.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης ανέρχεται σε 0,70 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη και σε 0,41 ευρώ για το diesel κίνησης, ενώ ο ΦΠΑ διαμορφώνεται στο 24%. Επειδή ο ΕΦΚ επιβάλλεται ως σταθερό ποσό ανά λίτρο, μια πτώση της τιμής προμήθειας κατά συγκεκριμένο ποσοστό δεν οδηγεί σε ισόποση ποσοστιαία μείωση της τιμής στην αντλία.
Για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου εφαρμόζονται επίσης παρεμβάσεις στήριξης, οι οποίες αντιστοιχούν σε 10 λεπτά ανά λίτρο για την αμόλυβδη, συνολικά 20 λεπτά για το diesel κίνησης και 40 λεπτά για το πετρέλαιο θέρμανσης, με συμμετοχή του Δημοσίου και των διυλιστηρίων ανάλογα με το προϊόν.
Οι ενισχύσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί στις καταγεγραμμένες τιμές λιανικής και δεν αφαιρούνται εκ νέου από το ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής.
Τι θα κρίνει τις τιμές των επόμενων ημερών
Η αγορά καυσίμων εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αποκλιμάκωση δημιουργεί περιθώρια για χαμηλότερες τιμές, χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί σαφής εικόνα για την επίδρασή της στην ελληνική λιανική.
Το πρώτο ζητούμενο είναι να διατηρηθεί η πτώση του Brent. Το δεύτερο είναι να ακολουθήσουν οι διεθνείς τιμές βενζίνης και diesel, ώστε να υπάρξει αντίστοιχη προσαρμογή στις τιμές προμήθειας. Ακόμη και τότε, ο χρόνος μετακύλισης και το τελικό όφελος θα εξαρτηθούν από τις συνθήκες της εγχώριας αγοράς.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις παραμένουν ο σημαντικότερος παράγοντας αβεβαιότητας, καθώς μια νέα ένταση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ανατρέψει τη σημερινή τάση.
