Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε κατοικίες και επιχειρήσεις αξιολογείται πλέον με διαφορετικά οικονομικά κριτήρια, καθώς το net billing συνδέει την απόδοση της επένδυσης με την ενέργεια που καταναλώνεται τη στιγμή της παραγωγής της και την αξία της πλεονάζουσας ποσότητας που διοχετεύεται στο δίκτυο. Η προσθήκη μπαταρίας μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνει όμως το αρχικό κόστος και δεν εξασφαλίζει απαραίτητα ταχύτερη απόσβεση.
Η διαφορά γίνεται εμφανής όταν συγκρίνονται δύο εγκαταστάσεις ίδιας ισχύος, αλλά με διαφορετικό προφίλ κατανάλωσης. Ένα νοικοκυριό που χρησιμοποιεί ηλεκτρικές συσκευές κυρίως το βράδυ αξιοποιεί μικρότερο μέρος της παραγωγής του σε σχέση με μια κατοικία με αυξημένες ημερήσιες ανάγκες. Αντίστοιχα, μια επιχείρηση που λειτουργεί τις ώρες ηλιοφάνειας μπορεί να επιτυγχάνει υψηλή αυτοκατανάλωση χωρίς πρόσθετο εξοπλισμό αποθήκευσης.
Πώς επηρεάζει το net billing την οικονομική απόδοση
Με το net billing, η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται και καταναλώνεται ταυτόχρονα μειώνει την ποσότητα που αγοράζεται από το δίκτυο, ενώ η πλεονάζουσα παραγωγή αποτιμάται οικονομικά σύμφωνα με τους ισχύοντες όρους. Σε αντίθεση με το παλαιότερο net metering, οι κιλοβατώρες που διοχετεύονται στο δίκτυο δεν συμψηφίζονται ενεργειακά με την κατανάλωση άλλων ωρών.
Η διαφοροποίηση αυτή καθιστά σημαντικό τον χρονισμό της κατανάλωσης, καθώς η αξία μιας κιλοβατώρας που χρησιμοποιείται απευθείας μπορεί να είναι υψηλότερη από την αποζημίωση της ίδιας ποσότητας όταν διοχετεύεται στο δίκτυο.
Πόσο μπορεί να μειωθεί ο λογαριασμός ρεύματος
Ένα φωτοβολταϊκό ισχύος 5 kW μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες στην Ελλάδα, να παράγει ενδεικτικά 6.500–8.000 kWh ετησίως. Η παραγωγή εξαρτάται από τη γεωγραφική θέση, τον προσανατολισμό, τις σκιάσεις και τις τεχνικές απώλειες.
Σε υποθετικό παράδειγμα με ετήσια παραγωγή 7.000 kWh και άμεση αυτοκατανάλωση 35%, το νοικοκυριό χρησιμοποιεί 2.450 kWh από το φωτοβολταϊκό. Εάν η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας που αποφεύγει να αγοράσει υπολογιστεί ενδεικτικά σε 0,20 ευρώ ανά kWh, η ετήσια εξοικονόμηση φτάνει τα 490 ευρώ.
Οι υπόλοιπες 4.550 kWh διοχετεύονται στο δίκτυο. Με υποθετική μέση αποζημίωση 0,06 ευρώ ανά kWh, η αξία τους ανέρχεται σε 273 ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ετήσιο οικονομικό όφελος στα 763 ευρώ.
Ο υπολογισμός αφορά ένα ενδεικτικό σενάριο και δεν αποτυπώνει συγκεκριμένο τιμολόγιο προμηθευτή. Το πραγματικό αποτέλεσμα επηρεάζεται από τις χρεώσεις που αποφεύγονται μέσω της αυτοκατανάλωσης, την αξία της εγχεόμενης ενέργειας και τις επιβαρύνσεις που εξακολουθούν να ισχύουν.
Τι προσθέτει η μπαταρία στην εξοικονόμηση
Η αποθήκευση επιτρέπει στο νοικοκυριό να χρησιμοποιεί κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες μέρος της ενέργειας που παράχθηκε νωρίτερα, περιορίζοντας τις αγορές ρεύματος από το δίκτυο.
Εάν στο ίδιο παράδειγμα η προσθήκη μπαταρίας αυξήσει θεωρητικά την αυτοκατανάλωση από 35% σε 65%, η ενέργεια που αξιοποιείται στην κατοικία φτάνει τις 4.550 kWh ετησίως. Με αξία αποφευγόμενης αγοράς 0,20 ευρώ ανά kWh, η εξοικονόμηση διαμορφώνεται σε 910 ευρώ. Οι υπόλοιπες 2.450 kWh, με υποθετική αποζημίωση 0,06 ευρώ ανά kWh, αποφέρουν 147 ευρώ.
Το συνολικό ετήσιο όφελος ανέρχεται έτσι θεωρητικά σε 1.057 ευρώ, αυξημένο κατά 294 ευρώ σε σχέση με την εγκατάσταση χωρίς μπαταρία.
Στην πράξη, το πρόσθετο όφελος θα είναι μικρότερο εφόσον συνυπολογιστούν οι απώλειες φόρτισης και εκφόρτισης, ενώ η διαθέσιμη χωρητικότητα της μπαταρίας μειώνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.
Πότε αποσβένεται η επένδυση
Η μεγαλύτερη εξοικονόμηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως και συντομότερη απόσβεση. Με υποθετικό κόστος εγκατάστασης 6.000 ευρώ και ετήσιο όφελος 763 ευρώ, ένα φωτοβολταϊκό χωρίς μπαταρία εμφανίζει χρόνο απλής απόσβεσης περίπου 7,9 ετών.
Εάν η προσθήκη αποθήκευσης ανεβάσει το συνολικό κόστος στις 10.000 ευρώ και το θεωρητικό ετήσιο όφελος στα 1.057 ευρώ, η απόσβεση παρατείνεται σε περίπου 9,5 χρόνια.
Τα ποσά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη σύγκριση των δύο επιλογών και δεν αποτελούν τρέχουσες προσφορές της αγοράς. Οι χρόνοι απλής απόσβεσης δεν περιλαμβάνουν χρηματοοικονομικό κόστος, συντήρηση, ενδεχόμενη αντικατάσταση εξοπλισμού ή μεταβολές στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Με τις συγκεκριμένες παραδοχές, η μπαταρία απαιτεί πρόσθετη επένδυση 4.000 ευρώ και δημιουργεί επιπλέον ετήσιο όφελος 294 ευρώ πριν από τις απώλειες. Η απλή απόσβεση της πρόσθετης δαπάνης ξεπερνά επομένως τα 13 χρόνια, στοιχείο που πρέπει να συνεκτιμηθεί με τη διάρκεια ζωής του συστήματος αποθήκευσης.
Πότε συμφέρει η αποθήκευση στις επιχειρήσεις
Για μια μικρή επιχείρηση, το ωράριο λειτουργίας μπορεί να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική απόδοση του φωτοβολταϊκού. Γραφεία, εμπορικά καταστήματα και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών με υψηλή ημερήσια κατανάλωση έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν σημαντικό μέρος της παραγόμενης ενέργειας χωρίς μπαταρία.
Σε υποθετική εγκατάσταση με ετήσια παραγωγή 15.000 kWh και αυτοκατανάλωση 70%, η επιχείρηση αξιοποιεί 10.500 kWh για τις ανάγκες της. Με ενδεικτική αξία αποφευγόμενης αγοράς 0,18 ευρώ ανά kWh, η ετήσια εξοικονόμηση ανέρχεται σε 1.890 ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνεται η αποζημίωση για την υπόλοιπη παραγωγή.
Η εικόνα διαφοροποιείται σε επιχειρήσεις με αυξημένες ανάγκες μετά τη δύση του ηλίου, όπως ορισμένες μονάδες εστίασης ή εγκαταστάσεις που λειτουργούν σε περισσότερες βάρδιες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μπαταρία μπορεί να αυξήσει την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι η πρόσθετη εξοικονόμηση επαρκεί για να καλύψει το κόστος της.
Τα στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν πριν από την εγκατάσταση
Η σωστή διαστασιολόγηση του φωτοβολταϊκού και της ενδεχόμενης μπαταρίας προϋποθέτει αναλυτική εικόνα της κατανάλωσης ανά ώρα και εκτίμηση της παραγωγής που μπορεί να αξιοποιηθεί στο ακίνητο. Μια εγκατάσταση μεγαλύτερης ισχύος ενδέχεται να αυξήσει την ποσότητα ενέργειας που διοχετεύεται στο δίκτυο χωρίς αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής απόδοσης.
Στην αξιολόγηση πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται οι όροι σύνδεσης, το διαθέσιμο εμβαδόν και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της στέγης, οι προσφορές εξοπλισμού, οι προβλεπόμενες δαπάνες συντήρησης και η διάρκεια ζωής των επιμέρους συστημάτων.
Ιδιαίτερα για την αποθήκευση, η σύγκριση χρειάζεται να γίνεται με βάση το πρόσθετο κόστος της μπαταρίας και την επιπλέον εξοικονόμηση που μπορεί πράγματι να προσφέρει. Έτσι μπορεί να διαπιστωθεί εάν η επένδυση δικαιολογείται οικονομικά ή εάν η άμεση αυτοκατανάλωση καλύπτει ήδη επαρκώς τις ανάγκες της κατοικίας ή της επιχείρησης.
