Η νέα κακοκαιρία που πλήττει την Ελλάδα, με την Πολιτική Προστασία να θέτει σε κατάσταση κινητοποίησης Red Code την Αττική και άλλες περιοχές της χώρας, φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο την ανθεκτικότητα των ηλεκτρικών δικτύων και την πρόοδο των επενδύσεων για την προστασία τους από ακραία καιρικά φαινόμενα. Στο Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου 2026 – 2030 του ΔΕΔΔΗΕ προβλέπονται παρεμβάσεις ύψους 134,25 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, ενώ ξεχωριστό πρόγραμμα αναβάθμισης και υπογειοποίησης δικτύων διαθέτει προϋπολογισμό 332 εκατ. ευρώ.
Η ευπάθεια των ενεργειακών υποδομών απέναντι στις φυσικές καταστροφές αναδείχθηκε τις τελευταίες ημέρες και εκτός συνόρων. Στη Βρετανία, όπου οι καταιγίδες Austen και Boelo προκάλεσαν εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης. Σύμφωνα με την Energy Networks Association, στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου αποκαταστάθηκε η παροχή ρεύματος σε περίπου 700.000 καταναλωτές, ενώ τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου περίπου 39.000 παρέμεναν χωρίς ηλεκτροδότηση. Οι ισχυροί άνεμοι, οι πτώσεις δέντρων και οι πλημμύρες προκάλεσαν βλάβες σε διαφορετικά τμήματα του δικτύου, δυσχεραίνοντας παράλληλα την πρόσβαση των συνεργείων και παρατείνοντας τις εργασίες αποκατάστασης.
Επενδύσεις 134,25 εκατ. ευρώ για την κλιματική ανθεκτικότητα
Στην Ελλάδα, οι καταστροφές από πυρκαγιές, πλημμύρες και ισχυρές χιονοπτώσεις έχουν ήδη επηρεάσει τον σχεδιασμό των επενδύσεων στο δίκτυο διανομής, με έμφαση στην προστασία των γραμμών που διέρχονται από περιοχές υψηλής επικινδυνότητας. Πρόκειται για ένα σύνθετο έργο λόγω της γεωγραφικής διασποράς των υποδομών, καθώς το δίκτυο εξυπηρετεί τόσο πυκνοδομημένες αστικές περιοχές όσο και ορεινούς οικισμούς, δασικές εκτάσεις και νησιά, όπου οι συνθήκες πρόσβασης και οι δυνατότητες εναλλακτικής τροφοδοσίας διαφέρουν σημαντικά.
Στο εγκεκριμένο από τη ΡΑΑΕΥ Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου 2026 – 2030 περιλαμβάνεται ειδικό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 134,25 εκατ. ευρώ, το οποίο καλύπτει παρεμβάσεις στο εναέριο και υπόγειο δίκτυο μέσης και χαμηλής τάσης.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, προβλέπονται ετησίως παρεμβάσεις σε 110 χιλιόμετρα υπόγειου δικτύου μέσης τάσης, 50 χιλιόμετρα υπόγειου δικτύου χαμηλής τάσης, 150 χιλιόμετρα εναέριου δικτύου μέσης τάσης και 300 χιλιόμετρα εναέριου δικτύου χαμηλής τάσης. Προβλέπονται επίσης εργασίες σε 90 χιλιόμετρα δικτύου με καλυμμένους αγωγούς. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν υπογειοποιήσεις, μετατοπίσεις γραμμών και αντικατάσταση εξοπλισμού, με τη χρήση συνεστραμμένων καλωδίων, την πύκνωση των στύλων και την ενίσχυση της προστασίας από κεραυνικά πλήγματα. Στόχος είναι να περιοριστεί η έκθεση του δικτύου σε πτώσεις δέντρων, ισχυρούς ανέμους και χιονοπτώσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι βλάβες εμφανίζουν αυξημένη συχνότητα ή η αποκατάστασή τους είναι δυσχερής.
Η υπογειοποίηση, πάντως, συνεπάγεται υψηλότερο αρχικό κόστος κατασκευής, ενώ η εφαρμογή της δεν είναι εξίσου εύκολη σε όλες τις περιοχές. Το ανάγλυφο του εδάφους, οι υφιστάμενες υποδομές και οι τεχνικές απαιτήσεις κάθε έργου επηρεάζουν τόσο το κόστος όσο και τον χρόνο υλοποίησης. Επιπλέον, παρότι τα υπόγεια καλώδια είναι λιγότερο εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες, ο εντοπισμός και η επισκευή μιας βλάβης μπορεί να απαιτούν περισσότερο χρόνο σε σχέση με το εναέριο δίκτυο.
Υπογειοποιήσεις και αναβαθμίσεις σε δασικές περιοχές
Ξεχωριστό επενδυτικό πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού 332 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται μέσω της Δράσης 16900 του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αφορά την αναβάθμιση και υπογειοποίηση δικτύων μέσης και χαμηλής τάσης. Από το συνολικό ποσό, τα 100 εκατ. ευρώ προέρχονται από επιχορήγηση του Ταμείου. Το φυσικό αντικείμενο της δράσης περιλαμβάνει περίπου 3.370 χιλιόμετρα δικτύου, με περισσότερα από 2.900 χιλιόμετρα να αφορούν παρεμβάσεις στη μέση τάση. Προτεραιότητα δίνεται σε δασικές περιοχές και αστικά κέντρα, με έργα υπογειοποίησης, μετατόπισης εναέριων γραμμών και εγκατάστασης συνεστραμμένων καλωδίων.
Πιο συγκεκριμένα, στις δασικές εκτάσεις, η απομάκρυνση γραμμών από ιδιαίτερα εκτεθειμένες διαδρομές μπορεί να περιορίσει τις ζημιές από πυρκαγιές και πτώσεις δέντρων, ενώ διευκολύνει την πρόσβαση για συντήρηση και επισκευές. Η υπογειοποίηση, ωστόσο, δεν εξαλείφει το σύνολο των κινδύνων, καθώς σε περιοχές με έντονα πλημμυρικά φαινόμενα απαιτείται πρόσθετη προστασία των εγκαταστάσεων από την εισροή νερού.
Σημαντική παράμετρος είναι επίσης η ανθεκτικότητα των υποσταθμών και των σημείων σύνδεσης του δικτύου. Ακόμη και όταν οι γραμμές διαθέτουν αυξημένη προστασία, μια βλάβη σε κρίσιμο εξοπλισμό μπορεί να επηρεάσει την τροφοδοσία ευρύτερης περιοχής. Κατά συνέπεια, οι παρεμβάσεις χρειάζεται να συνοδεύονται από κατάλληλη συντήρηση και προστασία των υπόλοιπων εγκαταστάσεων.
Τα ευάλωτα σημεία και ο χρόνος αποκατάστασης
Η έκταση μιας διακοπής ηλεκτροδότησης εξαρτάται από τη θέση της βλάβης, τη διάρθρωση του δικτύου και τη δυνατότητα εναλλακτικής τροφοδοσίας. Μια ζημιά σε γραμμή μέσης τάσης μπορεί να επηρεάσει μεγάλο αριθμό καταναλωτών, ιδίως σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές συνδέσεις.
Σε συνθήκες έντονης κακοκαιρίας, η αποκατάσταση επιβαρύνεται από πλημμυρισμένους δρόμους, κατολισθήσεις και πτώσεις δέντρων, που δυσχεραίνουν την πρόσβαση των συνεργείων. Αντίστοιχα, η συνέχιση των φαινομένων μπορεί να καθυστερήσει την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών.
Σημαντικό ρόλο στον περιορισμό των επιπτώσεων διαδραματίζουν οι αυτοματισμοί και τα συστήματα τηλεχειρισμού, που επιτρέπουν τον ταχύτερο εντοπισμό και την απομόνωση προβληματικών τμημάτων. Όπου η διαμόρφωση του δικτύου το επιτρέπει, η ηλεκτροδότηση μπορεί να αποκατασταθεί μέσω εναλλακτικών διαδρομών πριν ολοκληρωθεί η επισκευή της αρχικής βλάβης. Η διαφορά ανάμεσα σε μια ολιγόωρη διακοπή και σε μια πολύωρη ή πολυήμερη αποκατάσταση δεν συνδέεται πάντοτε με την έκταση της αρχικής ζημιάς. Καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, η δυνατότητα μεταφοράς εξοπλισμού και η ταυτόχρονη εκδήλωση πολλών βλαβών, που αυξάνει τις απαιτήσεις σε συνεργεία και τεχνικά μέσα.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις διακοπές ρεύματος
Πέρα από τις παρεμβάσεις στις υποδομές, η εικόνα του ηλεκτρικού δικτύου αποτυπώνεται και στους δείκτες αξιοπιστίας, οι οποίοι καταγράφουν πόσο συχνά και για πόση ώρα διακόπτεται η ηλεκτροδότηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΔΕΗ για το 2025, η μέση ετήσια διάρκεια διακοπών ανά καταναλωτή στην Ελλάδα περιορίστηκε στα 110 λεπτά, από περίπου 132 λεπτά το 2024, σημειώνοντας μείωση της τάξης του 17%. Η μέση συχνότητα διακοπών υποχώρησε επίσης στις 1,6 από 1,7 ανά καταναλωτή. Στην αναβάθμιση της λειτουργίας του δικτύου εντάσσεται και η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, η διείσδυση των οποίων στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 19% το 2025, από 13% το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία. Πρόκειται για διαφορετικό σκέλος του εκσυγχρονισμού, το οποίο αφορά κυρίως την παρακολούθηση και τη διαχείριση της κατανάλωσης και δεν υποκαθιστά τις επενδύσεις για τη φυσική προστασία των υποδομών.
Το επόμενο διάστημα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει κατά πόσο η βελτίωση των δεικτών αξιοπιστίας θα διατηρηθεί και σε συνθήκες εντονότερων και συχνότερων ακραίων καιρικών φαινομένων.
