Το Επταπύργιο – Γεντί Κουλέ στη Θεσσαλονίκη επισκέφθηκε το Σάββατο 3 Οκτωβρίου ο Αλέξης Τσίπρας, χαρακτηρίζοντας «συλλογική νίκη» την πληροφορία ότι το ιστορικό μνημείο εξαιρείται από τον κατάλογο χώρων του ΟΔΑΠ που θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται για ιδιωτικές εκδηλώσεις.
Τον επικεφαλής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης υποδέχθηκε ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, ο οποίος τον ενημέρωσε για το ομόφωνο ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου με αίτημα την άμεση απόσυρση του Γεντί Κουλέ από τον σχετικό κατάλογο.
«Χώρος μαρτυρίου και συλλογικής μνήμης»
Ο Αλέξης Τσίπρας στάθηκε ιδιαίτερα στον ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα του χώρου.
«Πρόκειται για έναν χώρο ιδιαίτερου συμβολισμού, έναν τόπο μαρτυρίου και συλλογικής μνήμης», δήλωσε, προσθέτοντας ότι, εφόσον επιβεβαιώνεται η εξαίρεση του Γεντί Κουλέ από το σχέδιο, αυτή αποτελεί «συλλογική νίκη» της τοπικής αυτοδιοίκησης, του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών και της τοπικής κοινωνίας.
Τσίπρας για αλιείς: «Ερημώνουν τα χωριά στη στεριά, ερημώνουν και οι θάλασσές μας»newpost.grΗ φράση «σχέδιο εμπορευματοποίησης του πολιτισμού» αποτελεί πολιτικό χαρακτηρισμό του Αλέξη Τσίπρα. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει παρουσιάσει τη σχετική μεταρρύθμιση ως πλαίσιο για την «προβολή, ανάπτυξη και εμπορική αξιοποίηση» της πολιτιστικής κληρονομιάς, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι ο δημόσιος χαρακτήρας της παραμένει διασφαλισμένος.
Η αντιπαράθεση για τις ιδιωτικές εκδηλώσεις
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η δυνατότητα αξιοποίησης ιστορικών και πολιτιστικών χώρων για ιδιωτικές εκδηλώσεις.
Η ένταξη του Γεντί Κουλέ στον σχετικό σχεδιασμό είχε προκαλέσει αντιδράσεις στη Θεσσαλονίκη, κυρίως λόγω της ιστορικής του λειτουργίας ως φυλακής και τόπου εγκλεισμού και εκτελέσεων.
Ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι υπάρχουν μνημεία που συνδέονται τόσο ισχυρά με τη σύγχρονη ιστορική μνήμη, ώστε η χρήση τους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με οικονομικά ή διαχειριστικά κριτήρια.
Αναφορά και στις φυλακές της Αίγινας
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στις παλιές φυλακές της Αίγινας, επικρίνοντας σχέδια διαφορετικής αξιοποίησης του χώρου και υποστηρίζοντας ότι υπάρχει κίνδυνος να χαθεί η σύνδεση ορισμένων μνημείων με την πολιτική και κοινωνική ιστορία που φέρουν.
Πρόκειται για θέση που εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιοποιούνται μνημεία και ιστορικοί τόποι: από τη μία πλευρά τίθεται το ζήτημα της οικονομικής και λειτουργικής αξιοποίησης και από την άλλη η ανάγκη προστασίας του ιστορικού και μνημονικού χαρακτήρα τους.
Οι ομαδικοί τάφοι απέναντι από το Επταπύργιο
Κατά την επίσκεψη, ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών ενημέρωσε επίσης τον Αλέξη Τσίπρα για τους ομαδικούς τάφους εκτελεσμένων που έχουν εντοπιστεί απέναντι από το Επταπύργιο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειξε ο πρώην πρωθυπουργός για την πρωτοβουλία του δήμου να καλέσει οικογένειες που ενδέχεται να συνδέονται με τους εκτελεσμένους, ώστε να πραγματοποιηθούν εξετάσεις DNA. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν κατά την επίσκεψη, περίπου 87 οικογένειες από όλη την Ελλάδα έχουν μέχρι στιγμής ανταποκριθεί.
Συνάντηση με μέλη του ΣΦΕΑ
Ο Αλέξης Τσίπρας συνομίλησε ακόμη με δύο μέλη του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, τον Νώντα Όχονο και τον Αδάμ Δράγα.
Στη συνέχεια ξεναγήθηκε στο μνημείο από τον πρόεδρο του παραρτήματος Μακεδονίας-Θράκης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Γιάννη Καρλιάμπα.
Τι προβλέπει ο νέος σχεδιασμός για την πολιτιστική κληρονομιά
Η συζήτηση για το Γεντί Κουλέ συνδέεται με το ευρύτερο νομοθετικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2026 για τη διαχείριση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η λειτουργία του Οργανισμού Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε., ο οποίος θα αναλαμβάνει δράσεις προβολής, ανάπτυξης και εμπορικής αξιοποίησης πολιτιστικών πόρων. Το Υπουργείο Πολιτισμού υποστηρίζει ότι η κυριότητα των μνημείων, των έργων και των σχετικών εσόδων παραμένει στον δημόσιο φορέα ΟΔΑΠ.
Η αντιπαράθεση επομένως δεν αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο μνημείο, αλλά ένα ευρύτερο ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάνει η εμπορική ή ιδιωτική αξιοποίηση ενός ιστορικού τόπου χωρίς να αλλοιώνεται η μνήμη που φέρει.
Το Γεντί Κουλέ ως σύμβολο
Το Επταπύργιο έχει ταυτιστεί για δεκαετίες με τη δύσκολη ιστορία των φυλακών, των πολιτικών κρατουμένων και των εκτελέσεων.
Αυτός είναι και ο λόγος που η συζήτηση γύρω από τη χρήση του ξεπέρασε γρήγορα τα στενά όρια μιας διοικητικής απόφασης και απέκτησε πολιτικό και συμβολικό χαρακτήρα.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, η εξαίρεση του χώρου από τον σχεδιασμό ιδιωτικής αξιοποίησης αποτελεί νίκη όσων αντέδρασαν. Η κυβέρνηση, από την άλλη, έχει υπερασπιστεί συνολικά τη νέα πολιτική διαχείρισης πολιτιστικών πόρων ως εργαλείο ανάδειξης, προβολής και χρηματοδότησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το Γεντί Κουλέ βρίσκεται έτσι ξανά στο επίκεντρο όχι μόνο ως μνημείο, αλλά ως πεδίο μιας ευρύτερης συζήτησης για το ποιος αποφασίζει πώς χρησιμοποιούμε τους χώρους της ιστορικής μας μνήμης.
