Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αφήνει πλέον καμία αμφιβολία για τον προσωπικό και πολιτικό του στόχο: θέλει τρίτη πρωθυπουργική θητεία. Αυτό όμως αυτομάτως ανοίγει ένα πολύ δυσκολότερο ερώτημα από το ποιος θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, με ποια κυβέρνηση και με ποιους υπουργούς θα επιχειρήσει να κυβερνήσει για τρίτη φορά;
Γιατί μια τρίτη θητεία δεν μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως νέα αρχή όταν μεγάλο μέρος του κυβερνητικού προσωπικού βρίσκεται στις ίδιες ή παραπλήσιες θέσεις επί χρόνια. Και σχεδόν την ίδια στιγμή που ο πρωθυπουργός έθετε τον στόχο της επόμενης τετραετίας, η Ντόρα Μπακογιάννη έβαζε δημόσια το δάχτυλο στην πληγή. Μίλησε για υπουργούς που έχουν κουράσει, για φαινόμενα αλαζονείας και χρησιμοποίησε τη φράση ότι ορισμένοι πρέπει να «ξεκαβαλικέψουν». Δεν κατονόμασε πρόσωπα, αλλά έκανε σαφές ότι θεωρεί πως, ύστερα από οκτώ χρόνια, η κυβερνητική φθορά αφορά πλέον και συγκεκριμένες συμπεριφορές στελεχών.
Υπουργοί που βρίσκονται μονίμως στο μάτι του κυκλώνα
Εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα για το Μέγαρο Μαξίμου. Υπάρχουν υπουργοί που έχουν ταυτιστεί με συνεχείς αντιπαραθέσεις, κρίσεις και πολωτικές δημόσιες παρεμβάσεις. Πρόσωπα που βρίσκονται μονίμως στο μάτι του πολιτικού κυκλώνα, έχουν κουράσει ένα τμήμα της κοινωνίας ή έχουν απογοητεύσει ψηφοφόρους που περίμεναν διαφορετική κυβερνητική συμπεριφορά.
Στην πολιτική αργκό θα μπορούσε κανείς να τους χαρακτηρίσει ακόμη και «τοξικούς» για ένα μέρος του εκλογικού σώματος, με την έννοια ότι η παρουσία τους παράγει πλέον περισσότερη πόλωση και αρνητικό φορτίο απ’ όσο πολιτικό όφελος.
Και αυτό είναι κρίσιμο. Διότι στην τρίτη αναμέτρηση ο Μητσοτάκης δεν χρειάζεται απλώς να κρατήσει τον σκληρό πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας. Χρειάζεται να ξαναμιλήσει σε κεντρώους, μετριοπαθείς και μη κομματικούς ψηφοφόρους, αρκετοί από τους οποίους τον στήριξαν το 2019 ή το 2023, αλλά σήμερα μπορεί να εμφανίζονται περισσότερο αποστασιοποιημένοι.
Τα νούμερα δείχνουν Δένδια και Πιερρακάκη
Η δημοσκόπηση της Alco φωτίζει ακριβώς αυτό το πρόβλημα. Στην ερώτηση για τους πιο επιτυχημένους υπουργούς και τους μόνους που διασώζονται, ο Νίκος Δένδιας βρίσκεται καθαρά πρώτος με 29% στο σύνολο των ερωτηθέντων και ακολουθεί ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Με 14%. Ο Άδωνις Γεωργιάδης βρίσκεται στο 8%, ο Κωστής Χατζηδάκης στο 6%, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης στο 4%, ενώ Βασίλης Κικίλιας και Νίκη Κεραμέως καταγράφουν από 2%.
Το εύρημα όμως που ίσως έχει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία είναι άλλο, το 49% απαντά «κανένας». Δηλαδή σχεδόν ένας στους δύο πολίτες δεν επιλέγει κανέναν από τους υπουργούς ως επιτυχημένο.
Στη βάση της Νέας Δημοκρατίας η εικόνα είναι διαφορετική, αλλά και εκεί φαίνεται ποιοι διαθέτουν ισχυρό προσωπικό κεφάλαιο. Ο Δένδιας φτάνει στο 53% , ο Πιερρακάκης στο 37% , ο Γεωργιάδης στο 32% και ο Χατζηδάκης στο 17%. Ακολουθούν Χρυσοχοΐδης 10% και Κεραμέως με 8% και Κικίλιας με 7%.
Τα στοιχεία σημαίνουν ότι μόνο δύο υπουργοί διαθέτουν πολιτικό βάρος. Δείχνουν όμως κάτι πολύ συγκεκριμένο, Δένδιας και Πιερρακάκης είναι οι δύο που εμφανίζονται ταυτόχρονα πολύ ψηλά στη γαλάζια βάση και αισθητά ισχυρότεροι στο συνολικό εκλογικό σώμα.
Και αυτό είναι ακριβώς το ζητούμενο για μια κυβέρνηση που θα θέλει να διεκδικήσει τρίτη θητεία, υπουργούς που δεν μιλούν μόνο στο κομματικό κοινό αλλά μπορούν να απευθυνθούν και πέρα από αυτό.
Το 49% του «κανένας» είναι η πραγματική προειδοποίηση
Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο ποσοστό της συγκεκριμένης δημοσκόπησης να είναι το 49% του «κανένας». Γιατί αυτό το ποσοστό υποδηλώνει ευρύτερη αδυναμία του κυβερνητικού σχήματος να παράγει πρόσωπα με θετική απήχηση σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας. Και κάπου εκεί κουμπώνει η παρέμβαση Μπακογιάννη. Όταν η ίδια μιλά για υπουργούς που «έχουν κουράσει» και όταν σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες δεν βρίσκουν κανέναν υπουργό που να θεωρούν επιτυχημένο, το θέμα παύει να είναι ένας ακόμη ανασχηματισμός. Γίνεται θέμα αλλαγής κυβερνητικών ισορροπιών.
Δεν αρκεί να αλλάξουν καρέκλες
Ο Μητσοτάκης, εφόσον θέλει πραγματικά να εμφανίσει την τρίτη θητεία ως νέα πολιτική περίοδο, θα πρέπει να δείξει ότι μπορεί να ανακατέψει πολύ πιο βαθιά την τράπουλα. Δεν αρκεί να φύγει ένας υπουργός από το Ανάπτυξης και να πάει στο Εργασίας ή κάποιος άλλος από το Εσωτερικών σε ένα παραγωγικό υπουργείο. Ύστερα από οκτώ χρόνια, η μέθοδος της ανακύκλωσης των ίδιων προσώπων δύσκολα παρουσιάζεται ως ανανέωση.
Θα χρειαστούν διαφορετικές ισορροπίες, νέα πρόσωπα, ίσως περισσότερο άνοιγμα πέρα από τον παραδοσιακό κομματικό σωλήνα και κυρίως η απομάκρυνση της εικόνας ότι ορισμένοι υπουργοί θεωρούν την κυβερνητική τους παρουσία σχεδόν αυτονόητη.
«Ελλάδα 2030» με Υπουργικό Συμβούλιο του χθες;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό παράδοξο του σχεδιασμού για τρίτη θητεία. Ο Μητσοτάκης θέλει να μιλήσει για την Ελλάδα του 2030, τεχνητή νοημοσύνη, επενδύσεις, παραγωγικότητα, άμυνα, νέες δουλειές, επιστροφή νέων από το εξωτερικό. Δεν μπορεί όμως εύκολα να πουλήσει ως νέο το 2030, αν ο ψηφοφόρος βλέπει συνεχώς μπροστά του το ίδιο Υπουργικό Συμβούλιο του 2019, του 2021 και του 2023.
Το βασικό δίλημμα λοιπόν για τον πρωθυπουργό δεν είναι απλώς ποιον θα βγάλει και ποιον θα βάλει. Είναι αν μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη φυσιογνωμία της κυβέρνησης χωρίς ταυτόχρονα να ακυρώσει το επιχείρημα της συνέχειας και της σταθερότητας πάνω στο οποίο έχει οικοδομήσει την πολιτική του κυριαρχία. Γιατί στην επόμενη κάλπη ο ψηφοφόρος δεν θα κρίνει μόνο αν θέλει ξανά τον Μητσοτάκη. Θα κρίνει και ποιους θέλει –ή δεν θέλει– ξανά δίπλα του. Και το μήνυμα από τη δημοσκόπηση είναι ήδη μπροστά του…