Τις αντοχές των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής» απέναντι σε χαμηλότερες εισπράξεις και καθυστερήσεις στις ανακτήσεις εξετάζουν τράπεζες και servicers. Οι άτυπες ασκήσεις επικεντρώνονται στο κατά πόσο οι δικαστικές εξελίξεις και οι αλλαγές στο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους μπορούν να επηρεάσουν την εξυπηρέτηση των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας.
Το ανεξόφλητο υπόλοιπο των κρατικά εγγυημένων senior ομολόγων των τεσσάρων συστημικών τραπεζών και της CrediaBank κινείται στην περιοχή των 17 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό εξηγεί το ενδιαφέρον τόσο για την πορεία των επιχειρηματικών σχεδίων των τιτλοποιήσεων όσο και για την πιθανότητα πρόσθετων προβλέψεων από τις τράπεζες, εάν οι σχετικοί κίνδυνοι αυξηθούν.
Οι εισπράξεις κρίνουν την πορεία των τιτλοποιήσεων
Η εξυπηρέτηση των ομολόγων στηρίζεται στις ταμειακές ροές που παράγουν τα τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια δανείων. Για τον λόγο αυτό, δεν αρκεί να εξετάζεται μόνο το συνολικό ύψος των αναμενόμενων ανακτήσεων, αλλά και ο χρόνος στον οποίο αυτές πραγματοποιούνται.
Μια καθυστέρηση στην είσπραξη ή μια μείωση των ποσών που τελικά ανακτώνται μπορεί να δημιουργήσει αποκλίσεις από τα επιχειρηματικά σχέδια. Οι ασκήσεις που πραγματοποιούνται έχουν στόχο να αποτυπώσουν πόσο μεγάλες αποκλίσεις μπορούν να απορροφηθούν χωρίς να επηρεαστούν οι υποχρεώσεις αποπληρωμής των senior τίτλων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο παράγοντες: η απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη και οι νέες διαδικασίες που προβλέπονται για τη διαχείριση των οφειλών.
Τι αλλάζει με την απόφαση για τον νόμο Κατσέλη
Η απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου προβλέπει ότι οι τόκοι στα δάνεια της συγκεκριμένης κατηγορίας υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.
Για τα funds και τις εταιρείες διαχείρισης, η εξέλιξη αυτή μπορεί να σημαίνει περιορισμό των προσδοκώμενων εισπράξεων. Παράλληλα, ανοίγει ζητήματα επανυπολογισμού των οφειλών και πιθανών διεκδικήσεων από δανειολήπτες για ποσά που έχουν ήδη καταβάλει.
Η τελική έκταση των επιπτώσεων δεν έχει αποσαφηνιστεί, καθώς θα εξαρτηθεί και από την αντιμετώπιση του ζητήματος της αναδρομικότητας στην πράξη. Συνεπώς, ο πιθανός αντίκτυπος στις ανακτήσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί ενιαίος ή δεδομένος για όλα τα χαρτοφυλάκια.
Οι νέοι κανόνες και το ενδεχόμενο καθυστερήσεων το 2027
Το δεύτερο μέτωπο αφορά το θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους. Οι νέες διατάξεις ενισχύουν τις υποχρεώσεις ενημέρωσης των οφειλετών, τη διαφάνεια και την εποπτεία των servicers από την Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ καθορίζουν διαδικασίες και προθεσμίες για τις διμερείς ρυθμίσεις.
Η ανησυχία που διατυπώνεται από την αγορά εστιάζει στον χρόνο ολοκλήρωσης των αναγκαστικών εκτελέσεων. Η Ένωση Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων έχει προειδοποιήσει ότι η υποχρεωτική εφαρμογή των νέων διαδικασιών, σε συνδυασμό με τον χρόνο που απαιτείται για τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, ενδέχεται να καθυστερήσει ήδη δρομολογημένους πλειστηριασμούς μέσα στο 2027.
Πρόκειται για εκτίμηση της Ένωσης και όχι για επιβεβαιωμένη έκβαση. Η ίδια, πάντως, αναγνωρίζει ότι οι επιδόσεις των τιτλοποιήσεων διαφοροποιούνται: οι στόχοι των συναινετικών ρυθμίσεων έχουν επιτευχθεί ή ξεπεραστεί, ενώ η υστέρηση εντοπίζεται κυρίως στις ανακτήσεις μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης.
Πώς προστατεύονται τα senior ομόλογα
Οι τίτλοι μιας τιτλοποίησης δεν έχουν την ίδια θέση στη σειρά αποπληρωμής. Τα senior ομόλογα έχουν υψηλή εξοφλητική προτεραιότητα και, στο πλαίσιο του «Ηρακλή», καλύπτονται από την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Οι τίτλοι χαμηλότερης προτεραιότητας, δηλαδή τα junior και mezzanine, απορροφούν πρώτοι τις ζημιές.
Αυτό σημαίνει ότι μια μείωση των ανακτήσεων δεν μεταφέρεται αυτομάτως στους senior τίτλους. Εάν, όμως, οι διαθέσιμες εισπράξεις δεν επαρκούν ούτε για τη δική τους εξυπηρέτηση, προκύπτει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της κρατικής εγγύησης.
Η εγγύηση δεν καταπίπτει με την πρώτη καθυστέρηση ή απόκλιση από τους στόχους. Απαιτείται να πληρούνται οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις που ορίζουν οι συμβάσεις. Μόνο εφόσον συντρέξουν αυτές, το Δημόσιο καλείται να καταβάλει τα αντίστοιχα ποσά στους ομολογιούχους.
Το δυνητικό κόστος για το Δημόσιο
Στην πρόσφατη αξιολόγησή της για την Ελλάδα, η Fitch επισημαίνει ότι οι εγγυήσεις του «Ηρακλή» αποτελούν ενδεχόμενες υποχρεώσεις του Δημοσίου. Η ύπαρξή τους, επομένως, δεν σημαίνει ότι το σύνολο των εγγυημένων ποσών θα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Σε αντίθεση με τις ήδη καταγεγραμμένες εκκρεμείς υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες, οι συγκεκριμένες εγγυήσεις συνιστούν δυνητικό δημοσιονομικό κίνδυνο, ο οποίος συνδέεται με την πορεία των χαρτοφυλακίων και τους συμβατικούς όρους ενεργοποίησής τους.
Σημασία έχει επίσης η πιστοληπτική αξιολόγηση του Ελληνικού Δημοσίου. Κατά την επανεξέταση της διαβάθμισης των senior ομολόγων, οι οίκοι αξιολόγησης συνεκτιμούν τόσο τις επιδόσεις των τιτλοποιήσεων όσο και την αξιοπιστία της κρατικής εγγύησης.
Εξετάζουν και τις πρόσθετες προβλέψεις
Για τις τράπεζες, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην πορεία των ανακτήσεων. Εφόσον η εποπτική αρχή κρίνει ότι ο κίνδυνος των senior ομολόγων έχει αυξηθεί, υπάρχει το ενδεχόμενο να ζητηθούν πρόσθετες προβλέψεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιβαρύνει τα αποτελέσματα και τα κεφάλαιά τους, ανάλογα με την αξιολόγηση του κινδύνου και το εφαρμοζόμενο λογιστικό πλαίσιο. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για δεδομένη απαίτηση, αλλά για σενάριο που εξετάζεται στο πλαίσιο της παρακολούθησης των κινδύνων.
Το βασικό ζητούμενο παραμένει η ολοκλήρωση των τιτλοποιήσεων χωρίς ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων. Οι άτυπες ασκήσεις επιχειρούν να δείξουν πόσο ανθεκτικά παραμένουν τα επιχειρηματικά σχέδια απέναντι σε χαμηλότερες εισπράξεις ή μεγαλύτερες καθυστερήσεις — και σε ποιο σημείο η πίεση θα μπορούσε να μεταφερθεί από τους επενδυτές και τις τράπεζες στον κρατικό προϋπολογισμό.
