Στη Νέα Υόρκη μεταφέρεται από τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου η διπλωματική μάχη της Αθήνας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει σε συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας που ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου. Οι επαφές του στην έδρα του Οργανισμού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μετά την πρόσφατη έγκριση του μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη στην οποία η Αθήνα έχει αντιδράσει έντονα.
Η επιστολή στον Γκουτέρες και η ελληνική θέση
Η Αθήνα σκοπεύει να αξιοποιήσει τις διπλωματικές επαφές και τα βήματα που διαθέτει στον ΟΗΕ ώστε να επαναλάβει ότι το μνημόνιο είναι άκυρο, παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών. Το θέμα αναμένεται να τεθεί και στη συνάντηση του κ. Γεραπετρίτη με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, που έχει προγραμματιστεί για την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, εφόσον δεν αλλάξει ο σχεδιασμός.
Έχει προηγηθεί επιστολή της μόνιμης αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβεως Αγλαΐας Μπαλτά, προς τον κ. Γκουτέρες. Με την επιστολή, που στάλθηκε κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, επαναλαμβάνονται οι ελληνικές θέσεις για την απόφαση της λιβυκής Βουλής: το μνημόνιο δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να δημιουργήσει δικαιώματα ή υποχρεώσεις εις βάρος τρίτων κρατών.
Κατά την ελληνική πλευρά, η συμφωνία αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, ενώ η γεωγραφία και οι κανόνες του διεθνούς δικαίου δεν μεταβάλλονται με μονομερείς αποφάσεις. Με την έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στη Βεγγάζη, αναζωπυρώνεται μια διαφωνία που παραμένει ανοιχτή στην Ανατολική Μεσόγειο από το 2019.
Το πρόγραμμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η πρώτη συνεδρίαση υπό την προεδρία του Γιώργου Γεραπετρίτη θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, με θέμα τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις, μία από τις προτεραιότητες της ελληνικής προεδρίας. Την Τρίτη 27 Οκτωβρίου ακολουθεί ανοιχτή συζήτηση για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, με στόχο να αναδειχθεί η ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των γυναικών στις διαδικασίες πρόληψης και επίλυσης συγκρούσεων.
Το ενδιαφέρον στρέφεται και στην ανοιχτή συζήτηση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, στην οποία θα προεδρεύσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αντικείμενο τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη συμβολή τους στη θαλάσσια ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Η συζήτηση εντάσσεται στην ευρύτερη ελληνική προσπάθεια να τονιστεί η σημασία της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας σε μια περίοδο αυξανόμενων εντάσεων και ανταγωνισμών για θαλάσσιες ζώνες και ενεργειακούς πόρους. Είναι πιθανό να γίνει αναφορά και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χωρίς ωστόσο να θεωρείται δεδομένο ότι θα αποτελέσει το αποκλειστικό αντικείμενο της παρέμβασης του πρωθυπουργού.
Η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να συνδέσει τη θέση της για το μνημόνιο με τη γενικότερη υπεράσπιση της διεθνούς νομιμότητας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Η Αθήνα έχει ήδη γνωστοποιήσει τις αντιρρήσεις της σε εταίρους και συμμάχους, ενώ ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι, συμφώνησαν να αρχίσουν συζητήσεις για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Αιγύπτου.
Η ελληνική προεδρία συνοδεύεται και από μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη: στις 19 Οκτωβρίου, το Συμβούλιο υιοθέτησε ομόφωνα απόφαση ελληνικής πρωτοβουλίας για τις επιπτώσεις του ψηφιακού περιβάλλοντος στις παραβιάσεις κατά παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις και για τον ρόλο της τεχνολογίας στην πρόληψή τους. Πρόκειται για τη 15η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στο πλαίσιο της θεματικής «Παιδιά και Ένοπλες Συγκρούσεις», η οποία αναπτύχθηκε πριν από 30 χρόνια.
Η απόφαση, που υποστηρίχθηκε από 92 ακόμη κράτη-μέλη πέραν της Ελλάδας, καλεί τα κράτη να ενισχύσουν την προστασία των παιδιών από παραβιάσεις και κακοποιήσεις που διαπράττονται, διευκολύνονται ή εντείνονται μέσω ψηφιακών τεχνολογιών. Ενθαρρύνει επίσης τη συλλογή στοιχείων και την ανταλλαγή καλών πρακτικών για την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στην προστασία των παιδιών που επηρεάζονται από ένοπλες συγκρούσεις. Έτσι, η ελληνική πρωτοβουλία επιχειρεί να εντάξει πιο συστηματικά τις ψηφιακές απειλές στην ατζέντα του ΟΗΕ, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τις δυνατότητες της τεχνολογίας για την πρόληψη και την καταγραφή παραβιάσεων.
Από την Τρίπολη του 2019 στη Βεγγάζη
Το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών υπογράφηκε το 2019 από την Τουρκία και την τότε διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη. Η Ελλάδα το απορρίπτει, υποστηρίζοντας ότι δεν λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και ότι επιχειρεί να καθορίσει θαλάσσια όρια μεταξύ χωρών που, κατά την ελληνική θέση, δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές για μια τέτοια οριοθέτηση.
Η πρόσφατη έγκρισή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική Λιβύη αποτελεί νέα πολιτική εξέλιξη, αφού το συγκεκριμένο σώμα είχε στο παρελθόν αντιταχθεί στη συμφωνία. Η Λιβύη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολιτικό κατακερματισμό, με αντίπαλα κέντρα εξουσίας στα ανατολικά και στα δυτικά της χώρας, γεγονός που περιπλέκει τις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες και τις διεθνείς διπλωματικές ισορροπίες.
Η Αθήνα επιμένει ότι η κοινοβουλευτική έγκριση δεν μεταβάλλει τη νομική αξιολόγηση της συμφωνίας και ότι θα λάβει κάθε κατάλληλο μέτρο για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Στο ίδιο πλαίσιο, επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία της με χώρες της περιοχής και να προβάλει τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο, τις οποίες επικαλείται ως παραδείγματα συμφωνιών βασισμένων στο διεθνές δίκαιο.
Η ελληνική προεδρία ολοκληρώνεται, επομένως, με δύο παράλληλους στόχους: την ανάδειξη θεμάτων διεθνούς ασφάλειας στα οποία η Αθήνα επέλεξε να δώσει έμφαση και την προάσπιση των ελληνικών θέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος των επαφών του κ. Γεραπετρίτη στη Νέα Υόρκη, ενώ οι συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας προσφέρουν στην Ελλάδα ένα επιπλέον διπλωματικό πεδίο για να παρουσιάσει τις θέσεις της στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.
Με πληροφορίες από newpost.gr
