Στο μικροσκόπιο του τουρκικού Τύπου μπήκαν οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη κατά την άφιξή του στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, με τα μέσα ενημέρωσης της γειτονικής χώρας να εστιάζουν κυρίως σε δύο σημεία. Την ελληνική ενόχληση για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και την αναφορά του πρωθυπουργού στο casus belli, δηλαδή στην απειλή πολέμου που εξακολουθεί να διατηρεί η Τουρκία σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η συζήτηση άνοιξε μετά τις θετικές αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ για την Τουρκία και τα F-35, στο περιθώριο των επαφών του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Σύμφωνα με το Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία για την αγορά των ρωσικών S-400 και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Άγκυρα, παρά τις υφιστάμενες αντιδράσεις στο Κογκρέσο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δηλώσεις Μητσοτάκη αντιμετωπίστηκαν από τουρκικά μέσα ως ένδειξη ανησυχίας της Αθήνας. Η Yeni Şafak, σε χαρακτηριστικό τίτλο, έκανε λόγο για «υπαινιγμό πολέμου» από τον Έλληνα πρωθυπουργό στην Άγκυρα, συνδέοντας ευθέως την τοποθέτησή του με τη συζήτηση για τα F-35. Το τουρκικό μέσο έγραψε ότι τα θετικά μηνύματα Τραμπ για τα μαχητικά προκάλεσαν «ευρεία απήχηση» όχι μόνο στο Ισραήλ, αλλά και στην Ελλάδα.
Η δήλωση Μητσοτάκη που ενόχλησε τον τουρκικό Τύπο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ερωτηθείς για τα όσα είπαν Τραμπ και Ερντογάν σχετικά με τα F-35, απέφυγε να κάνει άμεσο σχόλιο. Επέλεξε, ωστόσο, να βάλει στο τραπέζι το ζήτημα των αρχών πάνω στις οποίες πρέπει να λειτουργεί η Συμμαχία.
Όπως μετέδωσε η Yeni Şafak, ο Έλληνας πρωθυπουργός είπε ότι «δεν θα σχολιάσει» τις δηλώσεις Τραμπ και Ερντογάν, προσθέτοντας όμως ότι μια συμμαχία πρέπει να στηρίζεται σε βασικές αρχές και αυτές οι αρχές να συνδέονται με τις σχέσεις καλής γειτονίας. Στο ίδιο απόσπασμα, το τουρκικό μέσο στάθηκε ιδιαίτερα στη φράση του για την απειλή πολέμου: «Η χώρα μου εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με απειλή πολέμου. Αν βρεθούμε αντιμέτωποι με κίνδυνο πολέμου με την Τουρκία, δεν πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα νόμιμα δικαιώματά μας;».
Ο Έλληνας πρωθυπουργός μίλησε για την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι ευαισθησίες όλων των συμμάχων του ΝΑΤΟ και επανέφερε την ελληνική θέση ότι η Συμμαχία δεν μπορεί να αγνοεί την ύπαρξη «ανοιχτής απειλής πολέμου» από την Τουρκία, εφόσον η Ελλάδα ασκήσει νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών υδάτων.
«Σιωπή» για τα F-35, αιχμή για την απειλή πολέμου
Στο ίδιο κλίμα κινήθηκε και η Daily Sabah, η οποία παρουσίασε τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως έναν ηγέτη που απέφυγε την απευθείας απάντηση για τα F-35, αλλά έθεσε θέμα «ανοιχτής απειλής πολέμου». Το τουρκικό μέσο σημείωσε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός ζήτησε από το ΝΑΤΟ να λάβει υπόψη τις ευαισθησίες όλων των συμμάχων, την ώρα που η Τουρκία επιδιώκει επανασύνδεση με το πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών.
Η Daily Sabah έδωσε, επίσης, γεωπολιτική διάσταση στο θέμα, γράφοντας ότι Ελλάδα και Τουρκία προσπαθούν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους έπειτα από χρόνια εντάσεων, αλλά οι θαλάσσιες ζώνες παραμένουν ένα από τα βασικά αγκάθια. Στο ίδιο δημοσίευμα, η Άγκυρα παρουσιάζεται ως δύναμη που επενδύει στη δική της αμυντική βιομηχανία, ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται να βασίζεται σε ξένους εταίρους για την ενίσχυση της άμυνάς της.
Η ανάγνωση αυτή δείχνει πώς ο τουρκικός Τύπος επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από το καθαρά διπλωματικό πεδίο στο πεδίο της ισχύος. Η Αθήνα, σύμφωνα με αυτή την αφήγηση, δεν αντιδρά απλώς σε μια αμερικανοτουρκική συζήτηση για εξοπλισμούς, αλλά ανησυχεί για την αλλαγή ισορροπιών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Yeni Şafak και η σύνδεση με Ισραήλ
Η Yeni Şafak συνέδεσε την ελληνική αντίδραση με τις ανησυχίες του Ισραήλ, γράφοντας ότι τα θετικά μηνύματα Τραμπ προς την Τουρκία για τα F-35 απασχολούν τόσο το Τελ Αβίβ όσο και την Αθήνα. Σε άλλο δημοσίευμά της, η εφημερίδα παρουσίασε τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν ως εξέλιξη που προκάλεσε μεγάλη απήχηση στον ισραηλινό και τον ελληνικό Τύπο, με κεντρικό συμπέρασμα ότι ο «μεγάλος κερδισμένος» ήταν ο Τούρκος πρόεδρος.
Η συγκεκριμένη γραμμή είναι ενδεικτική της προσπάθειας του τουρκικού Τύπου να παρουσιάσει τη Σύνοδο της Άγκυρας ως διπλωματική αναβάθμιση της Τουρκίας. Τα F-35, οι κυρώσεις CAATSA και η εικόνα της στενής σχέσης Τραμπ – Ερντογάν αξιοποιήθηκαν ως στοιχεία που ενισχύουν το αφήγημα ότι η Άγκυρα επιστρέφει στο επίκεντρο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Η υποδοχή με mehter και Γενίτσαρους
Πέρα από τις δηλώσεις Μητσοτάκη, ο τουρκικός Τύπος στάθηκε και σε μια τελετουργική λεπτομέρεια με έντονο ιστορικό και συμβολικό φορτίο: την υποδοχή των ηγετών στο Προεδρικό Μέγαρο με mehter, την οθωμανική στρατιωτική μπάντα, και με φιγούρες Γενιτσάρων.
Η Türkiye Gazetesi έγραψε ότι οι ηγέτες που συμμετείχαν στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ έγιναν δεκτοί στο Προεδρικό Συγκρότημα με mehter και Γενίτσαρους, παρουσιάζοντας τη στιγμή ως ένα από τα στοιχεία που «σφράγισαν» τη Σύνοδο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Κυριάκο Μητσοτάκη, σημειώνοντας ότι πριν από το επίσημο δείπνο ακούστηκε το εμβατήριο «Ceddin Deden» κατά την υποδοχή του.
Στο ίδιο δημοσίευμα φιλοξενήθηκαν δηλώσεις του καθηγητή Erhan Afyoncu στο CNN Türk, ο οποίος υποστήριξε ότι για πρώτη φορά μετά από περίπου 200 χρόνια Γενίτσαροι υποδέχθηκαν αρχηγό κράτους. Ο ίδιος συνέδεσε την παρουσία των Γενιτσάρων με τις επίσημες τελετές υποδοχής που χρησιμοποιούν ιστορικά σύμβολα, φέρνοντας ως παραδείγματα τη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Μογγολία.
Η αναφορά του Afyoncu στον Έλληνα πρωθυπουργό είχε σαφές πολιτικό υπονοούμενο. Σχολιάζοντας το γεγονός ότι η mehter ακούστηκε την ώρα της υποδοχής Μητσοτάκη, είπε ότι «η Ελλάδα είναι γείτονας» και ότι, παρότι «κατά καιρούς αυξάνει τη δόση εχθρότητας προς την Τουρκία», η Τουρκική Δημοκρατία θέλει να διατηρεί καλές σχέσεις με την Ελλάδα.
«Οι Τούρκοι έρχονται» και το ελληνικό βλέμμα
Η Türkiye Gazetesi επανήλθε με δεύτερο δημοσίευμα, αυτή τη φορά παρουσιάζοντας την ελληνική αντίδραση στην υποδοχή με τη mehter. Με τίτλο που παρέπεμπε στο «οι Τούρκοι έρχονται», το τουρκικό μέσο υποστήριξε ότι η τελετή προκάλεσε ενόχληση στον ελληνικό Τύπο και ότι ορισμένα ελληνικά μέσα είδαν στην επιλογή του εμβατηρίου ένα «συμβολικό μήνυμα» ή ακόμη και «πρόκληση».
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ελληνικά σχόλια εστίασαν στο ότι το «Ceddin Deden» δεν ήταν μια ουδέτερη μουσική επιλογή, αλλά ένα οθωμανικό εμβατήριο με ιστορικό βάρος. Η Türkiye Gazetesi έγραψε ότι ορισμένοι σχολιαστές στην Ελλάδα θεώρησαν την επιλογή «εθνικιστική πρόκληση» και υποστήριξαν ότι τέτοιες κινήσεις ξεφεύγουν από τα συνήθη διπλωματικά πρωτόκολλα.
Το διπλό μήνυμα της Άγκυρας
Η εικόνα που διαμορφώνεται από τα τουρκικά δημοσιεύματα είναι διπλή. Από τη μία, η Άγκυρα προβάλλεται ως οικοδεσπότης μιας μεγάλης Συνόδου του ΝΑΤΟ, με τελετουργικό κύρος, ιστορικά σύμβολα και διπλωματική αυτοπεποίθηση. Από την άλλη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζεται ως ηγέτης που, χωρίς να σχολιάζει ευθέως τα F-35, υπενθυμίζει στους συμμάχους ότι η Ελλάδα παραμένει αντιμέτωπη με την τουρκική απειλή πολέμου.
Ο τουρκικός Τύπος δεν διάβασε τις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού ως απλή υπενθύμιση μιας πάγιας ελληνικής θέσης. Τις ενέταξε στο νέο σκηνικό που δημιουργούν τα θετικά μηνύματα Τραμπ προς τον Ερντογάν, η συζήτηση για τα F-35 και η προσπάθεια της Τουρκίας να εμφανιστεί ως κεντρικός παίκτης της Συμμαχίας.
Έτσι, η παρουσία Μητσοτάκη στην Άγκυρα μετατράπηκε για τα τουρκικά μέσα σε πεδίο πολιτικού συμβολισμού: οι δηλώσεις του διαβάστηκαν ως ελληνική ανησυχία για την τουρκική αναβάθμιση, ενώ η υποδοχή με τη mehter και τους Γενίτσαρους παρουσιάστηκε ως επίδειξη ιστορικής συνέχειας και ισχύος από την πλευρά της Άγκυρας.