Το βούλευμα για την υπόθεση των Τεμπών δεν περιορίζεται στην απόφαση παραπομπής του Χρήστου Τριαντόπουλου, του Κώστα Αγοραστού και ακόμη τριών προσώπων. Στις 203 σελίδες του περιγράφονται αναλυτικά οι κινήσεις που έγιναν στον χώρο του δυστυχήματος, οι αρμοδιότητες που είχαν τα εμπλεκόμενα πρόσωπα, οι καταθέσεις μαρτύρων αλλά και οι παραλείψεις που, κατά την κρίση του Δικαστικού Συμβουλίου, συνδέονται με την αλλοίωση του τόπου. Ιδιαίτερο βάρος έχουν οι αναφορές στην παρουσία Τριαντόπουλου και Αγοραστού σε άτυπες συσκέψεις, η κατάθεση αστυνομικού ότι τους επισημάνθηκε πως δεν έπρεπε να «πειραχθεί» τίποτα λόγω της πραγματογνωμοσύνης, αλλά και οι συγκεκριμένες εντολές για απομάκρυνση υλικών, χαλίκι και πίσσα. Το βούλευμα εξετάζει ξεχωριστά τι γνώριζε, τι μπορούσε να πράξει και τι όφειλε, βάσει νόμου και θεσμικού ρόλου, να αποτρέψει ο καθένας.
Το Δικαστικό Συμβούλιο οικοδομεί την παραπομπή πάνω σε δύο διακριτές πράξεις:
- Την απομάκρυνση, από 2 έως 7 Μαρτίου 2023, περίπου 300 κυβικών μέτρων χώματος, αδρανών υλικών, συντριμμιών και αντικειμένων από τον τόπο του δυστυχήματος.
- Τις μεταγενέστερες εργασίες, από 4 έως 8 Μαρτίου, με χαλίκι 3Α και Ε4 και τριμμένη πίσσα, για τις οποίες το βούλευμα αποδίδει στον Κώστα Αγοραστό εντολή και στον Χρήστο Τριαντόπουλο παράλειψη να τις αποτρέψει.
Το κρίσιμο είναι ότι το Συμβούλιο δεν θεωρεί τις παρεμβάσεις απλώς «εργασίες αποκατάστασης». Στην τελική του κρίση αναφέρει ότι οι ενέργειες «επέφεραν πράγματι αλλοιώσεις στον τόπο του δυστυχήματος – εγκλήματος, ικανές και πρόσφορες να δυσχεράνουν τις έρευνες και τη συλλογή ουσιωδών αποδεικτικών στοιχείων».
Τι καταθέτει ο αστυνομικός που βρέθηκε στην «άτυπη» σύσκεψη
Από τις πιο σημαντικές καταθέσεις που παραθέτει αυτούσια το βούλευμα είναι εκείνη του αστυνομικού του Α.Τ. Τεμπών Ι.Μ . Περιγράφει σύσκεψη στις 3 Μαρτίου μέσα στον χώρο του δυστυχήματος, παρουσία, μεταξύ άλλων, Τριαντόπουλου και Αγοραστού.
Η κατάθεσή του, όπως μεταφέρεται στο βούλευμα, λέει:
«…στις 3-3-23 ελάμβανε χώρα μία συζήτηση μεταξύ περισσοτέρων ατόμων, μεταξύ των οποίων αναγνώρισα τον κ. Αγοραστό και τον κ. Τριαντόπουλο… η συνάντηση αυτή έγινε εντός του χώρου του ατυχήματος… αντιλήφθηκα ότι συζητούν για την απομάκρυνση των συντριμμιών από τον χώρο του ατυχήματος. Εγώ αμέσως τους διέκοψα, δηλώνοντας την ιδιότητά μου ότι είμαι αξιωματικός και βοηθός του κ. Βλαχογιάννη (διοικητή της Τροχαίας) για την αυτοψία και τους γνώρισα ότι δεν μπορούν να πειράξουν τίποτα από τον χώρο γιατί διενεργείται πραγματογνωμοσύνη…»
Αυτό είναι εξαιρετικά κομβικό: σύμφωνα με τη μαρτυρία, Τριαντόπουλος και Αγοραστός ήταν παρόντες σε συζήτηση για την απομάκρυνση υλικών και προειδοποιήθηκαν επιτόπου ότι δεν πρέπει να πειραχθεί ο χώρος λόγω της πραγματογνωμοσύνης.
Τι αποδίδεται ειδικά στον Αγοραστό στην ίδια σύσκεψη
Αμέσως μετά, το βούλευμα περιγράφει ότι:
«Στην άτυπη αυτή σύσκεψη ο Κων/νος Αγοραστός εισηγήθηκε να ξεκινήσουν άμεσα στο σημείο του σιδηροδρομικού ατυχήματος εργασίες αποκατάστασης της κυκλοφορίας των τρένων.»
Σύμφωνα με το ίδιο απόσπασμα, ο Αγοραστός ρώτησε ΕΜΑΚ και Πυροσβεστική εάν είχαν ολοκληρώσει το έργο τους και στη συνέχεια απευθύνθηκε στον διοικητή της Τροχαίας, Βασίλη Βλαχογιάννη.
Η αντίδραση του Βλαχογιάννη, όπως την υιοθετεί στην αφήγησή του το Συμβούλιο, είναι επίσης κρίσιμη: του επισημάνθηκε ότι η Τροχαία ήταν αναρμόδια να εγκρίνει οποιαδήποτε αποκατάσταση και ότι έπρεπε να απευθυνθούν στις δικαστικές αρχές, καθώς από τις 2 Μαρτίου είχε ήδη σχηματιστεί δικογραφία και η υπόθεση βρισκόταν σε ανακριτική διαδικασία.
Παρά ταύτα, το βούλευμα καταλήγει:
«…και χωρίς να ζητήσει την άδεια των αρμοδίων δικαστικών αρχών, έδωσε εντολή στον διαχειριστή της ως άνω επιχείρησης να προβεί α) σε επίστρωση του δρόμου στον τόπο του ατυχήματος με χαλίκια – υλικά 3Α και Ε4 και β) σε επίστρωση τμήματος εδάφους στον τόπο του ατυχήματος με τριμμένη πίσσα.»
Αυτό είναι ίσως το βαρύτερο προσωπικό εύρημα για τον Αγοραστό.
Το «ήταν εκεί και αποφάσιζαν από κοινού»
Το βούλευμα δεν περιορίζεται στην απλή φυσική παρουσία. Αναφέρει:
«Οι προαναφερθέντες κατηγορούμενοι ήταν παρόντες κατά τον χρόνο των επιχειρησιακών ενεργειών και από κοινού λάμβαναν τις κρίσιμες αποφάσεις με άτυπες συσκέψεις στον χώρο του συμβάντος.»
Και ειδικά για Τριαντόπουλο και Αγοραστό παραπέμπει και στο δελτίο Τύπου του ίδιου του Χρήστου Τριαντόπουλου της 3ης Μαρτίου:
«Ο κ. Τριαντόπουλος έχει στενότατη συνεργασία με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Κώστα Αγοραστό…»
Το Συμβούλιο χρησιμοποιεί αυτή τη δημόσια περιγραφή της συνεργασίας ως ένα από τα στοιχεία με τα οποία απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι ο Τριαντόπουλος δεν είχε ουσιαστικό συντονιστικό ρόλο.
Τι είχε δηλώσει ο ίδιος ο Τριαντόπουλος
Το βούλευμα παραθέτει δημόσια τοποθέτησή του στις 24 Μαρτίου 2023: «Εγώ έτυχε με εντολή του Πρωθυπουργού να το διαχειριστώ κιόλας από κοντά, να βρεθώ στο σημείο για πέντε μέρες…»
Ακόμη πιο σημαντικό είναι τι είπε στην απολογία του για το ποιος τού έδωσε εντολή να μεταβεί στη Λάρισα: «…έλαβα εντολή το μεσημέρι της 2-3-2023, ημέρα Πέμπτη, από τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ Ιωάννη Μπρατάκο.»
Άρα το βούλευμα δεν στηρίζει τον ρόλο του Τριαντόπουλου μόνο σε μαρτυρίες τρίτων. Τον συνδέει και με δικές του δημόσιες δηλώσεις και την απολογία του.
Ο ισχυρισμός Τριαντόπουλου και η απάντηση του Συμβουλίου
Ο Τριαντόπουλος υποστήριξε, σύμφωνα με το βούλευμα, ότι:
- δεν είχε συντονιστικό ρόλο στις επιχειρησιακές ενέργειες,
- δεν του αποδιδόταν τέτοιος ρόλος από το Ειδικό Σχέδιο,
- η κυβερνητική του αρμοδιότητα αφορούσε την κρατική αρωγή προς πληγέντες.
Το Δικαστικό Συμβούλιο όμως χαρακτηρίζει τους σχετικούς ισχυρισμούς «στερούμενους βασιμότητας».
Και εξηγεί ότι, πέρα από τη γενική κυβερνητική αρμοδιότητα, του είχαν ανατεθεί από τον Πρωθυπουργό, μέσω Μπρατάκου, «καθήκοντα της παρακολούθησης και του συντονισμού δράσεων των συναρμοδίων φορέων στον τόπο του πολύνεκρου δυστυχήματος».
Τι λέει ο ίδιος ο Τριαντόπουλος για το «επιχειρησιακό κομμάτι»
Το Συμβούλιο επικαλείται επίσης τηλεοπτική του δήλωση:
«Το επιχειρησιακό κομμάτι που τρέξαμε εκείνες τις μέρες στη Λάρισα… ήταν να προχωρήσει γρήγορα όλη η διαδικασία της συλλογής και αποκατάστασης της περιοχής.»
Η φράση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, διότι το Συμβούλιο τη χρησιμοποιεί στην αξιολόγηση του πραγματικού ρόλου του.
Οι παραλείψεις που καταλογίζονται στον Τριαντόπουλο
Η λογική της κατηγορίας είναι κυρίως παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας. Το βούλευμα τον θεωρεί «υπάλληλο» κατά την έννοια του άρθρου 13 περ. α΄ του Ποινικού Κώδικα και συνδέει την ευθύνη του με τα καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί.
1. Δεν απέτρεψε την απομάκρυνση των 300 κυβικών
Για την πρώτη φάση, το Συμβούλιο δέχεται ότι, μολονότι είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση λόγω των καθηκόντων συντονισμού:
«δεν προέβησαν σε καμία ενέργεια, προκειμένου να αποτρέψουν την ενέργεια αυτή» δηλαδή την απομάκρυνση των περίπου 300 κυβικών χώματος, αδρανών, συντριμμιών και άλλων υλικών.
2. Δεν απέτρεψε τις επιστρώσεις με χαλίκι και πίσσα
Στο δεύτερο σκέλος η διατύπωση είναι ακόμη καθαρότερη:
«ο δε Χρήστος Τριαντόπουλος δεν προέβη σε καμία ενέργεια, προκειμένου να αποτρέψει την ενέργεια αυτή, μολονότι είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση προς τούτο».
Και η ενέργεια που έπρεπε, κατά το Συμβούλιο, να αποτρέψει ήταν ακριβώς η επίστρωση του χώρου με 3Α, Ε4 και τριμμένη πίσσα.
3. Έπρεπε να διασφαλίζει ότι η επέμβαση δεν εμποδίζει την ανακριτική διαδικασία
Το βούλευμα περιγράφει το καθήκον του ως εξής:
«οποιαδήποτε μεταβολή – επιχειρησιακή επέμβαση στον ανωτέρω τόπο να μην επιφέρει δυσχέρεια στη συλλογή αποδείξεων και στην παραγγελία αυτοψίας – έρευνας στον τόπο αυτόν».
Αυτό είναι το κομβικό νομικό σημείο της κατηγορίας για Τριαντόπουλο.
Οι παραλείψεις και πράξεις που καταλογίζονται στον Αγοραστό
Για τον Κώστα Αγοραστό το βούλευμα είναι πιο επιβαρυντικό ως προς το ενεργητικό σκέλος.
Η θεσμική του αρμοδιότητα
Το Συμβούλιο επικαλείται το άρθρο 159 παρ. 1 περ. ε΄ του Ν. 3852/2010, σύμφωνα με το οποίο ως Περιφερειάρχης Θεσσαλίας προΐστατο των υπηρεσιών της Περιφέρειας και είχε εποπτεία των τεχνικών υπηρεσιών.
Το βούλευμα το συνδέει με συγκεκριμένη υποχρέωση:
να εξασφαλίζει τη διάθεση των μηχανημάτων της Τεχνικής Υπηρεσίας «αποκλειστικά και μόνο για τον καθαρισμό και την ομαλοποίηση του εδάφους του χώρου πέριξ του ατυχήματος», απαγορευμένης της χρήσης τους για άλλο σκοπό.
1. Έπρεπε να αποτρέψει την απομάκρυνση υλικού
Ως Περιφερειάρχης και πρόσωπο που κατά το Ειδικό Σχέδιο είχε συντονιστικό ρόλο, το Συμβούλιο θεωρεί ότι όφειλε να αποτρέψει τη χρήση μηχανημάτων για ενέργειες που αλλοίωναν τον τόπο.
2. Φέρεται να έδωσε ο ίδιος την εντολή για 3Α, Ε4 και πίσσα
Εδώ πλέον δεν μιλάμε για απλή παράλειψη.
Η τελική διατύπωση του βουλεύματος αναφέρει:
«ο μεν Κωνσταντίνος Αγοραστός του Αναστασίου, έδωσε εντολή στον διαχειριστή της ως άνω επιχείρησης να προβεί, α) σε επίστρωση του δρόμου στον τόπο του ατυχήματος με χαλίκια – υλικά 3Α και Ε4 και β) σε επίστρωση τμήματος εδάφους στον τόπο του ατυχήματος με τριμμένη πίσσα».
Και όλα αυτά, σύμφωνα με το Συμβούλιο, έγιναν χωρίς προηγούμενη συναίνεση των αρμόδιων δικαστικών αρχών.
Άρθρο 251 ΚΠΔ: ίσως η πιο κρίσιμη διάταξη
Το Δικαστικό Συμβούλιο επικαλείται επανειλημμένα το άρθρο 251 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Η ουσία της αναφοράς είναι ότι ο ανακριτής και οι ανακριτικοί υπάλληλοι είναι οι αποκλειστικά αρμόδιοι να ενεργούν τις αναγκαίες πράξεις για τη συλλογή και διατήρηση των αποδείξεων.
Το βούλευμα καταλογίζει στους εμπλεκομένους ότι προχώρησαν χωρίς:
«να ζητήσουν τη συναίνεση – έγκριση των αρμοδίων κατ’ άρθρο 251 ΚΠΔ δικαστικών αρχών».
Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία διότι ήδη από τις 2 Μαρτίου 2023 είχε ασκηθεί ποινική δίωξη, είχε δοθεί παραγγελία για κύρια ανάκριση και η υπόθεση βρισκόταν σε πρώιμο ανακριτικό στάδιο.
Το στοιχείο που αποδυναμώνει το επιχείρημα «έπρεπε να ανοίξει η γραμμή»
Το Συμβούλιο κάνει μια πολύ σημαντική παρατήρηση: δέχεται ότι οι απαραίτητες εργασίες για να επιχειρήσουν οι γερανοί και τα σωστικά συνεργεία είχαν προηγηθεί.
Αναφέρει ότι είχε ήδη:
- καθαριστεί ο αναγκαίος χώρος,
- διαμορφωθεί πεδίο επιχειρησιακής δράσης,
- αντιμετωπιστεί ακόμη και αγωγός φυσικού αερίου κάτω από το έδαφος.
Και καταλήγει ότι:
«είχε εκπληρωθεί ο σκοπός για τον οποίο ζητήθηκε η συνδρομή της Περιφέρειας Θεσσαλίας διά της διαθέσεως σκαπτικών μηχανημάτων».
Άρα οι μεταγενέστερες επιστρώσεις με χαλίκι και πίσσα, κατά το Συμβούλιο, δεν δικαιολογούνταν πλέον από ανάγκη διάσωσης ή άμεσης επιχειρησιακής πρόσβασης.
Οι καταθέσεις για την παρουσία και τον ρόλο του Αγοραστού
Το βούλευμα παραθέτει σειρά μαρτύρων.
Ο διοικητής Τροχαίας Βασίλης Βλαχογιάννης καταθέτει ότι ο ίδιος ο τότε Περιφερειάρχης τον κάλεσε να λάβει μέρος στην άτυπη σύσκεψη.
Ο υπάλληλος της Περιφέρειας Β.Κ αναφέρει ότι αμέσως μετά το συμβάν μετέβη στον χώρο μαζί με τον Περιφερειάρχη.
Ο αστυνομικός Α.Κ καταθέτει ότι είδε στον τόπο του δυστυχήματος τον Περιφερειάρχη και τον διευθυντή της Περιφέρειας.
Ο αστυνομικός Π.Π αναφέρει ότι όταν έφτασε στον χώρο, περίπου μία ώρα μετά τη σύγκρουση, ο Αγοραστός βρισκόταν ήδη εκεί.
Το Συμβούλιο αξιοποιεί τις καταθέσεις αυτές για να απορρίψει τον ισχυρισμό ότι ο ρόλος του Περιφερειάρχη ήταν απλώς τυπικός ή υποστηρικτικός.
Τι βρέθηκε μετά στην περιοχή όπου μεταφέρθηκαν τα υλικά
Ένα ακόμη ιδιαίτερα βαρύ στοιχείο του βουλεύματος αφορά τις μεταγενέστερες έρευνες.
Αναφέρεται ότι στον χώρο «Πηγάδια», όπου είχαν μεταφερθεί τα υλικά, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν, μεταξύ άλλων, τμήματα παπουτσιών, κάλτσα, παγούρι/θερμός, μπουφάν, μπλούζα.
Το Συμβούλιο αναφέρεται επίσης στις μεταγενέστερες έρευνες στα καμένα βαγόνια, από τις οποίες προέκυψε ανθρώπινο βιολογικό υλικό.
Και παραθέτει πραγματογνωμοσύνη με την πολύ σκληρή διατύπωση:
«Εφόσον δεν είχε ταυτοποιηθεί βιολογικά έστω και ένας άνθρωπος, δεν έπρεπε να προκύψει μεταφορά των συντριμμιών και των αδρανών υλικών από το σημείο 0 (μηδέν).»
Η τελική δικαστική κρίση για το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων
Η πιο καθαρή φράση του βουλεύματος βρίσκεται στο τέλος:
«Η εκδηλωθείσα δε συμπεριφορά τους ήταν αντικειμενικά πρόσφορη να προκαλέσει βλάβη στη λειτουργία της δικαιοσύνης…»
και συνεχίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο έγινε η απομάκρυνση:
«επέφερε πράγματι αλλοιώσεις στον τόπο του δυστυχήματος – εγκλήματος, ικανές και πρόσφορες να δυσχεράνουν τις έρευνες και τη συλλογή ουσιωδών αποδεικτικών στοιχείων από τις ανακριτικές αρχές, καθώς και τη ματαίωση της εξακρίβωσης των ιχνών του εγκλήματος».
Αυτή είναι η κομβική δικαστική διατύπωση. Δεν είναι δημοσιογραφική ερμηνεία ούτε πολιτικός χαρακτηρισμός.
Το Δικαστικό Συμβούλιο δεν λέει απλώς ότι «έγιναν χωματουργικές εργασίες». Κρίνει ότι υπήρξε αλλοίωση του τόπου του δυστυχήματος, ότι οι παρεμβάσεις ήταν ικανές να δυσχεράνουν την ανακριτική έρευνα και ότι Τριαντόπουλος και Αγοραστός, λόγω των θεσμικών αρμοδιοτήτων και του πραγματικού ρόλου που είχαν αναλάβει στον χώρο, είχαν συγκεκριμένη νομική υποχρέωση να προστατεύσουν τα αποδεικτικά στοιχεία. Για τον Αγοραστό μάλιστα αποδίδεται συγκεκριμένη εντολή για την επίστρωση με χαλίκι και πίσσα, ενώ για τον Τριαντόπουλο συγκεκριμένη παράλειψη να την αποτρέψει.
Και υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο, η κατάθεση του αστυνομικού ότι μπήκε στη σύσκεψη Τριαντόπουλου–Αγοραστού και τους είπε ότι «δεν μπορούν να πειράξουν τίποτα» επειδή γινόταν πραγματογνωμοσύνη. Αυτό είναι ίσως το πιο ισχυρό στοιχείο, γιατί συνδέει γνώση, παρουσία και προειδοποίηση πριν από τις παρεμβάσεις.