Η επιστροφή στη Βουλγαρία των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ άνοιξε έναν νέο γύρο πολιτικής αντιπαράθεσης, με τον Αντώνη Σαμαρά να μιλά για «υποχώρηση». Ο Τάκης Χατζής βάζει τα πράγματα στη δική του διάσταση: τελικά, για ένα μάτσο κόκαλα θα ξαναγίνουμε μαλλιοκούβαρα στα Βαλκάνια;
Παλιά, όταν οι μάγκες έλεγαν «πάμε να παίξουμε κόκαλα», εννοούσαν το μπαρμπούτι. Το 2026, τα «κόκαλα» απέκτησαν ξαφνικά γεωπολιτική σημασία.
Αφορμή, η παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του τσάρου Σαμουήλ και η σφοδρή αντίδραση του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «σαλπίζει υποχώρηση με πανηγυρισμούς».
Ο Τάκης Χατζής, στο νέο του βίντεο στο Newpost, σχολιάζει την υπόθεση με τον δικό του τρόπο.
«Παιδιά, είμαστε σοβαροί σε αυτή τη χώρα;», είναι περίπου το ερώτημα που διατρέχει όλο το σχόλιο. Πίσω όμως από τα κόκαλα, τις ατάκες και τον νέο βαλκανικό καβγά υπάρχει μια ιστορία που ξεκινά πριν από περίπου χίλια χρόνια και μια διπλωματική διαπραγμάτευση που κρατά δεκαετίες.
Ποιος ήταν ο Σαμουήλ και γιατί τα λείψανά του βρίσκονταν στην Ελλάδα
Ο Σαμουήλ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ηγεμόνες της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας και κυβέρνησε ως τσάρος από το 997 έως το 1014. Το κέντρο της εξουσίας του βρισκόταν για ένα διάστημα στην περιοχή της Πρέσπας και αργότερα στην Αχρίδα, σε μια εποχή κατά την οποία, προφανώς, τα σημερινά εθνικά σύνορα δεν υπήρχαν.
Η μεγάλη σύγκρουσή του ήταν με τον βυζαντινό αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄, τον μετέπειτα γνωστό ως Βουλγαροκτόνο. Το 1014, στη μάχη του Κλειδίου, οι δυνάμεις του Σαμουήλ υπέστησαν βαριά ήττα. Σύμφωνα με τη βυζαντινή παράδοση, ο Βασίλειος διέταξε την τύφλωση χιλιάδων αιχμαλώτων και ο Σαμουήλ, όταν αντίκρισε τους στρατιώτες του να επιστρέφουν, υπέστη σοκ και πέθανε λίγο αργότερα, στις 6 Οκτωβρίου 1014.
Σόφια: Υποδοχή αρχηγού κράτους για τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ (Βίντεο)newpost.gr
Τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ εντοπίστηκαν στις ανασκαφές του καθηγητή Νικόλαου Μουτσόπουλου στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα. Στο νότιο κλίτος βρέθηκαν τέσσερις σημαντικές ταφές, οι οποίες συνδέθηκαν με τη δυναστεία των Κομητόπουλων, και ένας από τους σκελετούς αποδόθηκε από τον Μουτσόπουλο στον ίδιο τον Σαμουήλ.
Δεν υπάρχει βεβαίως μια σύγχρονη γενετική ταυτοποίηση τύπου CSI. Υπάρχουν όμως αρκετά στοιχεία: η θέση και ο χαρακτήρας της ταφής, το πολυτελές χρυσοΰφαντο ύφασμα, η ηλικία του νεκρού και ένας παλιός τραυματισμός στο αριστερό άνω άκρο που έχει συσχετιστεί με ιστορική αναφορά στον τραυματισμό του Σαμουήλ στη μάχη του Σπερχειού. Το 2026 πραγματοποιήθηκαν επιπλέον επιστημονικές αναλύσεις, μεταξύ των οποίων πρωτεομική εξέταση, που ενίσχυσαν την εκτίμηση της ταυτοποίησης.
Τι ακριβώς έδωσε η Ελλάδα και τι πήρε πίσω
Στις 29 Σεπτεμβρίου Ελλάδα και Βουλγαρία υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης. Η Ελλάδα συμφώνησε να παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που είχε βρεθεί στις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου.
Από τη Βουλγαρία επιστρέφουν στην Ελλάδα 48 κειμήλια από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Πρόκειται για αντικείμενα που είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Είναι όλα όσα διεκδικεί η ελληνική πλευρά; Προφανώς όχι.
Μόνο από την Εικοσιφοίνισσα υπάρχουν ιστορικές αναφορές για εκατοντάδες χειρόγραφα και εκκλησιαστικά αντικείμενα που αφαιρέθηκαν το 1917.
Αλλά υπάρχει μια λεπτομέρεια που χάνεται μέσα στον πολιτικό καβγά: η σημερινή συμφωνία δεν κλείνει την υπόθεση. Ελλάδα και Βουλγαρία συμφώνησαν ρητά να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για άλλα αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν συμπεριλήφθηκαν σε αυτή τη φάση.
Και τότε μπήκε στη μέση ο Αντώνης Σαμαράς
Ο πρώην πρωθυπουργός αντέδρασε με ιδιαίτερα υψηλούς τόνους.
Υποστήριξε ότι για τη Βουλγαρία η επιστροφή των οστών του Σαμουήλ ισοδυναμεί περίπου με ό,τι θα σήμαινε για την Ελλάδα η επιστροφή των οστών του Μεγάλου Αλεξάνδρου και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι, έναντι αυτού του συμβολικού κεφαλαίου, πήρε «48 μόνο από τα χιλιάδες κλεμμένα» κειμήλια.
«Ως πρωθυπουργός είχα απαιτήσει να μας επιστρέψουν όλα τα κλεμμένα», δήλωσε. «Εμείς δυστυχώς σήμερα σαλπίζουμε υποχώρηση με πανηγυρισμούς».
Ο Σαμαράς «πυροβολεί» κατά ριπάς τη Νέα Δημοκρατία – Από τα οστά του Σαμουήλ μέχρι πρωτοσέλιδα εφημερίδων και τις δηλώσεις περί «κακομοίρηδων» – Για όλα φταίει ο Μητσοτάκηςnewpost.grΥπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα ιστορική ειρωνεία.
Η ίδια υπόθεση είχε φτάσει πολύ κοντά σε συμφωνία το 2014, όταν πρωθυπουργός ήταν ο Αντώνης Σαμαράς.
Εκείνη τη χρονιά, με αφορμή τη συμπλήρωση χιλίων ετών από τον θάνατο του Σαμουήλ, η Βουλγαρία πίεζε για την παραχώρηση των λειψάνων. Η ελληνική πλευρά επιχείρησε να συνδέσει την παράδοση με την επιστροφή των εκκλησιαστικών κειμηλίων. Οι διαπραγματεύσεις όμως κατέληξαν σε αδιέξοδο και ο Σαμαράς ενημέρωσε τελικά τη βουλγαρική πλευρά ότι η Αθήνα δεν θα παραχωρούσε τα λείψανα.
Με άλλα λόγια, ο πρώην πρωθυπουργός έχει δίκιο όταν λέει ότι είχε θέσει το ζήτημα των κειμηλίων. Εκείνη όμως η διαπραγμάτευση δεν έφερε πίσω τα κειμήλια και δεν οδήγησε σε συμφωνία.
Δώδεκα χρόνια αργότερα, μια διαφορετική κυβέρνηση έκανε διαφορετικό συμβιβασμό: παρέδωσε τα λείψανα, πήρε πίσω 48 αντικείμενα και άφησε ανοιχτό το τραπέζι για τα υπόλοιπα.
Αυτό μπορεί ασφαλώς να κριθεί πολιτικά. Μπορεί να θεωρηθεί καλός συμβιβασμός ή ανεπαρκής συμφωνία.
Αλλά δύσκολα μπορεί να περιγραφεί απλώς ως «δώσαμε τα κόκαλα και δεν πήραμε τίποτα».
Τα κόκαλα και τα Βαλκάνια
Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στο βίντεο του Τάκη Χατζή.
Ο Σαμουήλ πέθανε πριν από 1.012 χρόνια. Η περιοχή όπου θάφτηκε άλλαξε αυτοκρατορίες, κράτη, σύνορα και εθνικές αφηγήσεις. Τα λείψανά του βρέθηκαν σε έδαφος που σήμερα είναι ελληνικό, ανήκαν σε έναν ηγεμόνα που αποτελεί κεντρικό πρόσωπο της βουλγαρικής ιστορικής μνήμης και για δεκαετίες μετατράπηκαν σε διαπραγματευτικό χαρτί ανάμεσα σε δύο σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη.
Ίσως, λοιπόν, η πραγματική ιστορία να μην είναι τα κόκαλα.
Είναι η ευκολία με την οποία, στα Βαλκάνια, ακόμη και τα κόκαλα μπορούν να ξαναγίνουν πολιτική.
