Τη δημιουργία ανεξάρτητου Υπουργείου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας προανήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δίνοντας προεκλογικό χαρακτήρα σε μία θεσμική αλλαγή που αγγίζει απευθείας τη δομή του σημερινού Υπουργείου Παιδείας.
Μιλώντας στη συζήτηση με θέμα «Το κοινωνικό συμβόλαιο της υγείας: Ο ασθενής στο επίκεντρο», στο πλαίσιο του 6ου Συνεδρίου Υγείας, ο πρωθυπουργός απάντησε θετικά στο ερώτημα για τη δημιουργία αυτόνομου κυβερνητικού φορέα αρμόδιου για την έρευνα και την καινοτομία. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο σχεδιασμός αφορά ανεξάρτητο Υπουργείο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, εφόσον υπάρξει νέα εντολή από τον ελληνικό λαό στις προσεχείς εκλογές.
Η προεκλογική δέσμευση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι η απάντηση είναι «ναι» και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση το έχει πει, το επιβεβαιώνει και το σχεδιάζει. Η διατύπωση «εφόσον μας εμπιστευθεί και πάλι ο ελληνικός λαός» δίνει στην εξαγγελία καθαρά προγραμματικό χαρακτήρα και την εντάσσει στο πλαίσιο των δεσμεύσεων για την επόμενη κυβερνητική περίοδο.
Στην πράξη, ο πρωθυπουργός περιέγραψε έναν θεσμικό διαχωρισμό του σημερινού πεδίου αρμοδιοτήτων. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση, η πανεπιστημιακή έρευνα, η εφαρμοσμένη έρευνα και η καινοτομία θα συγκεντρωθούν σε έναν νέο κυβερνητικό πυλώνα, με διακριτή αποστολή και κεντρικό σχεδιασμό.
Γιατί αλλάζει η σημερινή δομή
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε στον κατακερματισμό που υπάρχει σήμερα. Όπως ανέφερε, τα πανεπιστήμια υπάγονται στο Υπουργείο Παιδείας, ενώ η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, η οποία χρηματοδοτεί κυρίως εφαρμοσμένη έρευνα, βρίσκεται στο Υπουργείο Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτά τα πεδία πρέπει να συνδεθούν.
Η κυβερνητική λογική πίσω από την εξαγγελία είναι η ενοποίηση του ερευνητικού χώρου. Το νέο Υπουργείο θα έχει αποστολή να βλέπει συνολικά την έρευνα, να κάνει κεντρικές επιλογές και να κατευθύνει τους εθνικούς πόρους σε τομείς στρατηγικής προτεραιότητας.
Το μήνυμα για τα πανεπιστήμια
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στα ελληνικά πανεπιστήμια, σημειώνοντας ότι διαθέτουν σημαντική ερευνητική δραστηριότητα, ειδικά στον χώρο της Υγείας. Το νέο σχήμα, εφόσον προχωρήσει, θα μετακινήσει το βάρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από το ευρύτερο Υπουργείο Παιδείας σε ένα πιο εξειδικευμένο χαρτοφυλάκιο. Έτσι, η ανώτατη εκπαίδευση θα συνδεθεί θεσμικά με την έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία.
Οι ευρωπαϊκοί και οι εθνικοί πόροι
Ο πρωθυπουργός έκανε διάκριση ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς και τους εθνικούς πόρους. Όπως είπε, οι ευρωπαϊκοί πόροι είναι κατά κανόνα ανταγωνιστικοί. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα χρειάζεται ισχυρότερο κεντρικό σχεδιασμό για τους εθνικούς πόρους που η ίδια κατευθύνει. Η δήλωση αυτή δείχνει ότι το νέο Υπουργείο δεν σχεδιάζεται μόνο ως διοικητική μεταβολή. Σχεδιάζεται ως εργαλείο χάραξης πολιτικής για την έρευνα, την καινοτομία και την παραγωγική σύνδεση των πανεπιστημίων με την οικονομία.
Σήμα για την επόμενη τετραετία
Η εξαγγελία Μητσοτάκη σηματοδοτεί μία από τις πρώτες θεσμικές παρεμβάσεις που τοποθετούνται ήδη στο πλαίσιο της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Το Υπουργείο Παιδείας, όπως λειτουργεί σήμερα, φαίνεται ότι οδηγείται σε αναδιάταξη, με την τριτοβάθμια εκπαίδευση να αποσπάται από τον ενιαίο κορμό της εκπαίδευσης και να αποκτά ξεχωριστό κυβερνητικό κέντρο. Η τελική μορφή του νέου Υπουργείου θα κριθεί από τις αρμοδιότητες που θα μεταφερθούν, τη σχέση του με το σημερινό Υπουργείο Παιδείας και τον τρόπο με τον οποίο θα συνδεθεί με το Υπουργείο Ανάπτυξης.