Σε επίπεδα ρεκόρ έφτασε το 2025 η επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων παγκοσμίως, με την κατασκευή περισσότερων από 21.000 χιλιομέτρων νέων γραμμών μεταφοράς, αύξηση 50% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η επιτάχυνση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια, καθώς οι χώρες επιχειρούν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Utilities for Net Zero Alliance (UNEZA), μιας συμμαχίας 89 εταιρειών κοινής ωφέλειας, οι νέες γραμμές μεταφοράς αυξήθηκαν από περίπου 14.000 χιλιόμετρα το 2024 σε περισσότερα από 21.000 το 2025. Παράλληλα, οι ετήσιες επενδυτικές δεσμεύσεις των εταιρειών ανήλθαν σε τουλάχιστον 156 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) στη διάσκεψη COP31, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο των ηλεκτρικών δικτύων στην ενεργειακή μετάβαση.
Γιατί χρειάζονται επενδύσεις 10 τρισ. δολαρίων
Ο γενικός διευθυντής του IRENA, Φραντσέσκο Λα Κάμερα, προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αύξηση της παγκόσμιας ηλεκτροδότησης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οργανισμού, οι παγκόσμιες επενδύσεις πρέπει να υπερδιπλασιαστούν, φτάνοντας συνολικά τα 10 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035.
Η ανάγκη αυτή συνδέεται με την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα βρίσκονται συχνά μακριά από τα μεγάλα αστικά και βιομηχανικά κέντρα, ενώ η παραγωγή τους μεταβάλλεται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.
Όταν τα δίκτυα δεν μπορούν να απορροφήσουν την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, σημαντικές ποσότητες χάνονται μέσω αναγκαστικών περικοπών παραγωγής, αυξάνοντας το συνολικό κόστος του συστήματος.
Η Ευρώπη μπροστά σε τεράστια οικονομική πρόκληση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ιδιαίτερα υψηλές ανάγκες χρηματοδότησης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αναβάθμιση των δικτύων έως το 2050 απαιτεί επενδύσεις ύψους 2 έως 2,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το 2024, οι ευρωπαϊκές επενδύσεις ανήλθαν σε περίπου 90,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το οικονομικό ινστιτούτο Bruegel εκτιμά ότι πρέπει να ξεπεράσουν τα 100 δισεκατομμύρια ετησίως.
Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν έχει ενισχύσει την προσπάθεια περιορισμού των εισαγωγών υδρογονανθράκων, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και την Ασία.
Η ενεργειακή ασφάλεια μπορεί να μειώσει και τις εκπομπές
Νέα ανάλυση της Wood Mackenzie δείχνει ότι η προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερες εκπομπές, ακόμη και χωρίς αυστηρότερες κλιματικές πολιτικές.
Στο σχετικό σενάριο, η επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και η ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας περιορίζουν τη χρήση εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Η εκτιμώμενη αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας διαμορφώνεται στους 2,5 βαθμούς Κελσίου έως το 2100, έναντι 2,6 βαθμών στο βασικό σενάριο της εταιρείας.
Στην COP31, η Τουρκία πρότεινε αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια τελική ενεργειακή κατανάλωση από περίπου 20% σήμερα σε 35% έως το 2035.
Η πρόταση δεν προβλέπει ρητή υποχρέωση περιορισμού των υδρογονανθράκων, αλλά επιδιώκει την ενίσχυση της ηλεκτροδότησης.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει εάν οι κυβερνήσεις θα εξασφαλίσουν τους απαιτούμενους πόρους για τα ηλεκτρικά δίκτυα. Χωρίς σύγχρονες υποδομές μεταφοράς, η αύξηση της παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας δεν αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας.
