Δύο μετρήσεις, ένας μήνας απόσταση, ένας διαφορετικός κόσμος μεταξύ Απριλίου και Μαΐου. Ο δημοσκοπικός χάρτης της χώρας αναδιατάχθηκε όσο δεν το είχε κάνει σε ολόκληρο το 2026. Η Νέα Δημοκρατία ανακάμπτει, δύο νέα κόμματα κάνουν επίσημη είσοδο στις μετρήσεις, και το παλιό αντιπολιτευτικό τοπίο υπό τη σκιά του ΠΑΣΟΚ φαίνεται να ανήκει πλέον στο παρελθόν. Ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης, που μέχρι τώρα ήταν θεωρητική ανησυχία, γίνεται τώρα δημοσκοπική πραγματικότητα. Η νέα έρευνα της RealPolls για το Protagon διεξήχθη το τριήμερο 23-25 Μαΐου σε πανελλαδικό δείγμα 1.667 ατόμων, δηλαδή πριν από τις ανακοινώσεις του ονόματος και της διακήρυξης κόμματος του Αλέξη Τσίπρα.
Νέα Δημοκρατία: από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στη συσπείρωση
Τον Απρίλιο, ο λογαριασμός του ΟΠΕΚΕΠΕ και της υπόθεσης Λαζαρίδη έπληξε σημαντικά τα δημοσκοπικά δεδομένα για τη Νέα Δημοκρατία. Η πρόθεση ψήφου υποχώρησε στο 24,6%, από 26,1% τον Μάρτιο, επιστρέφοντας κάτω από το ψυχολογικό φράγμα του 25%. Στην πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος η πτώση ήταν ήπια, στο 30,6% από 30,8%, καθώς όσοι έφυγαν δεν πήγαν σε άλλα κόμματα αλλά κυρίως στη ρευστή κατηγορία των αναποφάσιστων, που εκτινάχθηκαν στο 18% από 13,8%.
Τον Μάιο, η εικόνα άλλαξε. Η επίσημη εκκίνηση των δύο νέων κομμάτων λειτούργησε ως μηχανισμός συσπείρωσης για τη γαλάζια βάση. Η πρόθεση ψήφου ανέβηκε στο 27,5%, κερδίζοντας σχεδόν 3 μονάδες μέσα σε ένα μήνα. Η ερμηνεία της RealPolls είναι σαφής, η άνοδος οφείλεται κυρίως στη συμπίεση των αναποφάσιστων, που από 18% τον Απρίλιο έπεσαν στο 9%. Τμήμα τους επέστρεψε στη ΝΔ, τμήμα κατευθύνθηκε στα νέα κόμματα.
Παρά την ανάκαμψη στην πρόθεση ψήφου, η πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος υποχώρησε στο 29,1% από 30,6%, λόγω της μειωμένης δεξαμενής των αναποφάσιστων που συνήθως ευνοεί το κυβερνών κόμμα. Η «παράσταση νίκης» παραμένει ισχυρή καθως το 56,2% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η ΝΔ θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, αριθμός σχεδόν διπλάσιος της εκτιμώμενης εκλογικής της επιρροής. Ωστόσο, το 70,5% θεωρεί δεδομένο ότι θα χρειαστεί συγκυβέρνηση.
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ: ο μεγάλος χαμένος του Μαΐου
Τον Απρίλιο, το ΠΑΣΟΚ είχε κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένο. Για τρίτο συνεχόμενο μήνα κατέγραφε άνοδο: 10,4% στην πρόθεση ψήφου (από 9,8% τον Μάρτιο και 8,7% τον Φεβρουάριο) και 15,3% στην πρόβλεψη αποτελέσματος. Η συνεδριακή διακήρυξη για μη συνεργασία με τη ΝΔ μετά τις εκλογές έλαβε δημοσκοπική στήριξη, με 58,8% των ερωτηθέντων να συμφωνεί. Το κόμμα φαινόταν να παγιώνει τον ρόλο του ως κύρια αντιπολιτευτική δύναμη.
Τον Μάιο, η εικόνα ανατράπηκε. Η πρόθεση ψήφου υποχώρησε στο 8,6%, χάνοντας 1,8 μονάδα. Η πτώση στην πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος ήταν ακόμα πιο εντυπωσιακή καθως πήγε από 15,3% στο 9,4%, δηλαδή 5,7 μονάδες σε έναν μήνα. Το κόμμα έχασε το διψήφιο ποσοστό που είχε διεκδικήσει με κόπο. Το 60,6% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι το ΠΑΣΟΚ θα χάσει σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του προς το κόμμα Τσίπρα, ενώ μόλις το 38,2% το βλέπει να διατηρεί την ηγεμονία στον κεντροαριστερό χώρο. Στο πιο κρίσιμο ερώτημα, εάν το ΠΑΣΟΚ παραμένει η πιο πιθανή εναλλακτική λύση διακυβέρνησης, η κοινή γνώμη σχεδόν το αρνείται: 55% λέει όχι, 37,6% λέει ναι. Ο Νίκος Ανδρουλάκης χάνει το κεντρικό του αφήγημα.
Τα δύο νέα κόμματα: η είσοδος που αναδιέταξε τα πάντα
Τον Απρίλιο, και τα δύο νέα μορφώματα υπήρχαν στις μετρήσεις μόνο ως πρόθεση. Το κόμμα Τσίπρα είχε ανακάμψει στο 19,7% «πιθανής ψήφου» (από 15,4% τον Μάρτιο), ενώ το κόμμα Καρυστιανού παρέμενε σταθερό στο 21,1%. Ήταν ακόμα μεγέθη υπό κατασκευή.
Τον Μάιο, έγιναν κόμματα. Το κόμμα Τσίπρα (ΕΛΑΣ) αναδείχθηκε δεύτερη δύναμη στην πρόθεση ψήφου με 14,1%, ενώ η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Καρυστιανού ακολούθησε με 11,4%. Συνολικά τα δύο νέα κόμματα συγκεντρώνουν 25,5% στην πρόθεση ψήφου, ποσοστό που αγγίζει εκείνο της ΝΔ. Στην πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος, το κόμμα Τσίπρα φτάνει στο 16,1% και το κόμμα Καρυστιανού στο 13,1%.
Οι δύο φορείς έχουν διαφορετικό προφίλ στη συνείδηση των πολιτών. Ο Τσίπρας αναγνωρίζεται ως ισχυρός παίκτης αλλά όχι ως διεκδικητής εξουσίας καθώς μόλις το 19% πιστεύει ότι θα βγει πρώτο κόμμα. Η Καρυστιανού αντιμετωπίζεται ως ηθική φωνή και σύμβολο αγανάκτησης, αλλά το 73,2% αμφιβάλλει για την πολιτική συγκρότηση του εγχειρήματος. Δύο διαφορετικά είδη πολιτικής πρότασης, με ένα κοινό χαρακτηριστικό καθώς απορροφούν ψήφους από παντού.
Οι άλλοι: Πλεύση, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση
Η Πλεύση Ελευθερίας είναι το κόμμα με τις μεγαλύτερες απώλειες. Τον Απρίλιο είχε ήδη πέσει στο 6,1% (από 8,1% τον Μάρτιο), καθώς η αντισυστημική αγορά γινόταν συνωστισμένη. Τον Μάιο υποχώρησε περαιτέρω στο 3,7%, ενώ στην πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος κατέρρευσε από 10,7% στο 4,5%. Η αντισυστημική ψήφος βρήκε φρεσκότερα οχήματα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25 σχεδόν εξανεμίζονται. Ο ΣΥΡΙΖΑ από 3,8% τον Απρίλιο υποχωρεί στο 1,2% τον Μάιο. Το ΜέΡΑ25 από 3,4% πέφτει στο 1,5%. Η είσοδος του κόμματος Τσίπρα σαρώνει ό,τι έχει απομείνει από αυτούς τους δύο σχηματισμούς. Το ΚΚΕ κινείται αντίθετα καθώς από 5,4% τον Απρίλιο ανεβαίνει στο 5,8% στην πρόθεση ψήφου και από 6,3% στο 7,4% στην πρόβλεψη αποτελέσματος, επιστρέφοντας στα επίπεδα Μαρτίου. Η Ελληνική Λύση υποχωρεί ελαφρά από 5,8% στο 5,3% στην πρόθεση ψήφου και από 7% στο 5,6% στην πρόβλεψη.
Τα σενάρια της δεύτερης Κυριακής (Μάιος)
Η δημοσκόπηση του Μαΐου εισάγει για πρώτη φορά σενάρια για δεύτερες εκλογές, σε τρεις εκδοχές. Στο σενάριο ΝΔ εναντίον ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ θα έπαιρνε 33,5% έναντι 27,3%, διαφορά 6,2 μονάδων. Στο σενάριο ΝΔ εναντίον κόμματος Τσίπρα, η ΝΔ φτάνει στο 37% και ο Τσίπρας στο 31,9%, με τη διαφορά να συμπιέζεται στις 5,1 μονάδες. Το πιο δυσμενές για τη ΝΔ είναι το σενάριο ΝΔ εναντίον Καρυστιανού: 34% έναντι 30,6%, διαφορά μόλις 3,4 μονάδων.
Η ερμηνεία είναι πολιτικά σημαντική. Το κόμμα Καρυστιανού, αν και το μικρότερο από τα δύο νέα, λειτουργεί ως το πιο αποτελεσματικό δοχείο διαμαρτυρίας από όλο το πολιτικό φάσμα. Και στα τρία σενάρια, το 80,2% δηλώνει ότι η ψήφος του δεν θα εξαρτηθεί από το ποιο κόμμα φαίνεται να έρχεται δεύτερο. Η λογική της χρήσιμης ψήφου φαίνεται να έχει παρέλθει.
Ο χάρτης άλλαξε, το αποτέλεσμα αβέβαιο
Η σύγκριση Απριλίου-Μαΐου δεν αποτυπώνει απλώς αριθμητικές μεταβολές. Αποτυπώνει μια δομική αλλαγή. Ο Απρίλιος ήταν ο μήνας της κυβερνητικής φθοράς λόγω σκανδάλων. Ο Μάιος έφερε ένα νέο παιχνίδι, με νέους παίκτες που αναδιέταξαν τα πάντα στον αντιπολιτευτικό χώρο.
Η ΝΔ βγαίνει ενισχυμένη ως προς το κλίμα, αλλά ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης δεν σημαίνει αυτόματα ότι οδηγεί σε αυτοδυναμία. Εφτά στους δέκα πολίτες πιστεύουν ότι η κυβέρνηση θα χρειαστεί εταίρους. Η ΝΔ παραμένει σαφώς πρώτη, αλλά η ερώτηση «ποιος κυβερνά μετά τις εκλογές» παραμένει ανοιχτή.
Το ΠΑΣΟΚ έχει μπροστά του την πιο δύσκολη πρόκληση να επιβιώσει πολιτικά σε έναν χώρο που το επανεκδιεκδικεί ο Τσίπρας. Τα δύο νέα κόμματα μπήκαν δυνατά, αλλά αντιμετωπίζονται από την κοινή γνώμη ως ελπίδα, όχι ως εξουσία. Στο κλίμα αυτό, οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η είσοδός τους είναι μόνιμη αναδιάταξη ή δημοσκοπικό φαινόμενο που ξεθωριάζει.