Ψηφίζεται σήμερα στη Βουλή η νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με την οποία αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη, φέρνοντας άμεση ελάφρυνση σε περισσότερους από 100.000 ενήμερους δανειολήπτες.
Το νομοσχέδιο Πιερρακάκη έρχεται μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και αφορά δανειολήπτες που παραμένουν σε ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους. Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασης είναι ότι οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται πλέον πάνω στο συνολικό υπόλοιπο της οφειλής, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει οριστεί από το δικαστήριο.
Η αλλαγή αυτή οδηγεί σε αισθητή μείωση των μηνιαίων καταβολών και ταυτόχρονα επιταχύνει την αποπληρωμή των δανείων, καθώς τα επιπλέον ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί στο παρελθόν θα αναγνωρίζονται αναδρομικά ως αποπληρωμή κεφαλαίου.
Χωρίς νέα προσφυγή στα δικαστήρια
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, σύμφωνα με τη ρύθμιση, το όφελος για τους δανειολήπτες θα είναι άμεσο και δεν θα απαιτείται νέα δικαστική διαδικασία. Δηλαδή, οι ενήμεροι οφειλέτες που καλύπτονται από το νέο πλαίσιο δεν θα χρειαστεί να προσφύγουν ξανά στα δικαστήρια για να πετύχουν τον νέο τρόπο υπολογισμού.
Η παρέμβαση αφορά όσους εξακολουθούν να εξυπηρετούν ενεργή ρύθμιση του νόμου Κατσέλη και δεν έχουν εκπέσει από αυτή. Αντίθετα, εκτός μένουν οι υποθέσεις που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, καθώς και οι περιπτώσεις στις οποίες έχει χαθεί η ρύθμιση λόγω μη τήρησης των υποχρεώσεων.
Εκτός του νέου πλαισίου παραμένουν επίσης οι ρυθμίσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού, όπου η μηνιαία δόση συνεχίζει να υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής.
Πώς μειώνεται η δόση
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, παρουσίασε χαρακτηριστικό παράδειγμα δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024. Με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού, η μηνιαία δόση ανερχόταν στα 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο, η δόση πέφτει στα 483 ευρώ. Από αυτά, τα 482 ευρώ αντιστοιχούν σε αποπληρωμή κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ σε τόκο. Η διαφορά είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς περιορίζει δραστικά το βάρος που σήκωναν οι συνεπείς δανειολήπτες λόγω του παλαιού τρόπου υπολογισμού.
Στο ίδιο παράδειγμα, ο δανειολήπτης έχει ήδη καταβάλει επιπλέον 7.440 ευρώ την τελευταία διετία. Το ποσό αυτό δεν θα επιστραφεί ως μετρητά, αλλά θα αφαιρεθεί από τις επόμενες υποχρεώσεις, μειώνοντας τον αριθμό των δόσεων. Έτσι, αντί να απομένουν 270 δόσεις, ο δανειολήπτης θα καταβάλει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η διαφορά στους συνολικούς τόκους. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, οι τόκοι από 74.852 ευρώ περιορίζονται μόλις στα 411 ευρώ.
Τι σημαίνει η αναδρομικότητα
Η ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της τρέχουσας δόσης. Έχει και αναδρομική εφαρμογή για τα ποσά που έχουν καταβληθεί με τον παλαιό, δυσμενέστερο τρόπο υπολογισμού.
Για παράδειγμα, σε δάνειο 120.000 ευρώ με εικοσαετή περίοδο αποπληρωμής, η μηνιαία δόση από 735 ευρώ μπορεί να υποχωρήσει στα 502 ευρώ. Οι τόκοι, που με τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού έφταναν τα 544 ευρώ τον μήνα, περιορίζονται περίπου στο 1,67 ευρώ.
Το συνολικό όφελος μέχρι την αποπληρωμή μπορεί να φτάσει τις 56.000 ευρώ, ενώ η αναδρομικότητα δημιουργεί πρόσθετη ελάφρυνση. Αν ο δανειολήπτης είχε ενταχθεί στη ρύθμιση τον Ιούνιο του 2019, δηλαδή πριν από 84 μήνες, η μηνιαία διαφορά των 233 ευρώ οδηγεί σε πρόσθετο όφελος 19.572 ευρώ.
Το ποσό αυτό θα κατευθυνθεί στην αποπληρωμή των τελευταίων δόσεων, με αποτέλεσμα ο δανειολήπτης να μπορεί να κλείσει το δάνειό του ακόμη και 39 μήνες νωρίτερα.
Πολιτικές αντιδράσεις και δημοσιονομικό κόστος
Το συνολικό κόστος της παρέμβασης εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 700 εκατ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 500 εκατ. ευρώ ενδέχεται να επηρεάσουν το δημόσιο χρέος λόγω των κρατικών εγγυήσεων που έχουν δοθεί για τα συγκεκριμένα δάνεια, ενώ τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ θα επιβαρύνουν άμεσα τις τράπεζες.
Η ρύθμιση έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις, κυρίως ως προς το εύρος των δικαιούχων. Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Μιλένα Αποστολάκη, ζήτησε να θεωρούνται αυτοδικαίως άκυρες οι καταγγελίες ρυθμίσεων που στηρίχθηκαν στον παράνομο τρόπο υπολογισμού των δόσεων. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να υπάρξουν όροι που θα αποκλείσουν δανειολήπτες, ενώ το ΚΚΕ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παρουσιάζει ως επιτυχία το αυτονόητο. Κριτική διατύπωσε και ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, θέτοντας ζήτημα για όσους είχαν την ίδια επιβάρυνση αλλά η ρύθμισή τους ολοκληρώθηκε ή χάθηκε στο μεταξύ.
Η ουσία της παρέμβασης είναι ότι οι ενήμεροι δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη αποκτούν άμεση μείωση της μηνιαίας δόσης, αναγνώριση των παλαιών υπερπληρωμών και ταχύτερη έξοδο από τη ρύθμιση, χωρίς να απαιτείται νέα δικαστική μάχη.