Το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο του 2026-2027 προκαλεί ήδη αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, επηρεάζοντας τη ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος, την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και την κατανάλωση άνθρακα.
Παρότι πολλές χώρες επιχειρούν να περιορίσουν τη χρήση άνθρακα για να πετύχουν τους κλιματικούς τους στόχους, οι ακραίες καιρικές συνθήκες δημιουργούν νέες ενεργειακές ανάγκες. Η μειωμένη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και η αυξανόμενη χρήση κλιματιστικών αναγκάζουν ορισμένες οικονομίες να στραφούν ξανά στα ορυκτά καύσιμα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ινδία, η δεύτερη μεγαλύτερη καταναλώτρια άνθρακα παγκοσμίως, όπου η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα αυξήθηκε κατά 25,7% τον Οκτώβριο.
Τι είναι το «Super El Niño» και γιατί προκαλεί ανησυχία
Το Ελ Νίνιο είναι ένα επαναλαμβανόμενο κλιματικό φαινόμενο που εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί από εννέα έως δώδεκα μήνες.
Η ιδιαίτερα ισχυρή μορφή του, γνωστή ως «Super El Niño», εκδηλώνεται όταν η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας σε συγκεκριμένες περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού ξεπερνά κατά τουλάχιστον 2 βαθμούς Κελσίου τον μακροχρόνιο μέσο όρο.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), το φαινόμενο αναμένεται να συνεχιστεί έως τον Φεβρουάριο του 2027, ενισχύοντας τον κίνδυνο ακραίων καιρικών συνθηκών.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το 2027 θα μπορούσε ακόμη και να ξεπεράσει το 2024 ως το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί.
Ινδία: Εκτόξευση της κατανάλωσης άνθρακα
Οι συνέπειες είναι ήδη εμφανείς στην Ινδία, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες, οι περιορισμένες βροχοπτώσεις και η αυξημένη βιομηχανική δραστηριότητα ενισχύουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters, η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα αυξήθηκε κατά 25,7% τον Οκτώβριο, καταγράφοντας τον ταχύτερο ετήσιο ρυθμό ανόδου της τελευταίας τριετίας.
Το μερίδιο του άνθρακα στο συνολικό ενεργειακό μείγμα έφτασε το 71,7%, έναντι 66,03% τον Σεπτέμβριο.
Παράλληλα, η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε κατά 26%, εξαιτίας των περιορισμένων βροχοπτώσεων.
Η αυξημένη ζήτηση δημιούργησε προβλήματα και στα αποθέματα καυσίμων. Κάποια στιγμή μέσα στον Οκτώβριο, 100 από τους 191 σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα λειτουργούσαν με εξαιρετικά χαμηλά αποθέματα.
Το ερευνητικό κέντρο Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) είχε προειδοποιήσει ότι το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να δημιουργήσει ενεργειακό έλλειμμα σχεδόν 18 τεραβατωρών στην Ινδία.
Η κάλυψή του μέσω άνθρακα ενδέχεται να προκαλέσει πρόσθετες εκπομπές 17 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα.
Πώς επηρεάζονται οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο δεν περιορίζονται στον άνθρακα. Το φαινόμενο μεταβάλλει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά, ανεμογεννήτριες και υδροηλεκτρικούς σταθμούς.
Σύμφωνα με μελέτες που επικαλείται το E&E News του Politico, ένα ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να μειώσει την παραγωγή ηλιακής ενέργειας κατά περίπου 5% στην Καλιφόρνια και έως 10% σε περιοχές της νοτιοανατολικής Κίνας.
Σημαντικές επιπτώσεις καταγράφονται και στην υδροηλεκτρική παραγωγή. Κατά το Ελ Νίνιο του 2015-2016, η στάθμη των υδάτων σε φράγματα της Κολομβίας υποχώρησε έως και 70%.
Ανάλογες συνθήκες ξηρασίας μπορούν να επηρεάσουν τη νότια Αφρική, τη Νοτιοανατολική Ασία και περιοχές της αμερικανικής ηπείρου, αυξάνοντας προσωρινά την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.
Κίνα: Μπορεί το Ελ Νίνιο να μειώσει τη ζήτηση άνθρακα;
Διαφορετική είναι η εικόνα στην Κίνα, τη μεγαλύτερη καταναλώτρια άνθρακα στον κόσμο.
Οι θερμότεροι χειμώνες μπορούν να περιορίσουν τις ανάγκες θέρμανσης, ενώ οι αυξημένες βροχοπτώσεις ενδέχεται να ενισχύσουν την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, παρατεταμένοι καύσωνες και τοπικές ξηρασίες μπορούν να αντιστρέψουν αυτή την τάση, οδηγώντας σε μεγαλύτερη κατανάλωση άνθρακα για την κάλυψη της ζήτησης ηλεκτρικού ρεύματος.
Αβεβαιότητα επικρατεί και στην προσφορά. Στην Ινδονησία, τη μεγαλύτερη εξαγωγέα θερμικού άνθρακα, η ξηρασία μπορεί να περιορίσει τη μεταφορά φορτίων μέσω ποταμών. Στην Αυστραλία, αντίθετα, οι ξηρότερες συνθήκες ενδέχεται να μειώσουν τον κίνδυνο πλημμυρών στα ορυχεία.
Έτσι, το Super El Niño διαμορφώνει μια αντιφατική εικόνα στις διεθνείς αγορές: Αυξάνει την ανάγκη για άνθρακα σε ορισμένες χώρες, περιορίζει τη ζήτηση σε άλλες και δημιουργεί νέους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια.
Πηγή: Oilprice.com – Andrew Topf, 11 Νοεμβρίου 2026.
