Η είδηση του θανάτου της Βάγιας Νέστορα, μετά την εμπρηστική επίθεση σε σπίτια στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, πυροδότησε αμέσως σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Η ανθρώπινη τραγωδία, με θύμα τη μητέρα της πολιτεύτριας της ΝΔ Αφροδίτης Νέστορα, μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε κεντρικό πολιτικό γεγονός, με την κυβέρνηση να μιλά για δολοφονική πολιτική βία και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να καταδικάζουν την επίθεση, αλλά να καταγγέλλουν παράλληλα απόπειρα εργαλειοποίησης.
Από το απόγευμα της Τετάρτης, όταν έγινε γνωστό ότι η 70χρονη γυναίκα υπέκυψε στα τραύματά της, οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Κωνσταντίνου Κυρανάκη έδωσαν τον τόνο της κυβερνητικής γραμμής. Η ΝΔ συνέδεσε την επίθεση με την τρομοκρατία, το κλίμα πολιτικής στοχοποίησης και την ανάγκη μηδενικής ανοχής απέναντι σε όσους επιχειρούν να επιβάλουν τον φόβο. Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, απάντησε ότι η καταδίκη της δολοφονικής επίθεσης είναι αυτονόητη, αλλά δεν μπορεί να συνοδεύεται από πολιτικά συμπεράσματα πριν ολοκληρωθεί η έρευνα και ταυτοποιηθούν οι δράστες.
Η σύγκρουση συνεχίστηκε και σήμερα, με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Ο Κυρανάκης επέμεινε στη θέση περί «νέας γενιάς τρομοκρατίας» και άφησε αιχμές για αντιπολιτευτικές στάσεις απέναντι στην ασφάλεια και τον Ποινικό Κώδικα. Ο Άκης Σκέρτσος κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι με τον λόγο της «οπλίζει το χέρι» των ακραίων, ενώ στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, του ΠΑΣΟΚ και της Πλεύσης Ελευθερίας απάντησαν με κατηγορίες περί αποπροσανατολισμού, διχαστικής ρητορικής και πολιτικής εκμετάλλευσης μιας τραγωδίας.
Έτσι, η υπόθεση της φονικής εμπρηστικής επίθεσης στη Θεσσαλονίκη διαμορφώνει ήδη ένα νέο, βαρύ πολιτικό μέτωπο. Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο η ανάγκη σύλληψης και τιμωρίας των δραστών, αλλά και η μάχη για το ποιος ορίζει το πολιτικό νόημα της επίθεσης: Η κυβέρνηση, που μιλά για τρομοκρατία και στοχοποίηση της ΝΔ, ή η αντιπολίτευση, που καταδικάζει τη βία αλλά προειδοποιεί ότι η τραγωδία δεν μπορεί να γίνει εργαλείο κομματικής αντιπαράθεσης.
Από τη δήλωση Μητσοτάκη στη γραμμή «καμία ανοχή»
Το πολιτικό στίγμα δόθηκε από τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος, λίγη ώρα μετά την είδηση του θανάτου της Βάγιας Νέστορα, έκανε λόγο για τον «δολοφονικό και απάνθρωπο χαρακτήρα της τυφλής βίας στη δημόσια ζωή». Η φράση του πρωθυπουργού «Καμία ανοχή στο αίμα και τον διχασμό των άκρων» έγινε η αφετηρία της κυβερνητικής γραμμής.
Ο πρωθυπουργός δεν περιορίστηκε στη συλλυπητήρια δήλωση. Έστειλε πολιτικό μήνυμα ότι η Πολιτεία και η κοινωνία οφείλουν να απομονώσουν την τρομοκρατία «στο περιθώριο», ενώ συνέδεσε την ασφάλεια και τη Δικαιοσύνη με την ίδια τη δημοκρατική ομαλότητα. Η αναφορά του ότι «κανείς δεν μπορεί πλέον να αδρανεί ή να περιορίζεται σε υποκριτικά λόγια καταδίκης» διαβάστηκε από την αντιπολίτευση ως αιχμή προς όσους, κατά την κυβέρνηση, καταδικάζουν τη βία αλλά δεν αποκηρύσσουν το πολιτικό περιβάλλον που τη γεννά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος χρησιμοποίησε τη βαρύτερη δυνατή διατύπωση, λέγοντας ότι η Βάγια Νέστορα «δολοφονήθηκε». Τόνισε ότι οι αρχές έχουν «ιερή υποχρέωση» να εντοπίσουν τους αυτουργούς και να τους οδηγήσουν στη Δικαιοσύνη. Η επιλογή της λέξης «δολοφονία» δεν ήταν τυχαία. Σηματοδότησε τη μετατόπιση της κυβερνητικής αφήγησης από ένα περιστατικό εμπρηστικής επίθεσης σε υπόθεση πολιτικής βίας με θανατηφόρα κατάληξη.
Ο Κυρανάκης στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Το πρόσωπο που βρέθηκε στο κέντρο της σημερινής αντιπαράθεσης είναι ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης. Ο γραμματέας της ΝΔ, μιλώντας το πρωί της Πέμπτης στον ΑΝΤ1, επέμεινε ότι η οικογένεια της Νέας Δημοκρατίας πενθεί και περιέγραψε την επίθεση ως οργανωμένο, στοχευμένο χτύπημα. «Δεν ήταν τυφλό χτύπημα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι δράστες «έβλεπαν πού χτυπούσαν» και επέλεξαν πολυκατοικίες απλών ανθρώπων.
Ο κ. Κυρανάκης περιέγραψε τις στιγμές πανικού στην πολυκατοικία, λέγοντας ότι οι ένοικοι κατέβαιναν για να σωθούν από τη φωτιά και ότι το γκαζάκι είχε τοποθετηθεί δίπλα σε αυτοκίνητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Βάγια Νέστορα υπέστη θανατηφόρα εγκαύματα, ενώ τραυματίστηκαν και άλλα μέλη της οικογένειας. Η πολιτική του τοποθέτηση, όμως, ξεπέρασε την περιγραφή του γεγονότος.
Ο γραμματέας της ΝΔ ζήτησε να «σκοτωθεί το κακό στη ρίζα του» και είπε «όχι σε μία νέα γενιά τρομοκρατίας στη χώρα». Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η επίθεση αποτέλεσε «αντίποινα» για την εκκένωση κατάληψης στο ΑΠΘ. Αυτή η σύνδεση, πριν υπάρξουν επίσημες ανακοινώσεις για τα κίνητρα και την ταυτότητα των δραστών, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση.
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η αναφορά του στην Αριστερά και στον Αλέξη Τσίπρα. Ο κ. Κυρανάκης υποστήριξε ότι η Αριστερά υπήρξε απέναντι στην αυστηροποίηση του Ποινικού Κώδικα, στην ενίσχυση της Αστυνομίας και σε μέτρα που αφορούσαν την αποφυλάκιση τρομοκρατών. Σε τηλεοπτική του παρέμβαση είχε συνδέσει το περιστατικό με το «εμφυλιοπολεμικό» κλίμα που, όπως είπε, καλλιεργείται στην πολιτική ζωή, προκαλώντας την οργισμένη απάντηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης.
Η απάντηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη απάντησε με σκληρή γλώσσα στον κ. Κυρανάκη, κατηγορώντας τον ότι επιλέγει τον διχασμό και την εμφυλιοπολεμική ρητορική. Στην ανακοίνωσή της ανέφερε ότι, την ώρα που ο πολιτικός κόσμος καταδικάζει την τρομοκρατία και υπερασπίζεται τη δημοκρατία, ο γραμματέας της ΝΔ επιχειρεί να μεταφέρει την αντιπαράθεση σε άλλο πεδίο.
Η φράση «Στον κατήφορο της αθλιότητας δεν θα ακολουθήσουμε» έδωσε τον τόνο της απάντησης. Η ανακοίνωση κατέληξε με ευθεία αιχμή και προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη: «Αν αυτή είναι η επιλογή του κ. Μητσοτάκη, θα τον αφήσουμε μόνο του». Η παρέμβαση αυτή δείχνει ότι η υπόθεση δεν περιορίζεται πλέον στη σύγκρουση ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ ή ΝΔ – Πλεύσης Ελευθερίας, αλλά αγγίζει και το νέο πολιτικό τοπίο που διαμορφώνεται γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα.
Σκέρτσος: Ο λόγος της αντιπολίτευσης «οπλίζει το χέρι» των τρομοκρατών
Στη γραμμή της σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης μπήκε και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος. Με ανάρτησή του υποστήριξε ότι η δολοφονική πολιτική βία δεν εμφανίζεται στο κενό, αλλά τροφοδοτείται από έναν «βίαιο, ισοπεδωτικό, φασιστικό λόγο» που, κατά τον ίδιο, έχει υιοθετηθεί από την αντιπολίτευση.
Ο κ. Σκέρτσος ανέφερε ότι όποιος έχει αποκαλέσει τη ΝΔ «κόμμα δολοφόνων, κλεφτών, βιαστών, εμπρηστών» ταΐζει τα πολιτικά άκρα και «οπλίζει το χέρι» ανεγκέφαλων τρομοκρατών. Με αυτή τη διατύπωση η κυβέρνηση περνά από την καταδίκη της επίθεσης στην ευθεία πολιτική κατηγορία: Ότι ένα τμήμα της αντιπολίτευσης, με τη ρητορική του, νομιμοποιεί ή υποθάλπει το μίσος απέναντι στη ΝΔ.
Ο υπουργός Επικρατείας δεν έμεινε εκεί. Υποστήριξε ότι δεν αρκούν πλέον οι τυπικές πολιτικές δηλώσεις καταδίκης, αλλά απαιτούνται πολιτικές πράξεις που θα αποκηρύσσουν συγκεκριμένο ύφος και ήθος αντιπολίτευσης. Στο υστερόγραφο της ανάρτησής του στόχευσε τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, αναφέροντας ότι πολιτική αρχηγός κοινοβουλευτικού κόμματος δεν είχε κάνει ούτε τυπική δήλωση καταδίκης 28 ώρες μετά τη δολοφονική επίθεση.
Κωνσταντοπούλου: «Κατάπτυστη η δήλωση Μητσοτάκη»
Η απάντηση της Ζωής Κωνσταντοπούλου κινήθηκε στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας χαρακτήρισε τραγικό το γεγονός ότι αφαιρέθηκε ανθρώπινη ζωή με τέτοιου είδους επίθεση, αλλά στη συνέχεια πέρασε στην αντεπίθεση κατά του πρωθυπουργού. Χαρακτήρισε «κατάπτυστη» τη δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη και υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός μίλησε σαν να γνωρίζει ήδη τους υπαιτίους.
Η κ. Κωνσταντοπούλου έκανε σύγκριση με τη Marfin, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι έχει εργαλειοποιήσει υποθέσεις πολιτικής βίας για να εμφανιστεί ως θύμα πολιτικών αντιπάλων. «Να μας πει τι ξέρει», ανέφερε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να προεξοφλεί πολιτικά κίνητρα πριν υπάρξει πλήρης διαλεύκανση.
Η πιο αιχμηρή της φράση ήταν ότι η προβοκάτσια είναι ένα σενάριο που πρέπει να εξεταστεί. Η διατύπωση αυτή προκάλεσε νέα ένταση, καθώς η ΝΔ βλέπει σε τέτοιες τοποθετήσεις αμφισβήτηση του χαρακτήρα της επίθεσης, ενώ η Πλεύση Ελευθερίας απαντά ότι η αμέριστη συμπαράσταση στα θύματα δεν αναιρεί την ανάγκη να ερευνηθούν όλα τα ενδεχόμενα.
Γιαννούλης: «Κάποιοι εργαλειοποιούν μια δολοφονική πράξη»
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, ο εκπρόσωπος Τύπου Χρήστος Γιαννούλης, μιλώντας στον Alpha Radio 98,9, ξεκαθάρισε ότι η καταδίκη της επίθεσης είναι απόλυτη. Τόνισε ότι δεν μπορεί να υπάρχει καμία σκιά, αμφισημία ή υποσημείωση απέναντι σε δολοφονικές ενέργειες με πολιτικό πρόσχημα.
Ωστόσο, άσκησε σκληρή κριτική στον Κωνσταντίνο Κυρανάκη. Είπε ότι, ενώ η κοινωνία έχει κατακτήσει την οριμότητα της ομόθυμης καταδίκης τέτοιων επιθέσεων, κάποιοι βρίσκουν τρόπο να επαναφέρουν τη δημόσια ζωή «χρόνια πίσω». Η αιχμή του ήταν σαφής: Κατά τον ΣΥΡΙΖΑ, η ΝΔ και ειδικά ο γραμματέας της μετακινούν τη συζήτηση από την εξιχνίαση της υπόθεσης στην πολιτική στοχοποίηση.
Ο κ. Γιαννούλης στάθηκε ιδιαίτερα στη σύνδεση που επιχείρησε ο κ. Κυρανάκης με τις καταλήψεις στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Λυπάμαι για αυτό που κάνει», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι το ζητούμενο είναι η σύλληψη, η δίκη και η καταδίκη των δραστών. Η βασική θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι η επίθεση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως δολοφονική και τρομοκρατική πράξη, όχι ως εργαλείο μικροκομματικής αντιπαράθεσης.
Αποστολάκη: «Αποπροσανατολιστική η συζήτηση Κυρανάκη»
Στο ίδιο κλίμα, αλλά από τη σκοπιά του ΠΑΣΟΚ, η Μιλένα Αποστολάκη χαρακτήρισε απολύτως αποπροσανατολιστική τη συζήτηση που άνοιξε ο κ. Κυρανάκης. Μιλώντας επίσης στον Alpha Radio 98,9, εξέφρασε αρχικά τα συλλυπητήριά της στην οικογένεια της γυναίκας που έχασε τη ζωή της, λέγοντας ότι όλη η κοινωνία είναι συγκλονισμένη από την αποτρόπαια δολοφονία.
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη εξιχνίασης. Όπως είπε, η μόνη πραγματική θωράκιση του κράτους, της κοινωνίας και του πολιτεύματος απέναντι σε μια τέτοια δολοφονία είναι ο εντοπισμός των δολοφόνων και η αποκάλυψη της ταυτότητάς τους.
Η κ. Αποστολάκη άφησε αιχμές και για επιχειρησιακές ανεπάρκειες, λέγοντας ότι όσο τέτοιες υποθέσεις παραμένουν ανεξιχνίαστες τόσο διευκολύνεται ο αποπροσανατολισμός, είτε εκούσιος είτε ακούσιος. Με αυτόν τον τρόπο, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να κρατήσει δύο γραμμές ταυτόχρονα: Απόλυτη καταδίκη της πολιτικής βίας, αλλά και άρνηση να μπει σε μια συζήτηση που μετατρέπει την υπόθεση σε πεδίο κομματικών συμψηφισμών.
Χατζηδάκης: Ορισμένα κόμματα εφαρμόζουν δύο μέτρα και δύο σταθμά για τη βία
Την ανάγκη να υπάρξει καθαρή πολιτική απομόνωση της βίας από όλες τις πλευρές υπογράμμισε ο Κωστής Χατζηδάκης, με αφορμή τη δολοφονική επίθεση εναντίον στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη.
Μιλώντας στο Ertnews radio 105,8, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης τόνισε ότι οι καταδικαστικές δηλώσεις δεν αρκούν, εάν δεν συνοδεύονται από σαφή πολιτική στάση απέναντι σε τέτοιου είδους φαινόμενα. «Έχουμε ακούσει αρκετές καταδίκες. Αυτό που δεν βλέπουμε είναι η αναγκαία πολιτική απομόνωση τέτοιου είδους φαινομένων από όλες ανεξαιρέτως τις πλευρές και από όλα ανεξαιρέτως τα κοινοβουλευτικά κόμματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Χατζηδάκης άφησε αιχμές κατά της αντιπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι σε περιπτώσεις πολιτικής βίας υπάρχουν «δύο μέτρα και δύο σταθμά». Όπως είπε, «αν αυτό που συνέβη στη Θεσσαλονίκη, με έναν άνθρωπο να χάνει τη ζωή του, συνέβαινε μετά από επίθεση ακροδεξιών, όλοι – πολύ σωστά – θα είχαμε εκραγεί».
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η βία δεν μπορεί να κρίνεται ανάλογα με την ιδεολογική της προέλευση. «Δεν μπορεί να γίνονται διακρίσεις απέναντι στη βία, αν είναι ακροδεξιά ή ακροαριστερή», σημείωσε, προσθέτοντας πως η Δημοκρατία στην Ελλάδα λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1974 και μετά.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης συνέδεσε, επίσης, το κλίμα πολιτικής έντασης με την ακραία ρητορική που, όπως είπε, υιοθετούν κόμματα της αντιπολίτευσης. «“Εγκληματική οργάνωση” ανεβάζουν την κυβέρνηση, “καμόρα” την κατεβάζουν», είπε, τονίζοντας ότι τέτοιες εκφράσεις «δεν είναι ενδεικτικές ενός σύγχρονου, δημοκρατικού, ευρωπαϊκού κράτους».
Οι χθεσινές αντιδράσεις των κομμάτων
Πριν από τη σημερινή κλιμάκωση, ο πολιτικός κόσμος είχε κινηθεί σε κοινό τόνο καταδίκης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης εξέφρασε τη βαθιά του θλίψη για τον χαμό της Βάγιας Νέστορα και τόνισε ότι οι δολοφόνοι πρέπει να συλληφθούν, να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη και να τιμωρηθούν. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του Κώστα Τσουκαλά, είχε ήδη καταδικάσει την επίθεση, σημειώνοντας ότι η βία δεν έχει θέση στη δημοκρατία.
Ο ΣΥΡΙΖΑ εξέφρασε συλλυπητήρια στην Αφροδίτη Νέστορα και στους οικείους της, υπογραμμίζοντας ότι η ανθρώπινη ζωή είναι υπέρτατη αξία. Ο Σωκράτης Φάμελλος ζήτησε πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης και τιμωρία των υπευθύνων, επισημαίνοντας ότι η βία, το έγκλημα και η τρομοκρατία δεν έχουν θέση σε μια δημοκρατία.
Το ΚΚΕ καταδίκασε την επίθεση ως άθλια, προβοκατόρικη και απολύτως καταδικαστέα, αλλά πρόσθεσε την πολιτική του αιχμή: Ότι τέτοιες ενέργειες αξιοποιούνται για να δυναμώνουν η καταστολή, ο αυταρχισμός και οι θεωρίες περί «άκρων», που τελικά στοχοποιούν τους εργατικούς και λαϊκούς αγώνες.
Η Νέα Αριστερά εξέφρασε την οδύνη της για τον θάνατο της Βάγιας Νέστορα και ζήτησε να λογοδοτήσουν οι υπαίτιοι. Ταυτόχρονα, υποστήριξε ότι τέτοιες ενέργειες δεν εκφράζουν τους κοινωνικούς αγώνες, αλλά τους υπονομεύουν, καθώς γίνονται αντικείμενο κυβερνητικής εκμετάλλευσης. Η Ελληνική Λύση καταδίκασε με κατηγορηματικό τρόπο την επίθεση, ζητώντας την άμεση σύλληψη και παραδειγματική τιμωρία των δραστών.
Η ΝΔ απαντά με το σύνθημα «Δεν σας φοβόμαστε»
Η Νέα Δημοκρατία επέλεξε να μετατρέψει την επόμενη ημέρα σε πολιτική και συμβολική κινητοποίηση. Με ανακοίνωσή της κάλεσε στελέχη, μέλη και φίλους της ΝΔ και της ΟΝΝΕΔ έξω από το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, όπου νοσηλεύονται τραυματίες από την επίθεση, με κεντρικό σύνθημα «Δεν σας φοβόμαστε».
Η ανακοίνωση μιλά για βαθιά οδύνη αλλά και ακλόνητη αποφασιστικότητα. Η ΝΔ εμφανίζει την επίθεση ως χτύπημα όχι μόνο κατά συγκεκριμένων στελεχών της, αλλά κατά της ίδιας της δημοκρατικής συμμετοχής. Το σύνθημα «Δεν σας φοβόμαστε» λειτουργεί ως απάντηση στον φόβο που, κατά την κυβερνητική παράταξη, επιχειρούν να επιβάλουν οι δράστες τέτοιων επιθέσεων..