Σε υπόθεση με σοβαρές θεσμικές και νομικές προεκτάσεις εξελίσσεται η διαρροή διαλόγων από την απόρρητη συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, κατά την οποία είχε κληθεί σε ακρόαση ο διοικητής της ΕΥΠ, Θεμιστοκλής Δεμίρης.
Το ζήτημα παραπέμπεται στην Επιτροπή Δεοντολογίας, με πρωτοβουλία του προέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, ο οποίος έκανε λόγο για «κοινοβουλευτική εκτροπή». Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Επιτροπή Δεοντολογίας θα κληθεί να συλλέξει τα δημοσιεύματα και να διερευνήσει από πού προήλθαν οι διαρροές στιχομυθιών από τη συνεδρίαση.
Το απόρρητο της συνεδρίασης
Η ακρόαση του διοικητή της ΕΥΠ πραγματοποιήθηκε έπειτα από αιτήματα κομμάτων της αντιπολίτευσης και έγινε στο πλαίσιο του άρθρου 43Α του Κανονισμού της Βουλής. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ορίζει ότι οι συζητήσεις που αφορούν τη δραστηριότητα της ΕΥΠ είναι απόρρητες και ότι τα μέλη της κοινοβουλευτικής επιτροπής δεσμεύονται να τηρούν το απόρρητο και μετά τη λήξη της θητείας τους.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο της υπόθεσης. Η δημοσιοποίηση διαλόγων ή αποσπασμάτων από μια τέτοια συνεδρίαση δεν αντιμετωπίζεται ως συνηθισμένη πολιτική διαρροή. Συνδέεται με ρητή θεσμική υποχρέωση απορρήτου και, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος της Βουλής, ενδέχεται να έχει ακόμη και ποινική διάσταση.
Η έρευνα της Επιτροπής Δεοντολογίας
Η Επιτροπή Δεοντολογίας αναμένεται να εξετάσει το υλικό που δημοσιεύθηκε, να καταγράψει τα σχετικά ρεπορτάζ και να αναζητήσει τη διαδρομή της διαρροής. Εάν από τη διαδικασία προκύψουν συγκεκριμένα πρόσωπα που συνδέονται με τη διαρροή, τότε, σύμφωνα με τον Νικήτα Κακλαμάνη, θα ακολουθήσουν οι νόμιμες διαδικασίες.
Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι μεταφέρει την υπόθεση από το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης στο πεδίο του θεσμικού ελέγχου. Η Βουλή καλείται να εξετάσει αν παραβιάστηκε το απόρρητο μιας συνεδρίασης που αφορούσε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και αν η διαρροή έγινε από πρόσωπο που είχε υποχρέωση τήρησης του απορρήτου.
Η πολιτική αντιπαράθεση
Παράλληλα, η υπόθεση έχει προκαλέσει νέα σύγκρουση ανάμεσα στην κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ. Από την κυβερνητική πλευρά σημειώνεται ότι η διαρροή διαλόγου μέσω email προς δημοσιογράφους, η οποία περιγράφεται ως προϊόν επιλεκτικής αποτύπωσης από απόρρητη συνεδρίαση, εκθέτει πολιτικά το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει στο γεγονός ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ προβάλλει συστηματικά το ζήτημα του Κράτους Δικαίου, ενώ η σημερινή υπόθεση, κατά την κυβερνητική ανάγνωση, φέρνει στο προσκήνιο μια πρακτική που προσβάλλει την κοινοβουλευτική διαδικασία και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας.
Ωστόσο, η θεσμική διερεύνηση παραμένει αναγκαία για να διαχωριστεί η πολιτική ευθύνη από την ενδεχόμενη νομική ευθύνη. Μέχρι να υπάρξουν ευρήματα, το κρίσιμο ερώτημα αφορά τη διαδρομή της διαρροής και την ταυτοποίηση του προσώπου ή των προσώπων που είχαν πρόσβαση στο απόρρητο υλικό.
Το θεσμικό προηγούμενο
Η υπόθεση δημιουργεί σοβαρό προηγούμενο για τη λειτουργία των κοινοβουλευτικών επιτροπών που χειρίζονται θέματα εθνικής ασφάλειας. Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας έχει ρόλο κοινοβουλευτικού ελέγχου, αλλά ο έλεγχος αυτός διεξάγεται μέσα σε κανόνες, ιδίως όταν αφορά την ΕΥΠ.
Η διαρροή στοιχείων από απόρρητη συνεδρίαση πλήττει την αξιοπιστία της διαδικασίας και θέτει ζήτημα προστασίας του κοινοβουλευτικού απορρήτου. Εάν μια συνεδρίαση για τη δραστηριότητα της ΕΥΠ μετατρέπεται σε υλικό πολιτικής χρήσης, τότε υπονομεύεται η δυνατότητα της Βουλής να ασκεί έλεγχο σε ευαίσθητα ζητήματα με θεσμική ασφάλεια.
Για αυτό η παραπομπή στην Επιτροπή Δεοντολογίας δεν αφορά μόνο την τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση. Αφορά την ίδια τη λειτουργία του Κοινοβουλίου, την προστασία του απορρήτου και την ευθύνη όσων συμμετέχουν σε κλειστές διαδικασίες για ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η συνέχεια της υπόθεσης θα κριθεί από το αν η έρευνα οδηγήσει σε συγκεκριμένα πρόσωπα και από το αν θα ενεργοποιηθούν πειθαρχικές ή ποινικές διαδικασίες.