Τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για τις αλλαγές στο Σύνταγμα παρουσίασε ο εισηγητής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Παναγιώτης Δουδωνής, σημειώνοντας πως η αναθεώρηση πρέπει να κινηθεί προς τρεις κατευθύνσεις: Ουσιαστικότερα δικαιώματα που ανταποκρίνονται στις προκλήσεις της εποχής, προστασία των δημοκρατικών θεσμών με ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας και αυθεντικά δημοκρατική και υπερπλειοψηφική διαδικασία.
Όπως τόνισε, μιλώντας στη Βουλή, το ΠΑΣΟΚ θέλει «μια αναθεώρηση που η υπερπλειοψηφία θα παρέχεται επί του περιεχομένου και για αυτό καλούμε να επιτευχθούν οι μέγιστες δυνατές πλειοψηφίες στην επόμενη Βουλή».
Οι άξονες της πρότασης του ΠΑΣΟΚ
Ο Παναγιώτης Δουδωνής παρουσίασε τους έντεκα βασικούς άξονες της πρότασης της αξιωματικής αντιπολίτευσης:
- Άρθρο 86: πλήρης αποπολιτικοποίηση της ευθύνης των υπουργών: «Προτείνουμε την αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία δίωξης των υπουργών. Τη σχετική αρμοδιότητα αναλαμβάνει ειδικό συμβούλιο που αποτελείται από τρεις δικαστές της τακτικής δικαιοσύνης. Σπάμε έτσι το απόστημα της σύνδεσης της δίωξης των υπουργών με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Απόστημα που διατηρείται υποκριτικά πλήρως από την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας», ανέφερε.
- Άρθρο 90: Δικαιοσύνη χωρίς κυβερνητική κηδεμονία με μεταφορά της αρμοδιότητας επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης σε ειδική μεικτή επιτροπή με 19 μέλη, κατά πλειοψηφία αποτελούμενη από μέλη της εθνικής αντιπροσωπείας, δικαστές και μέλη της νομικής κοινότητας (δικηγόρους και καθηγητές νομικών σχολών ΑΕΙ). «Θέλουμε την αποσύνδεση της επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία. Αποσύνδεση ουσιαστική, που θα αναστηλώσει το κύρος των θεσμών δεν μπορεί να γίνει μέσω της εκ του πονηρού σύνδεσής της με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όπως προτείνει η Νέα Δημοκρατία. Επιπλέον, όπως έχουμε εδώ και καιρό δεσμευθεί, συνταγματική κατοχύρωση της τετραετούς απαγόρευσης ανάληψης δημοσίων θέσεων ευθύνης από αφυπηρετήσαντες δικαστικούς λειτουργούς», είπε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.
- Άρθρο 101Α: Αναμόρφωση της διαδικασίας επιλογής μελών ανεξάρτητων αρχών και ενίσχυση των εχεγγύων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας. Εχέγγυα προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας στα μέλη όλων των ανεξάρτητων αρχών, δεδομένων και των επιθέσεων που έχουν δεχθεί τα τελευταία χρόνια.
- Συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ως ανεξάρτητης συνταγματικής αρχής, η οποία θα επιφορτιστεί με τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων, των εκλογικών δαπανών και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών, γιατί «οφείλουμε στους πολίτες να βάλουμε τέλος σε ένα καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας σε σχέση με το πολιτικό χρήμα».
- Άρθρο 5Α: Συνταγματική κατοχύρωση του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ», που δέχεται ποικίλες επιθέσεις σε μια εποχή αδιαφάνειας, σε σχέση με τη διάθεση των χρημάτων του δημοσίου.
- Ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων και της κοινωνικής αποστολής της ανώτατης εκπαίδευσης, πρόταση που μας διαφοροποιεί από το επιχειρηματικό πανεπιστήμιο που προωθεί η κυβέρνηση.
- Άρθρο 17: Θέσπιση της υποχρέωσης του κράτους να μεριμνά για την προστασία των παραμεθόριων και ευαίσθητων περιοχών της χώρας. Εισαγωγή δυνατότητας ειδικών περιορισμών στην άμεση ή έμμεση κτήση και μεταβίβαση δικαιωμάτων στις περιοχές αυτές.
- Κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας ως συνταγματικού θεσμού, γιατί «δεν μπορούμε να είμαστε χώρα πρωταθλητής στις ιδιωτικές δαπάνες υγείας». Επίσης θέσπιση υποχρέωσης του κράτους να μεριμνά για την διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών σε επαρκή και προσιτή κατοικία, ιδίως μέσω της ανάπτυξης προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας.
- Αλλαγή της διαδικασίας εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. «Αποσυνδέουμε και εδώ την εκλογή του ανώτατου πολιτειακού παράγοντα από τις βουλές του εκάστοτε πρωθυπουργού. Επαναφέρουμε την πρόταση της αείμνηστης Φώφης Γεννηματά για αυξημένη πλειοψηφία, που δικαιώθηκε από την ίδια τη συνταγματική πραγματικότητα. Κι όχι, η λύση δεν είναι η μία εξαετής θητεία του Προέδρου. Γιατί έτσι δεν θα είχαμε τη δεύτερη θητεία του Κάρολου Παπούλια. Τη δεύτερη θητεία του Κωστή Στεφανόπουλου. Και θα ήθελα ο κύριος πρωθυπουργός να μας απαντήσει και για τη δεύτερη θητεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή», ανέφερε ο Παν. Δουδωνής.
- Δικαιώματα των γυναικών και υποχρεώσεις του κράτους απέναντί τους γιατί «το Σύνταγμά μας, στο κομμάτι των δικαιωμάτων, που είναι ένας από τους δύο βασικούς πυλώνες της συνταγματικής ύλης δεν μπορεί να παραβλέπει όσα συμβαίνουν και όσα επαπειλείται ότι θα συμβούν εις βάρος των γυναικών». Προτείνεται μια νέα διάταξη, ένα Άρθρο 21Α, το οποίο θα προβλέπει ότι «το κράτος διασφαλίζει την αυτονομία της γυναίκας αναφορικά με την διακοπή της κύησης», διασφαλίζοντας την αναπαραγωγική αυτονομία της γυναίκας στο πλαίσιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικής ελευθερίας και της ιδιωτικής ζωής. Προτείνεται συνταγματική προστασία από την έμφυλη βία, καθώς και από τις γυναικοκτονίες ως υποχρέωση του κράτους.
- Άρθρο 110: Η υπερπλειοψηφία των 3/5 να απαιτείται υποχρεωτικά στην δεύτερη, αναθεωρητική Βουλή. «Μόνο έτσι θα αποφύγουμε αυτό που έγινε το 2019, δηλαδή να οδηγούμαστε μέσω της εκμετάλλευσης της υπερπλειοψηφίας στην πρώτη βουλή, στο να έχουμε έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας που να εκλέγεται ακόμα και με σχετική πλειοψηφία 75 βουλευτών. Και μάλιστα παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού στο κλείσιμο της αναθεωρητικής διαδικασίας», ανέφερε ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ.