Σε διπλωματική αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας εξελίχθηκε η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια και τις αναδυόμενες τεχνολογίες, μετά την παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας απάντησε στον Έλληνα πρωθυπουργό, υπερασπιζόμενος τη συμφωνία Άγκυρας-Τρίπολης του 2019. Η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, απέρριψε κατηγορηματικά την τουρκική επιχειρηματολογία, δηλώνοντας ότι το μνημόνιο είναι «άκυρο και ανυπόστατο» και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.
Η ανταλλαγή παρεμβάσεων έγινε χθες, Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, στο περιθώριο της συνεδρίασης υψηλού επιπέδου του Συμβουλίου Ασφαλείας, την οποία συγκάλεσε η Ελλάδα στο πλαίσιο της προεδρίας της.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη και ο χάρτης για την Ανατολική Μεσόγειο
Ο πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο και αυθαίρετο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τη γεωγραφική πραγματικότητα, καθώς αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος.
Παρουσιάζοντας χάρτη της περιοχής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε τονίσει ότι «η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί». Όπως ανέφερε στην ομιλία του, η Ελλάδα θεωρεί ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να επηρεάσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα ούτε να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για την παρεμπόδιση νόμιμων δραστηριοτήτων ή έργων διασυνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Διαβάστε εδώ την παρέμβαση του πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Τουρκία: «Ένας χάρτης δεν κρίνει νομικά μια διεκδίκηση»
Λαμβάνοντας τον λόγο, μετά την ομιλία του Έλληνα πρωθυπουργού, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας ανέφερε ότι η Άγκυρα δεν επιθυμούσε να μετατρέψει μια συνεδρίαση για τις αναδυόμενες τεχνολογίες σε αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, αλλά θεώρησε απαραίτητο να απαντήσει.
«Το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαιοδοτικό όργανο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει νομικά», ανέφερε, σχολιάζοντας την παρουσίαση του χάρτη από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ο Τούρκος διπλωμάτης υποστήριξε ότι η συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης του 2019 παραμένει σε ισχύ και ότι η πρόσφατη κοινοβουλευτική ενέργεια στη Λιβύη αντανακλά, κατά την τουρκική θέση, την υποστήριξη του λιβυκού λαού προς αυτήν.
Υποστήριξε ακόμη ότι οι πολιτικές δηλώσεις ή συλλογικές τοποθετήσεις δεν αποτελούν δικαστικές αποφάσεις και δεν μπορούν να περιορίσουν, όπως είπε, το δικαίωμα δύο κυρίαρχων κρατών να συνάπτουν διεθνείς συμφωνίες.
Η τουρκική θέση για την επήρεια των ελληνικών νησιών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Τούρκος μόνιμος αντιπρόσωπος στο ζήτημα της επήρειας των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, αλλά διαφωνεί ως προς την επήρεια που πρέπει να έχουν στην οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Κατά την τουρκική επιχειρηματολογία, η οριοθέτηση πρέπει να καταλήγει σε δίκαιη λύση, με συνεκτίμηση ειδικών και συναφών περιστάσεων, όπως το μήκος και η κατεύθυνση των ακτογραμμών. Ο Τούρκος εκπρόσωπος επισήμανε επίσης ότι η χώρα του δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Πρόταση για διάλογο και αναφορά στα Κατεχόμενα
Ολοκληρώνοντας την πρώτη παρέμβασή του, ο Τούρκος διπλωμάτης δήλωσε ότι η Άγκυρα προκρίνει τον διάλογο και επανέφερε την πρόταση για Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο.
Επικαλέστηκε δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία επιδιώκει την επίλυση των ζητημάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο στη βάση των σχέσεων καλής γειτονίας και του διεθνούς δικαίου.
Στην τοποθέτησή του περιέλαβε και αναφορά στα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και του ψευδοκράτους, υποστηρίζοντας ότι μια διαρκής και συμπεριληπτική προσέγγιση θα πρέπει να τα λαμβάνει υπόψη.
Αγλαΐα Μπαλτά: «Δεν παράγει έννομες συνέπειες»
Απαντώντας, η Αγλαΐα Μπαλτά επανέλαβε την ελληνική θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο στερείται νομικής ισχύος.
«Όπως δήλωσε νωρίτερα σήμερα ο Πρωθυπουργός κ.Μητσοτάκης, η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά το λεγόμενο Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών», ανέφερε.
Η Ελληνίδα μόνιμη αντιπρόσωπος υπογράμμισε ότι η επίμαχη συμφωνία αντιβαίνει στη γεωγραφία και στο διεθνές δίκαιο. «Είναι άκυρο και ανυπόστατο. Κατά συνέπεια, δεν παράγει καμία έννομη συνέπεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί, κατά την ελληνική θέση, να αλλάξει τον χαρακτήρα του.
Η κ. Μπαλτά σημείωσε ακόμη ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν κοινό θαλάσσιο όριο, ενώ το μνημόνιο αγνοεί την παρουσία της Κρήτης, των Δωδεκανήσων και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτά.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί»
Επαναλαμβάνοντας την κεντρική αναφορά του πρωθυπουργού, η Αγλαΐα Μπαλτά δήλωσε ότι «η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν είναι σύνθημα».
Τόνισε ότι μια συμφωνία ανάμεσα σε δύο κράτη δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους, προκειμένου να εξυπηρετήσει μονομερείς διεκδικήσεις. Παράλληλα, υπερασπίστηκε τη σημασία του σεβασμού της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας των κρατών στις θαλάσσιες ζώνες τους, περιλαμβανομένων εκείνων που παράγονται από τα νησιά, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αναφέρθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν παραδείγματα ειρηνικής επίλυσης διαφορών στη βάση του δικαίου της θάλασσας και της καλής πίστης.
«Ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου δεν αποτελεί ζήτημα πολιτικής σκοπιμότητας. Αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια», ανέφερε.
Δεύτερος γύρος παρεμβάσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η αντιπαράθεση συνεχίστηκε με νέα παρέμβαση του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου, ο οποίος εξέφρασε δυσαρέσκεια για την αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών κατά τη συνεδρίαση.
Υποστήριξε ότι το θέμα δεν συνδέεται με την ημερήσια διάταξη, αναγνώρισε ωστόσο ότι υπάρχει διαφωνία ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία ως προς την ερμηνεία του ζητήματος. «Είναι σαφές ότι υπάρχει μια διαφορά μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας», ανέφερε, ζητώντας ουσιαστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Στην τελευταία της απάντηση, η Αγλαΐα Μπαλτά δήλωσε ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, διευκρινίζοντας όμως ότι αυτός ο διάλογος δεν μπορεί να είναι αποκομμένος από το διεθνές δίκαιο.
«Ωστόσο, ο ουσιαστικός διάλογος προϋποθέτει σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα», τόνισε, κλείνοντας την ανταλλαγή παρεμβάσεων των δύο αντιπροσωπειών.
Η συζήτηση στον ΟΗΕ προστέθηκε στην ευρύτερη διπλωματική κινητοποίηση της Αθήνας μετά την κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Δείτε το χρονικό των διεθνών αντιδράσεων και των ελληνικών διπλωματικών κινήσεων.
