Αμέσως μετά τις ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ για το υπερπλεόνασμα της ελληνικής οικονομίας ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανακοινώσει τις βασικές γραμμές των νέων οικονομικώνμέτρων που έχουν στόχο να στηρίξουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες κοινωνικές ομάδες καθώς και χαμηλοσυνταξιούχους που πλήττονται από τις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα κάνει αυτές τις οικονομικές ανακοινώσεις έχοντας δύο παράλληλους στόχους. Ο πρώτος είναι προφανής, να αξιοποιήσει τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δημιουργεί η καλύτερη του αναμενομένου εκτέλεση του προϋπολογισμού. Ο δεύτερος είναι σαφώς πιο πολιτικός να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων σε μια στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση αναζητεί τρόπο να βγει από έναν κύκλο πίεσης, φθοράς και δυσμενών εντυπώσεων που συσσωρεύθηκαν τις τελευταίες ημέρες από τις υποθέσεις ΟΠΕΚΕΠΕ και Λαζαρίδη.
Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι τα μέτρα που θα ανακοινωθούν δεν μπορούν, από μόνα τους, να αλλάξουν το συνολικό κοινωνικό κλίμα. Μπορούν όμως να λειτουργήσουν ως πολιτικό σήμα. Να δείξουν ότι η κυβέρνηση παραμένει σε θέση να παράγει παρεμβάσεις με κοινωνικό αποτύπωμα, να διαβάζει τις ανάγκες της συγκυρίας και να απαντά με τρόπο στοχευμένο στις πιέσεις που προκαλεί η ακρίβεια. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η έμφαση δεν δίζεται μόνο στο εύρος των εξαγγελιών, αλλά και στη συμβολική και πολιτική τους στόχευση.
Το υπερπλεόνασμα προσφέρει ασφαλώς δυνατότητες, αλλά όχι απεριόριστη ελευθερία κινήσεων. Η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να κινηθεί εντός του αυστηρού πλαισίου των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, διατηρώντας ταυτόχρονα την εικόνα της υπεύθυνης διαχείρισης. Γι’ αυτό και στο τραπέζι βρίσκονται κυρίως μέτρα με σαφή κοινωνική αναφορά, ενισχύσεις σε πιο ευάλωτες ομάδες, παρεμβάσεις που ανακουφίζουν από το κόστος ενέργειας ή καυσίμων, καθώς και κινήσεις που απαντούν στις πιέσεις συγκεκριμένων επαγγελματικών και κοινωνικών κατηγοριών. Η βασική φιλοσοφία παραμένει η ίδια, όσο γίνεται πιο μόνιμες παρεμβάσεις, όπου αυτό είναι εφικτό, και έκτακτες αποφάσεις όπου οι συνθήκες το επιβάλλουν.
Εκεί ακριβώς συναντώνται η οικονομία με την πολιτική. Διότι οι ανακοινώσεις δεν γίνονται σε ουδέτερο χρόνο. Έρχονται σε μια στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση επιδιώκει αλλαγή σελίδας. Οι συζητήσεις για τις άρσεις ασυλίας, η αντιπαράθεση γύρω από τις δικογραφίες, οι αιχμές της αντιπολίτευσης και η αίσθηση παρατεταμένης πολιτικής έντασης και απώλεια της πρωτοβουλίας κινήσεων έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο το Μαξίμου θέλει επειγόντως να επαναφέρει στο προσκήνιο το δικό του κεντρικό αφήγημα. Σταθερότητα, ανάπτυξη, πλεονάσματα, μείωση της ανεργίας, αποκλιμάκωση του χρέους.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία είναι ήδη διαμορφωμένη. Η Ελλάδα, λέει η κυβέρνηση, έχει καλύτερες επιδόσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πετυχαίνει δημοσιονομική σταθερότητα χωρίς να χάνει την αναπτυξιακή της δυναμική και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε μέρος αυτής της υπεραπόδοσης να επιστρέφει στην κοινωνία. Δεν είναι τυχαίο ότι το Μαξίμου επιμένει ιδιαίτερα στη σύνδεση ανάμεσα στη πολιτική σταθερότητα και στα περιθώρια στήριξης. Η λογική είναι ότι χωρίς πολιτική και δημοσιονομική κανονικότητα δεν θα υπήρχε καν η δυνατότητα να συζητούνται νέα μέτρα.
Ωστόσο, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο λογιστικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Η κυβέρνηση χρειάζεται μια παρέμβαση που να μην εκληφθεί ως αποσπασματική διαχείριση πίεσης, αλλά ως απόδειξη ότι εξακολουθεί να έχει σχέδιο και αντανακλαστικά. Ο πρωθυπουργός δεν επιδιώκει απλώς να μοιράσει δημοσιονομικό χώρο. Επιχειρεί να ανακόψει μια δυσμενή πολιτική δυναμική, να μετατοπίσει τη δημόσια συζήτηση και να ξαναφέρει την κυβέρνηση στο πεδίο όπου αισθάνεται ισχυρότερη, αυτό της οικονομίας.
Το αν θα το πετύχει, θα εξαρτηθεί από δύο παράγοντες. Πρώτον, από το αν τα μέτρα θα θεωρηθούν επαρκή από τους πολίτες που πιέζονται περισσότερο. Αυτά που ελήφθησαν πριν από 20 περίπου μέρες αντιμετωπίστηκαν θετικά από τους πολίτες στις δημοσκοπήσεις. Τώρα όμως το κλίμα είναι επιβαρυμένο από αρνητικές υποθέσεις σκάνδαλα και τοξικότητα. Το ερώτημα λοιπόν είναι τα νέα μέτρα θα πείσουν ότι αποτελούν μέρος μιας συνεκτικής στρατηγικής και όχι μια βεβιασμένη απόπειρα πολιτικής εκτόνωσης. Η κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει ότι παραμένει πολιτικά κυρίαρχη σε μια περίοδο που το κλίμα έχει αρχίσει να βαραίνει επικίνδυνα.