Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο επίκεντρο της συνάντησής του με τον πρόεδρο της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, την ευρωπαϊκή άμυνα, τις υβριδικές απειλές, τη μεταναστευτική πίεση και τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο πρόγραμμα SAFE. Οι κοινές δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στο Μέγαρο Μαξίμου, τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ασφάλεια των κρατών-μελών που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ αποτελεί συλλογική ευθύνη. «Καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε στην πράξη ότι η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής όπως η Λιθουανία και η Ελλάδα, είναι μια υπόθεση κοινή».
Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή πορεία της Λιθουανίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε: «Η Λιθουανία γνωρίζει ότι η ελευθερία ποτέ δεν είναι δεδομένη γι’ αυτό και επέλεξε τον δρόμο της Ευρώπης».
Άμυνα, ρωσική απειλή και υβριδικές επιθέσεις
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε τη στήριξη της Ελλάδας προς τη Λιθουανία για τις υβριδικές απειλές που αντιμετωπίζει. «την απόλυτη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τη Λιθουανία η οποία έχει δεχθεί διαδοχικές υβριδικές επιθέσεις», ανέφερε, προσθέτοντας: «αντιλαμβανόμαστε πλήρως τους φόβους για την ρωσική απειλή. Οι μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές από όπου κι αν προέρχονται, αφορούν πια ολόκληρη την Ευρώπη και απαιτούν μια συντονισμένη απάντηση.»
Σε άλλη αναφορά του στις απειλές κατά της ευρωπαϊκής ασφάλειας, σημείωσε: «Οι μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, οι δολιοφθορές, απειλούν πια ολόκληρη την Ευρώπη και απαιτούν μία συντονισμένη απάντηση».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε την εμπειρία της Λιθουανίας με τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020. «Η Ελλάδα αντιμετώπισε μια τέτοια υβριδική επίθεση στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020. Και γι’ αυτό ήμασταν πρώτοι αυτοί που σταθήκαμε στο δικό σας πλευρό όταν έναν χρόνο μετά δεχθήκατε μια παρόμοια απειλή».
Τόνισε επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ετοιμότητας απέναντι στις νέες προκλήσεις. «αποστολή μας είναι να διαφυλάξουμε αυτήν την Ένωση της ευημερίας, της ελευθερίας, ενισχύοντας όμως ταυτόχρονα την άμυνα αλλά και την ανθεκτικότητά της.»
SAFE και όροι για τρίτες χώρες
Για τη συμμετοχή τρίτων χωρών σε αμυντικές πρωτοβουλίες που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκούς πόρους, ο πρωθυπουργός έστειλε μήνυμα με αποδέκτη την Τουρκία, χωρίς να την κατονομάσει. «η συμμετοχή τρίτων χωρών σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους. Για να ενταχθεί κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες, πρέπει πρώτα και πάνω απ’ όλα να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους.»
Στις δηλώσεις του διατύπωσε και τη θέση ότι: «Η συμμετοχή τους σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους. Για να ενταχθεί επομένως κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, πρέπει πρώτα να σέβεται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών, χωρίς αστερίσκους».
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή άμυνα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κοινό αγαθό και ζήτησε η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42.7 να «να αποκτήσει περιεχόμενο». Για τη στήριξη της Ελλάδας και άλλων κρατών προς την Κύπρο, ανέφερε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη «μπορεί και πρέπει να αποκτήσει και επιχειρησιακή έκφραση», συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ. «Γι’ αυτό η ενίσχυση της άμυνας θα βρεθεί στο κέντρο της ελληνικής Προεδρίας», είπε.
Μεταναστευτικό και ευρωπαϊκή αντίδραση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχονται τα κράτη στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, επισημαίνοντας: «ως χώρες της μεθορίου γνωρίζουμε πολύ καλά τι θα πεί εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. Πρέπει να προστατεύσουμε τα σύνορά μας κρατώντας ακέραιες τις αξίες μας και με την εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο να κρίνεται πλέον στην πράξη.»
Εξέφρασε ικανοποίηση για τη στήριξη που έλαβε η ελληνική πρόταση, μέσω τοποθέτησης της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης απέναντι στην εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών και στη μεταναστευτική πίεση.
Δημοσιονομική ευελιξία και στήριξη αλιέων
Ο πρωθυπουργός ζήτησε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευελιξία ώστε τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ, όταν προκύπτουν λόγω ενεργειακού πληθωρισμού, να μπορούν να χρηματοδοτούν προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. «Xρειαζόμαστε μια λελογισμένη ευρωπαϊκή ευελιξία στο να μπορούν οι κυβερνήσεις να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις αξιοποιώντας τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρo».
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η δημοσιονομική σταθερότητα δεν πρόκειται να τεθεί σε αμφισβήτηση, παρά την αναταραχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων. «Έχω πλήρη αίσθηση ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μια παγκόσμια κρίση στην αγορά ομολόγων. Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο την πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών προς τη βούληση της κυβέρνησης να μείνει σταθερή στον δρόμο της δημοσιονομικής ισορροπίας. Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας».
Ειδικότερα για τα φορολογικά έσοδα που συνδέονται με τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ανέφερε: «Αν η ελληνική κυβέρνηση, για παράδειγμα, έχει πρόσθετα έσοδα πέρα και πάνω από αυτό το οποίο προέβλεπε από τον φόρο προστιθέμενης αξίας, εξαιτίας αποκλειστικά και μόνο του πληθωρισμού ο οποίος εκπορεύεται από την ενέργεια, ενδεχομένως λογιστικά αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε ακόμη πρόσθετη οικονομική βοήθεια για τους αλιείς. «Ξέρουμε ότι έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε για το πώς θα το αντιμετωπίσουμε και πώς θα τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια», είπε, διευκρινίζοντας ότι «οι δυνατότητες είναι πεπερασμένες».
Ελληνική Προεδρία και ευρωπαϊκή συνοχή
Στη συνάντηση συζητήθηκε και το κοινό πρόγραμμα «της λεγόμενης τριάδας των προεδρείων» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία συμμετέχουν η Ιρλανδία, η Λιθουανία και η Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι τρεις χώρες έχουν «μία κοινή πυξίδα που δείχνει σταθερά προς μία Ευρώπη ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική».
Για τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εκτίμησε ότι οι προτεινόμενοι πόροι δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες. «Η συνοχή δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας. Είναι μάλλον προϋπόθεση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας».
Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αναμένεται να αποτελέσει προτεραιότητα της ελληνικής Προεδρίας στην ΕΕ, ενώ η Αθήνα σχεδιάζει να αναδείξει το ζήτημα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Δείτε το βίντεο:
