Μήνυμα αποκλιμάκωσης, προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο και ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το Αμμάν, κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση στην 5η Σύνοδο Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας.
Η τριμερής συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, με την Αθήνα να επιχειρεί να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως δύναμης σταθερότητας, ως ευρωπαϊκής γέφυρας προς την περιοχή και ως χώρας με σταθερή θέση υπέρ της ειρηνικής συνύπαρξης, της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της διπλωματικής οδού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ευχαρίστησε τον βασιλιά Αμπντάλα Β΄ της Ιορδανίας για τη φιλοξενία στο Αμμάν και υπογράμμισε ότι η παρούσα συγκυρία δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια, με συνέπειες που ξεπερνούν τα γεωγραφικά όρια της Μέσης Ανατολής και επηρεάζουν άμεσα τις οικονομίες των χωρών της περιοχής και της Ευρώπης.
Το μήνυμα της τριμερούς συνεργασίας
Στην τοποθέτησή του, ο πρωθυπουργός παρουσίασε την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας ως σχήμα φιλίας, συνεργασίας και σταθερής προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο της Ιορδανίας ως πυλώνα σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, καθώς και στον ρόλο του βασιλιά Αμπντάλα ως θεματοφύλακα ιερών τόπων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε τη σημασία της διατήρησης του status quo στους ιερούς τόπους, σε μια περίοδο κατά την οποία η ειρηνική συνύπαρξη των θρησκευτικών κοινοτήτων αποκτά αυξημένη βαρύτητα. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερο πολιτικό και διπλωματικό ενδιαφέρον, καθώς συνδέει την περιφερειακή ασφάλεια με τη θρησκευτική ειρήνη και τη θεσμική συνέχεια σε χώρους υψηλού συμβολισμού για τη Μέση Ανατολή.
Η Ελλάδα και η Κύπρος ως φυσική γέφυρα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος λειτουργούν ως φυσική γέφυρα ανάμεσα στην Ιορδανία, τη Μέση Ανατολή, τις χώρες του Κόλπου και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι η Αθήνα υποστηρίζει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μια συνολική προσέγγιση «360 μοιρών», σύμφωνα με την οποία η ασφάλεια και η ευημερία της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τοποθέτηση αυτή δείχνει την προσπάθεια της Ελλάδας να εντάξει τις περιφερειακές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό στρατηγικό πλαίσιο. Η Αθήνα εμφανίζεται να επιδιώκει ενεργότερη ευρωπαϊκή παρουσία στην περιοχή, με έμφαση στη σταθερότητα, στις συνδέσεις, στην ενέργεια και στην ασφάλεια.
Ενέργεια, επενδύσεις, άμυνα και κλίμα στην κοινή ατζέντα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι η συνεργασία των τριών χωρών έχει ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα, τονίζοντας όμως ότι οι στόχοι πρέπει να τεθούν ψηλότερα. Η ατζέντα της τριμερούς περιλαμβάνει ενέργεια, επενδύσεις, συνδεσιμότητα, άμυνα, τουρισμό, δράση για το κλίμα, διαχείριση υδάτων και πολιτισμό.
Η αναφορά στη διαχείριση των υδάτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή, καθώς η κλιματική πίεση, οι ανάγκες υποδομών και η ενεργειακή μετάβαση διαμορφώνουν νέο πεδίο συνεργασίας ανάμεσα σε χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Ο πρωθυπουργός ευχαρίστησε επίσης την Ιορδανία για τη στήριξη που έχει προσφέρει στην Ελλάδα κατά τις πρόσφατες περιόδους μεγάλων πυρκαγιών, αναδεικνύοντας τη διάσταση της πρακτικής αλληλεγγύης ανάμεσα στις δύο χώρες.
Μήνυμα αποκλιμάκωσης για την ευρύτερη περιοχή
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος μετέβη στο Αμμάν μετά την επίσκεψή του στο Άμπου Ντάμπι, αναφέρθηκε στην κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή, σημειώνοντας ότι υπάρχει ίσως χώρος για συγκρατημένη αισιοδοξία, υπό την προϋπόθεση ότι όλες οι πλευρές θα κινηθούν προς την αποκλιμάκωση και τη διπλωματική οδό. Η αναφορά αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ελληνική γραμμή, η οποία προτάσσει τη σταθερότητα, την αποφυγή περαιτέρω ανάφλεξης και την ανάγκη πολιτικών λύσεων σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών πιέσεων.
Τα Στενά του Ορμούζ και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι η θέση της Ελλάδας είναι η επιστροφή στο προηγούμενο status quo και η υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Η τοποθέτηση έχει ειδικό βάρος για την Ελλάδα, λόγω της σημασίας της ελληνόκτητης ναυτιλίας και του ρόλου των θαλάσσιων εμπορικών οδών στην παγκόσμια οικονομία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τη θέση αυτή και με την παρουσία της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, παρουσιάζοντας την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ως κοινή προτεραιότητα για τις χώρες της τριμερούς.
Λίβανος και Γάζα στο επίκεντρο των συνομιλιών
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις εξελίξεις στον Λίβανο, τονίζοντας τη στήριξη προς την κυβέρνηση, την ανάγκη πλήρους τήρησης της εκεχειρίας και τη σημασία άσκησης κυριαρχίας από την κυβέρνηση σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας.
Για τη Γάζα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη μετάβασης στην επόμενη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου, τη στήριξη της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής και τη σταθερή προσήλωση στη λύση των δύο κρατών ως μοναδικό βιώσιμο δρόμο για διαρκή ειρήνη.
Η αναφορά αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια της Αθήνας να κρατήσει ισορροπημένη γραμμή, με έμφαση στην ανθρωπιστική, πολιτική και θεσμική διάσταση της κρίσης, χωρίς να απομακρύνεται από τη βασική ευρωπαϊκή θέση για δύο κράτη.
Η 5η Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας έρχεται να επιβεβαιώσει ότι τα περιφερειακά σχήματα συνεργασίας αποκτούν αναβαθμισμένο ρόλο σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων. Για την Αθήνα, το Αμμάν αποτελεί ακόμη έναν σταθμό στην προσπάθεια εδραίωσης μιας στρατηγικής παρουσίας που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με τον Κόλπο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.