Την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η άμυνα ως κοινό ευρωπαϊκό αγαθό ανέδειξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συμμετοχή του σε συζήτηση με την καθηγήτρια του University College London Mariana Mazzucato, στο συνέδριο «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη», που διοργάνωσε ο Economist σε συνεργασία με το powergame.gr στα Χανιά.
Η τοποθέτησή του είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ενέταξε την άμυνα στη μεγάλη ευρωπαϊκή συζήτηση για τη χρηματοδότηση στρατηγικών επενδύσεων, την ανταγωνιστικότητα, την τεχνολογική ισχύ και την ανάγκη η Ευρώπη να καλύψει κρίσιμα κενά απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Η άμυνα ως ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό
Ο πρωθυπουργός, αναφερόμενος στην ανάγκη χρηματοδότησης μεγάλων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, έθεσε το ερώτημα αν υπάρχουν κοινά ευρωπαϊκά αγαθά που πρέπει να χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους. Στο σημείο αυτό ενέταξε ευθέως την άμυνα, απαντώντας ότι αποτελεί ένα από αυτά τα κοινά αγαθά.
Η αναφορά αυτή μεταφέρει την αμυντική συζήτηση πέρα από τα στενά εθνικά όρια. Σύμφωνα με τη λογική που ανέπτυξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, υπάρχουν επενδύσεις που υπερβαίνουν τις δυνατότητες ενός κράτους και χρειάζονται ευρωπαϊκή χρηματοδοτική απάντηση. Η άμυνα εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία, καθώς συνδέεται με την ασφάλεια συνολικά της Ευρώπης.
Ευρωπαϊκοί πόροι αντί για πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς
Ο πρωθυπουργός ξεχώρισε την ανάγκη ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από τον μεγάλο εθνικό δανεισμό. Όπως ανέφερε, βασικός του στόχος είναι να αφήσει ως παρακαταθήκη μια Ελλάδα με πλήρως βιώσιμο δημόσιο χρέος. Ωστόσο, σημείωσε ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο η χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων έχει νόημα, ακριβώς επειδή τέτοιες επενδύσεις δεν καλύπτονται επαρκώς από την αγορά ή από μεμονωμένους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Με αυτή τη θέση, η Αθήνα συνδέει τη δημοσιονομική σοβαρότητα σε εθνικό επίπεδο με την ανάγκη πιο φιλόδοξης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την άμυνα. Το μήνυμα είναι ότι οι χώρες πρώτης γραμμής δεν πρέπει να σηκώνουν μόνες τους το βάρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Το νέο αμυντικό οικοσύστημα
Ξεχωριστό βάρος είχε και η αναφορά του πρωθυπουργού στη δημιουργία νέου οικοσυστήματος στην άμυνα. Μιλώντας για την τεχνητή νοημοσύνη και τις δημόσιες πολιτικές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι για την Ελλάδα αποτελεί μείζονα προτεραιότητα η απομάκρυνση από τα παλαιά συστήματα του Υπουργείου Άμυνας και η δημιουργία ενός νέου αμυντικού οικοσυστήματος.
Η διατύπωση δείχνει ότι η άμυνα αντιμετωπίζεται πλέον ως πεδίο τεχνολογικής μετάβασης. Δεν περιορίζεται στις εξοπλιστικές προμήθειες. Συνδέεται με λογισμικό, τεχνητή νοημοσύνη, καινοτομία, νέα συστήματα και μεγαλύτερη εσωτερική τεχνογνωσία.
Άμυνα, καινοτομία και πραγματική οικονομία
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την αμυντική τεχνολογία με την οικονομική ανάπτυξη, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος της τεχνολογίας που αναπτύσσεται για την άμυνα περνά τελικά στην πραγματική οικονομία.
Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό σημείο της παρέμβασης. Η άμυνα παρουσιάζεται ως πεδίο που παράγει τεχνογνωσία, θέσεις εργασίας, βιομηχανική αξία και τεχνολογικές εφαρμογές πέρα από τις Ένοπλες Δυνάμεις. Πρόκειται για μια προσέγγιση που συνδέει την εθνική ασφάλεια με την παραγωγική αναβάθμιση της χώρας.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη δείχνει ότι η κυβέρνηση θέλει να τοποθετήσει την άμυνα στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η άμυνα εμφανίζεται ως κοινή ευρωπαϊκή υποχρέωση, ως πεδίο δημόσιας χρηματοδότησης, ως μοχλός τεχνολογικής αναβάθμισης και ως μέρος της οικονομίας του μέλλοντος.
Για την Ελλάδα, το μήνυμα έχει ιδιαίτερο βάρος. Η χώρα ζητά μια Ευρώπη που αναγνωρίζει την ασφάλεια ως κοινή ευθύνη και στηρίζει με πόρους τις μεγάλες αμυντικές ανάγκες. Παράλληλα, επιχειρεί να συνδέσει την αμυντική πολιτική με την καινοτομία, την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάπτυξη ενός νέου παραγωγικού οικοσυστήματος γύρω από την ασφάλεια.