Ένα πυκνό πλέγμα επαφών ανάμεσα στην αμερικανική ενεργειακή διπλωματία, το lobbying και ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα περιγράφει εκτενές δημοσίευμα της Wall Street Journal, με πρωταγωνιστές την πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, τον Ελληνοαμερικανό λομπίστα Χρήστο Μαραφάτσο και τον επικεφαλής της AKTOR Αλέξανδρο Εξάρχου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια των ΗΠΑ να αυξήσουν τις εξαγωγές αμερικανικού LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ο ρόλος της Ελλάδας ως πύλης για τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου.
Το αμερικανικό δημοσίευμα δεν καταγγέλλει παράνομες συναλλαγές, αλλά εστιάζει στην εγγύτητα διπλωματικών, επιχειρηματικών και λομπιστικών κύκλων και στα ερωτήματα που δημιουργούνται όταν οι συγκεκριμένοι ρόλοι συναντώνται στις ίδιες διαπραγματεύσεις.
Ο άνθρωπος που εμφανίζεται διαρκώς δίπλα στην Γκιλφόιλ
Κεντρικό πρόσωπο του ρεπορτάζ είναι ο 39χρονος Χρήστος Μαραφάτσος.
Δεν αποτελεί μέλος του διπλωματικού προσωπικού των ΗΠΑ στην Αθήνα. Είναι επιχειρηματίας και εγγεγραμμένος λομπίστας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο οποίος έχει αναλάβει να εκπροσωπεί, μεταξύ άλλων, συμφέροντα που συνδέονται με την AKTOR.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η παρουσία του δίπλα στην Κίμπερλι Γκιλφόιλ ήταν τόσο συχνή ώστε ορισμένοι ξένοι αξιωματούχοι θεώρησαν ότι ανήκει στο επιτελείο της.
Το δημοσίευμα περιγράφει συναντήσεις στις οποίες η Αμερικανίδα πρέσβης φέρεται να παρέπεμπε συνομιλητές της στον Μαραφάτσο για περαιτέρω επικοινωνία.
Άνθρωποι που συμμετείχαν σε τέτοιες επαφές υποστήριξαν ότι δεν ήταν πάντοτε σαφής σε αυτούς η επαγγελματική σχέση του λομπίστα με την AKTOR.
Η πλευρά Μαραφάτσου απορρίπτει οποιαδήποτε υπόνοια αθέμιτης δραστηριότητας και υποστηρίζει ότι εργάζεται για εμπορικές πρωτοβουλίες που συμβαδίζουν με την αμερικανική ενεργειακή πολιτική.
Η συμφωνία των 160.000 δολαρίων
Η συνεργασία του Χρήστου Μαραφάτσου με την AKTOR αποτυπώνεται σε επίσημες καταχωρίσεις lobbying στις ΗΠΑ.
Η Catalyst Strategies, στην οποία δραστηριοποιείται, δήλωσε αμοιβές 160.000 δολαρίων από την AKTOR Energy, με αντικείμενο μεταξύ άλλων την ανάπτυξη επαφών με το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου των ΗΠΑ, το State Department και το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας.
Η επίσημη συνεργασία φέρεται να ξεκίνησε στις αρχές Νοεμβρίου του 2025, λίγες ημέρες μετά την άφιξη της Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην Αθήνα.
Συνολικά, μέσα σε διάστημα εννέα μηνών, ο Μαραφάτσος φέρεται να δήλωσε περισσότερα από 440.000 δολάρια σε έσοδα από δραστηριότητες lobbying, έχοντας προσθέσει και άλλες εταιρείες ελληνικών συμφερόντων στο χαρτοφυλάκιό του.
Η AKTOR και το μεγάλο στοίχημα του αμερικανικού LNG
Στο επιχειρηματικό σκέλος, κομβικός είναι ο ρόλος του Αλέξανδρου Εξάρχου.
Ο επικεφαλής της AKTOR είναι ταυτόχρονα διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, του κοινού σχήματος που δημιούργησαν η AKTOR και η ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Η εταιρεία έχει ως βασικό αντικείμενο την εισαγωγή αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ελλάδα και την προώθησή του προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Η AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%.
Το επιχειρηματικό σχέδιο συμπίπτει με μία από τις βασικές ενεργειακές προτεραιότητες της Ουάσινγκτον: τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και την αύξηση της παρουσίας αμερικανικού LNG στην περιοχή.
Τα ταξίδια σε Σόφια, Ουάσινγκτον και Τίρανα
Η Wall Street Journal παρακολουθεί μια σειρά επαφών που εκτείνονται πολύ πέρα από την Αθήνα.
Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ πραγματοποίησε επανειλημμένες επισκέψεις στη Βουλγαρία με αντικείμενο την ενεργειακή συνεργασία, έχοντας σε ορισμένες περιπτώσεις στο πλευρό της τον Χρήστο Μαραφάτσο.
Σε συνάντηση με τον Βούλγαρο πρόεδρο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο λομπίστας ήταν παρών στις συνομιλίες.
Ακολούθησε η Ουάσινγκτον, όπου ο Αλέξανδρος Εξάρχου φέρεται να συμμετείχε σε επαφές υψηλού επιπέδου και, σύμφωνα με πρόσωπο που επικαλείται η εφημερίδα, να συναντήθηκε ακόμη και με την προσωπάρχη του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς.
Η συνάντηση με τον Έντι Ράμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ταξίδι της Γκιλφόιλ στην Αλβανία.
Τον Μάρτιο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Αμερικανίδα πρέσβης συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα στα Τίρανα, έχοντας μαζί της τον Χρήστο Μαραφάτσο και τον Αλέξανδρο Εξάρχου.
Στο τραπέζι βρέθηκε η ενεργειακή συνεργασία.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, προχώρησε συμφωνία περίπου 6 δισ. δολαρίων και διάρκειας 20 ετών για αμερικανικό LNG, με εμπλοκή εταιρικού σχήματος που συνδέεται με την AKTOR και τη Venture Global.
Η ύπαρξη της συγκεκριμένης ενεργειακής συμφωνίας έχει καταγραφεί και από διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία.
Η επίμαχη συζήτηση για τη Ρουμανία
Το δημοσίευμα περιγράφει και ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο πολιτικό επεισόδιο.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Wall Street Journal, σε συζήτηση για την πορεία των αμερικανικών ενεργειακών σχεδίων στην περιοχή, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ φέρεται να αναφέρθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στη Ρουμανία και να είπε ότι «μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ».
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απάντησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εκλεγμένη ελληνική κυβέρνηση.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποδίδονται στη Wall Street Journal και δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Τι απαντούν η Γκιλφόιλ και η AKTOR
Η αμερικανική πλευρά απορρίπτει την εικόνα ότι η πρέσβης λειτουργεί υπέρ συγκεκριμένης ιδιωτικής εταιρείας.
Αξιωματούχος της αμερικανικής πρεσβείας υποστήριξε ότι οι μετακινήσεις και οι επαφές της Κίμπερλι Γκιλφόιλ είχαν ως στόχο την προώθηση της επίσημης ενεργειακής πολιτικής των ΗΠΑ, δηλαδή την ενίσχυση των πωλήσεων αμερικανικού LNG και τον περιορισμό της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη Ρωσία.
Ο δικηγόρος της Γκιλφόιλ σημείωσε επίσης ότι η πρέσβης συνεργάζεται με πολλές εταιρείες του ενεργειακού κλάδου και δεν λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ της AKTOR.
Από την πλευρά της, η AKTOR υποστηρίζει ότι η εμπλοκή της στον Κάθετο Διάδρομο είχε ξεκινήσει πριν από τις επαφές με την Αμερικανίδα πρέσβη και απορρίπτει την εικόνα οποιασδήποτε προνομιακής ή αθέμιτης μεταχείρισης.
Διπλωματία, ενέργεια και επιχειρηματικά συμφέροντα
Η ουσία του δημοσιεύματος δεν βρίσκεται σε κάποια τεκμηριωμένη καταγγελία περί παράνομης συναλλαγής.
Βρίσκεται στη λεπτή γραμμή που χωρίζει –και συχνά ενώνει– τη διπλωματία, το lobbying και τις μεγάλες ενεργειακές business.
Οι ΗΠΑ θέλουν να πουλήσουν περισσότερο LNG στην Ευρώπη. Η Ελλάδα επιδιώκει να μετατραπεί σε βασικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής. Η AKTOR έχει επενδύσει επιχειρηματικά ακριβώς πάνω σε αυτή τη νέα διαδρομή.
Και μέσα σε αυτή τη σύμπτωση στρατηγικών και οικονομικών συμφερόντων, η Wall Street Journal καταγράφει μια σειρά σχέσεων και επαφών που δημιουργούν ερωτήματα για το πόσο διακριτά παραμένουν τα όρια ανάμεσα στην επίσημη διπλωματική δραστηριότητα και στην προώθηση ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει παρουσιαστεί στοιχείο που να αποδεικνύει παράνομη συναλλαγή ή παράνομη συνεννόηση μεταξύ της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, του Χρήστου Μαραφάτσου και της AKTOR.