Μέχρι πριν από το καλοκαίρι, ο Αλέξης Τσίπρας είχε κάθε λόγο να αισθάνεται ότι φυσούσε ούριος δημοσκοπικός άνεμος στα πανιά του νέου του εγχειρήματος. Η ΕΛ.Α.Σ. εμφανίστηκε σχεδόν αμέσως στη δεύτερη θέση, το ΠΑΣΟΚ έμοιαζε καθηλωμένο και το πολιτικό αφήγημα ήταν απλό, ο πρώην πρωθυπουργός επέστρεψε και διεκδικεί να γίνει ξανά ο βασικός αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το φθινόπωρο, όμως, έφερε την πρώτη κρυάδα.
Η τελευταία Metron Analysis για το MEGA καταγράφει στην εκτίμηση ψήφου την ΕΛ.Α.Σ. στο 15,8% από 17,1% τον Ιούνιο, ενώ το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει στο 12,6% από 11,4%. Η διαφορά τους, δηλαδή, από 5,7 μονάδες περιορίζεται στις 3,2. Στην πρόθεση ψήφου η ΕΛ.Α.Σ. βρίσκεται στο 13,1% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,5%. Δεν πρόκειται ακόμη για ανατροπή. Ο Τσίπρας παραμένει δεύτερος. Είναι όμως η πρώτη σαφής ένδειξη ότι η δεύτερη θέση δεν είναι κλειδωμένη. Και κάπου εδώ αρχίζουν τα διλήμματα.
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν αρκείται πλέον να λέει ότι η ΕΛ.Α.Σ. είναι δεύτερο κόμμα. Δηλώνει ότι μόνο η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να φέρει την πολιτική αλλαγή και συμπυκνώνει τη στρατηγική του στη φράση, «Ή εμείς ή κανείς». Παράλληλα απορρίπτει τη συζήτηση περί δημοσκοπικού «ταβανιού» και αντιτείνει ότι, όπως θεωρείται εφικτό η ΝΔ να κινηθεί από τα σημερινά ποσοστά προς την αυτοδυναμία, έτσι θεωρεί εφικτό και το δικό του κόμμα να διεκδικήσει την πρώτη θέση.
Το δεύτερο δίλημμα: Τσίπρας ή Ανδρουλάκης;
Εδώ όμως βρίσκεται η πραγματική πολιτική σύγκρουση. Για να φτάσει ο Τσίπρας στον Μητσοτάκη, πρέπει πρώτα να ξεφύγει ή να «εξαφανίσει» τον Ανδρουλάκη.
Γι’ αυτό και στη συνέντευξή του δεν περιορίστηκε στην επίθεση στην κυβέρνηση. Έστρεψε ευθέως τα πυρά του στο ΠΑΣΟΚ, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι είχε τρία χρόνια για να αποτελέσει την εναλλακτική πρόταση απέναντι στη ΝΔ και «η βελόνα» δεν μετακινήθηκε.
Το μήνυμα προς τον κεντροαριστερό ψηφοφόρο είναι σαφές, αν θέλεις αλλαγή, πρέπει να επιλέξεις εκείνον που μπορεί να τη διεκδικήσει. Πρόκειται για στρατηγική συμπίεσης του ΠΑΣΟΚ και των μικρότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης, όχι απλώς για αντιπαράθεση με τη Νέα Δημοκρατία.
Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και η άλλη φράση του, «Οι πόρτες μας δεν είναι κλειστές». Ο Τσίπρας διατηρεί ανοικτό το πεδίο προς πρώην συντρόφους και στελέχη, την ίδια στιγμή που επιχειρεί να εμφανίσει την ΕΛ.Α.Σ. ως τον χώρο γύρω από τον οποίο μπορεί να συγκεντρωθεί ευρύτερο αντιπολιτευτικό ακροατήριο.
Από το «είμαστε δεύτεροι» στο «ή εμείς ή κανείς»
Υπάρχει επομένως μια εμφανής μετατόπιση. Πριν από λίγους μήνες αρκούσε η εικόνα της γρήγορης ανόδου. Τώρα χρειάζεται ισχυρότερο πολιτικό αφήγημα. Από το, «μπήκαμε δεύτεροι», στο «δεν έχουμε ταβάνι». Από εκεί στο «μπορούμε να γίνουμε πρώτοι». Και τελικά στο «ή εμείς ή κανείς».
Το ΠΑΣΟΚ απάντησε ότι ο Τσίπρας επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει το «Μητσοτάκης ή χάος» σε «Τσίπρας ή χάος», κατηγορώντας τον για αλαζονεία. Πρόκειται για την ερμηνεία της Χαριλάου Τρικούπη, όχι για φράση του ίδιου του Τσίπρα. Και κάπως έτσι η δεύτερη θέση απέκτησε ξαφνικά μεγαλύτερη πολιτική σημασία απ’ όση δείχνει ο αριθμός της.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα για τους δύο δεν είναι ποιος θα πλησιάσει αύριο τη Νέα Δημοκρατία. Είναι, ποιος θα μείνει όρθιος ως ο βασικός εναλλακτικός πόλος όταν αρχίσει η τελική ευθεία προς τις εκλογές.
Ο Τσίπρας χρειάζεται να αποδείξει ότι η καλοκαιρινή δυναμική δεν ήταν το ταβάνι του. Ο Ανδρουλάκης χρειάζεται να αποδείξει ότι η φθινοπωρινή άνοδος δεν είναι μια πρόσκαιρη ανάσα. Γιατί αν η απόσταση συνεχίσει να μικραίνει, το δίλημμα «ή εμείς ή κανείς» θα αποκτήσει ένα απρόβλεπτο δεύτερο ερώτημα, ποιοι ακριβώς είναι τελικά οι «εμείς»;