Η πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα μοιάζει όλο και περισσότερο με μεταμοντέρνο τηλεοπτικό θέατρο παραλόγου, όπου η παραγωγή ουσίας και η σοβαρή τοποθέτηση σε θέματα που απασχολούν όλη την Ευρώπη υποχωρούν μπροστά στην επιτακτική ανάγκη για το επόμενο «viral» απόσπασμα. Βουλευτές και κομματικά στελέχη από όλο το πολιτικό φάσμα επιδίδονται σε έναν αδιάκοπο αγώνα δρόμου, με μοναδικό έπαθλο λίγα δευτερόλεπτα τηλεοπτικού χρόνου στα δελτία ειδήσεων και μερικές εκατοντάδες «like» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Γι’ αυτή την εφήμερη δημοσιότητα η πολιτική επιχειρηματολογία αντικαθίσταται συστηματικά από λεκτικές υπερβολές, σεξιστικές αιχμές, αλλοπρόσαλλες ανακυβιστήσεις και μια διάχυτη επικοινωνιακή υστερία.
Φαραντούρης – Σδούκου: Όταν η ατάκα γίνεται προσωπική επίθεση
Το χθεσινό επεισόδιο ανάμεσα στον Νικόλα Φαραντούρη και την Αλεξάνδρα Σδούκου αποτυπώνει αυτή την υποβάθμιση. Ο ευρωβουλευτής, αντιπαραβάλλοντας τη δική του επαγγελματική διαδρομή με εκείνη της εκπροσώπου της ΝΔ, της είπε ότι «χαριεντιζόσασταν σε υπουργούς». Η Σδούκου τον κατήγγειλε για σεξιστική επίθεση και ζήτησε την αποπομπή του από το ΠΑΣΟΚ. Η συνέχεια ήταν η αναμενόμενη, εκατέρωθεν ανακοινώσεις, βίντεο στα social media και ένας κύκλος τοξικότητας, όπου το περιεχόμενο της συζήτησης χάθηκε οριστικά πίσω από την κατασκευή μιας «καυτής» τηλεοπτικής ατάκας.
Ο σεξισμός δεν έχει κομματική ταυτότητα
Η αντιπαράθεση είχε γίνει προσωπική πριν φτάσουμε στα περί χαριεντισμών και από τις δύο πλευρές. Αυτό, όμως, δεν εξουδετερώνει το υποτιμητικό περιεχόμενο μιας διατύπωσης που απαξιώνει την εργασία μιας γυναίκας μέσω υπαινιγμών. Ο σεξισμός, άλλωστε, δεν διαθέτει κομματική αποκλειστικότητα. Η περίπτωση του Δημήτρη Κυριαζίδη από τη Νέα Δημοκρατία και της Ζωής Κωνσταντοπούλου παραμένει χαρακτηριστική. Ακόμη και μετά την προσβλητική αναφορά στην τεκνοποίηση, ο βουλευτής επιχείρησε να την παρουσιάσει ως ευχή. Εκεί βρίσκεται ένα δεύτερο πρόβλημα. Η αδυναμία αναγνώρισης του ορίου που παραβιάστηκε. Η εξήγηση καταλήγει να επαναλαμβάνει την προσβολή, αντί να αποκαθιστά τον σεβασμό.
Από τη συνεργασία με τον Τσίπρα στις θυρίδες και τα βραχιόλια της γιαγιάς
Το φαινόμενο της λεκτικής επιπολαιότητας συνειδητής ή μη δεν γνωρίζει κομματικά σύνορα. Ο Αλέξανδρος Αυλωνίτης λίγο μετά την ένταξή του στο ΠΑΣΟΚ και ενώ είχε προηγηθεί το άδειασμα σε άλλον πράσινο βουλευτή, που άφηνε ανοιχτό ένα ενδεχόμενο συνεργασίας με τον Αλέξη Τσίπρα, τάχθηκε υπέρ μιας μετεκλογικής συνεργασίας με την ΕΛΑΣ, τον ΣΥΡΙΖΑ και την Πλεύση Ελευθερίας, ανοίγοντας συζήτηση ασύμβατη με τη γραμμή που εκπέμπει το ΠΑΣΟΚ. Η διορθωτική δήλωση στην οποία υποχρεώθηκε να προχωρήσει δεν εξήγησε επαρκώς τις προηγούμενες δηλώσεις του. Είχε προηγηθεί ο Απόστολος Πάνας, τοποθετώντας το κόμμα Τσίπρα στη σοσιαλδημοκρατία και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας. Ακολούθησε η αποδοκιμασία της Χαριλάου Τρικούπη, που μίλησε για άστοχες προσωπικές απόψεις. Το αποτέλεσμα ήταν γνώριμο. Η αρχική δήλωση παρήγαγε πολιτικό γεγονός, η κομματική διευκρίνιση επιχείρησε να περιορίσει τη ζημιά και ο πολίτης έμεινε να αναρωτιέται ποια από τις δύο εκδοχές ισχύει. Ακόμη πιο εύγλωττη υπήρξε η συζήτηση για τις θυρίδες. Ο Γιώργος Παππάς, αναπληρωτής τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛΑΣ, στην προσπάθειά του να υπερασπιστεί την «πατριωτική εισφορά» και τον φόρο πλούτου, υποστήριξε ότι το κράτος θα μπορούσε να καταγράφει ακόμη και τα χρυσαφικά ή τα τιμαλφή που φυλάσσονται σε τραπεζικές θυρίδες. Η εξωφρενική αυτή αποστροφή ανάγκασε τον ίδιο να προχωρήσει σε διευκρινιστικές ανακλήσεις, ενώ πυροδότησε ένα κύμα πολιτικής εκμετάλλευσης της δήλωσης του από την κυβέρνηση, αλλά και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, Βάσια Αναστασίου, σήκωσε αμέσως το γάντι της επικοινωνιακής υπερβολής, δηλώνοντας δημόσια πως «με πήρε η γιαγιά μου και μου είπε “παιδί μου, θα μου πάρει ο Τσίπρας τα βραχιόλια”». Ο φόβος της γιαγιάς έγινε αμέσως viral τίτλος, σπάζοντας τα κοντέρ των κλικς.
Βαρουφάκης: Η απόλυτη σύγκρουση ως τηλεοπτικό προϊόν
Στο ίδιο παζάρι των ηχηρών δηλώσεων, ο Γιάννης Βαρουφάκης, πιστός στη ρητορική της απόλυτης σύγκρουσης που εγγυάται τηλεοπτικό χρόνο και προβολή στα social media, διακήρυξε με μελοδραματικό τόνο πως «προτιμά να πεθάνει παρά να συνεργαστεί με τον Τσίπρα».
Η πολιτική μετατρέπεται σε ριάλιτι της ατάκας
Η πολιτική ζωή της χώρας εγκλωβίζεται έτσι σε έναν φαύλο κύκλο. Η σοβαρότητα, η νηφαλιότητα και η τεκμηριωμένη αντιπαράθεση θεωρούνται πλέον «βαρετές» για τους αλγόριθμους των κοινωνικών δικτύων και τα πάνελ των ειδήσεων. Οι πολιτικοί, στην αγωνία τους να μην εξαφανιστούν από τον ψηφιακό χάρτη, μετατρέπονται σε περσόνες που κυνηγούν την ατάκα πυροτέχνημα. Το αποτέλεσμα είναι η απαξίωση του δημόσιου λόγου, ο ευτελισμός των θεσμών και η μετατροπή της πολιτικής σε ένα διαρκές, χαμηλού επιπέδου ριάλιτι σόου, όπου η ουσία θυσιάζεται καθημερινά στο βωμό της εφήμερης προσοχής.
Ο φόβος των κομμάτων για την προεκλογική «βόμβα» μιας δήλωσης
Είναι τέτοιο το πάθος σε ορισμένους βουλευτές, αλλά και υποψήφιους βουλευτές, να κερδίσουν τη δημοσιότητα της ατάκας, ώστε υπάρχει μεγάλος προβληματισμός σε όλα τα κομματικά επιτελεία για το τι θα γίνει όταν ξεκινήσει επισήμως η προεκλογική περίοδος. Ο φόβος που υπάρχει σε όλα τα κόμματα είναι μήπως την πληρώσουν λίγο πριν τις εκλογές από δηλώσεις που θα γίνουν μόνο και μόνο για να προκαλέσουν υπερβολική δημοσιότητα, άρα και ψήφους την τηλεοπτική κάλυψη και την ξέφρενη αναδημοσίευση στα social media.