Η 5η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας στο Αμμάν ανέδειξε τον ρόλο της Αθήνας σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να δίνει έμφαση στη διπλωματία, στη θαλάσσια ασφάλεια, στην ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης στη Γάζα και στην ανάγκη προστασίας των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων της περιοχής.
Μετά το πέρας της Συνόδου, ο κ. Γεραπετρίτης ευχαρίστησε την ιορδανική πλευρά για τη φιλοξενία και υπογράμμισε τη σημασία του ρόλου που διαδραματίζει η Ιορδανία στην προώθηση της ειρήνης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Όπως ανέφερε, η πέμπτη συνάντηση των τριών χωρών πραγματοποιείται σε κρίσιμη συγκυρία και επιβεβαιώνει τη σταθερότητα της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας.
Η τριμερής, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, στηρίζεται σε κοινή αντίληψη για τις προκλήσεις της περιοχής, σε κοινές αρχές και στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Το μήνυμα που εξέπεμψε η ελληνική πλευρά ήταν ότι η περιφερειακή σταθερότητα περνά μέσα από συντονισμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες, διαρκή διάλογο και αποφυγή νέων κύκλων έντασης.
Έμφαση στο Ιράν και στην αποτροπή κλιμάκωσης
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι εξελίξεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, με αναφορές στο Ιράν, στη Γάζα, στον Λίβανο, στη Συρία και στη Δυτική Όχθη. Για το Ιράν, ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ιορδανία συμμερίζονται την ανάγκη αποτροπής περαιτέρω κλιμάκωσης. Η ελληνική θέση κινείται στη γραμμή της διπλωματικής αποκλιμάκωσης, με έμφαση στον διάλογο ως μόνη βάση για βιώσιμες λύσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε τη σημασία διατήρησης της εκεχειρίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη θαλάσσια ασφάλεια, καθώς και στην προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Ο κ. Γεραπετρίτης σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει εκφράσει την ετοιμότητά της να συμβάλει σε κατάλληλες προσπάθειες για τη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς συνδέει την ελληνική διπλωματία με ένα κρίσιμο πεδίο διεθνούς ασφάλειας, το οποίο επηρεάζει άμεσα το εμπόριο, την ενέργεια και τη ναυτιλία.
Η Γάζα και η επόμενη ημέρα
Για τη Γάζα, ο υπουργός Εξωτερικών ανέδειξε την ανάγκη άμεσης βελτίωσης της ανθρωπιστικής κατάστασης. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη μετάβασης στη δεύτερη φάση, σύμφωνα με το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η Αθήνα, σύμφωνα με τις δηλώσεις του κ. Γεραπετρίτη, στηρίζει την επανέναρξη πολιτικής διαδικασίας με τελικό στόχο τη λύση δύο κρατών. Πρόκειται για τη θέση που η Ελλάδα παρουσιάζει ως τη μόνη ρεαλιστική βάση βιώσιμης ειρήνης για τον Παλαιστινιακό λαό και την ευρύτερη περιοχή.
Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε επίσης ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει στην επόμενη ημέρα στη Γάζα, τόσο στο ανθρωπιστικό πεδίο όσο και στη σταθεροποίηση και την ανοικοδόμηση. Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Αθήνα επιδιώκει ενεργό ρόλο στην περιφερειακή αρχιτεκτονική που θα διαμορφωθεί μετά την κρίση.
Δυτική Όχθη, Άγιοι Τόποι
Στις δηλώσεις του, ο κ. Γεραπετρίτης εξέφρασε την κοινή ανησυχία των τριών χωρών για την αύξηση της εποικιστικής βίας στη Δυτική Όχθη. Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε ως προτεραιότητα τη διαφύλαξη του Status Quo των Αγίων Τόπων.
Η αναφορά στον ρόλο της Χασεμιτικής Κουστωδίας επί των Αγίων Τόπων στα Ιεροσόλυμα έχει ιδιαίτερη διπλωματική και θρησκευτική σημασία. Η Ελλάδα, μέσω της τριμερούς συνεργασίας με την Κύπρο και την Ιορδανία, συνδέει τη σταθερότητα της περιοχής με την προστασία των θρησκευτικών ισορροπιών, ένα πεδίο όπου η Ιορδανία διατηρεί καθοριστικό ρόλο.
Λίβανος και Συρία στο τραπέζι των συνομιλιών
Για τον Λίβανο, ο υπουργός Εξωτερικών χαιρέτισε την απόφαση της ηγεσίας του Λιβάνου και του Ισραήλ να ξεκινήσουν απευθείας συνομιλίες, εκτιμώντας ότι αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για συνολικότερη ειρηνευτική συμφωνία.
Για τη Συρία, ο κ. Γεραπετρίτης έθεσε ως ζητούμενο μια ειρηνική και ευημερούσα χώρα, στην οποία θα προστατεύονται τα δικαιώματα όλων των Σύρων, ανεξαρτήτως φύλου, θρησκείας ή εθνικότητας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη συμπεριληπτικής πολιτικής μετάβασης, με εκπροσώπηση όλων των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων.
Η Ιορδανία ως σταθερός συνομιλητής της Ελλάδας και της ΕΕ
Ο υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε την Ιορδανία ακρογωνιαίο λίθο της σταθερότητας στην περιοχή και τόνισε ότι η διατήρηση αυτής της σταθερότητας αποτελεί επιτακτική ανάγκη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στον ευρωπαϊκό ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου. Ο κ. Γεραπετρίτης σημείωσε ότι η Ελλάδα, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Κύπρος, ως χώρα που θα ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, θα εργαστούν για την προώθηση αυτού του στόχου στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Με τον τρόπο αυτό, η τριμερής συνεργασία αποκτά διπλή διάσταση. Από τη μία λειτουργεί ως περιφερειακό σχήμα συνεννόησης στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Από την άλλη, μεταφέρει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση τις προτεραιότητες μιας περιοχής που βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών κρίσεων.
Η επόμενη συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας θα πραγματοποιηθεί το 2027 στην Αθήνα, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει τη συνέχιση μιας συνεργασίας που αποκτά αυξανόμενο πολιτικό και διπλωματικό βάρος.