Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τις νέες κυβερνητικές παρεμβάσεις απέναντι στην ενεργειακή κρίση, με τα νοικοκυριά να βρίσκονται αντιμέτωπα με έναν ακόμη ακριβό χειμώνα και την κυβέρνηση να αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική αντοχή και στην ανάγκη προστασίας του διαθέσιμου εισοδήματος.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης προανήγγειλε ότι το Σάββατο 31 Οκτωβρίου θα ανακοινωθούν οι νέες αποφάσεις, χωρίς να αποκαλύψει το περιεχόμενό τους. Όπως εξήγησε, η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας επιβάλλει οι τελικές επιλογές να γίνονται την τελευταία στιγμή.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν τα μέτρα θα συγκρατήσουν ουσιαστικά τους λογαριασμούς ή θα περιοριστούν στην προσωρινή ανακούφιση των καταναλωτών, αφήνοντας άθικτο το πρόβλημα του υψηλού ενεργειακού κόστους.
Το ρεύμα ακριβαίνει – Στα 97 ευρώ το φυσικό αέριο
Τα στοιχεία της ενεργειακής αγοράς εξηγούν γιατί αυξάνεται η πίεση για νέες παρεμβάσεις.
Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινήθηκε στις 26 Οκτωβρίου σε υψηλό σχεδόν τετραετίας, με το συμβόλαιο αναφοράς TTF να φτάνει ενδοσυνεδριακά τα 97,64 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Στην Ελλάδα, η μέση χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος την εβδομάδα 19–25 Οκτωβρίου έφτασε τα 229,37 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά 22,94% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύγκριση των μηνιαίων τιμών, από τα 156,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Σεπτέμβριο, η μέση τιμή του Οκτωβρίου είχε φτάσει έως τις 27 του μήνα στα 187,76 ευρώ.
Η αύξηση στη χονδρική αγορά δεν μεταφέρεται αυτομάτως και στο ίδιο ποσοστό στους λογαριασμούς. Ωστόσο, δημιουργεί ισχυρές πιέσεις στα κυμαινόμενα τιμολόγια του Νοεμβρίου, τα οποία αναμένεται να ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.
Τι έχει ήδη δώσει η κυβέρνηση και τι μένει να αποφασιστεί
Στις 14 Οκτωβρίου η κυβέρνηση ανακοίνωσε παρεμβάσεις στα καύσιμα, με ισχύ έως τις 31 Οκτωβρίου.
Η κρατική επιδότηση διαμορφώθηκε στα 20 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο θέρμανσης, στα 15 λεπτά για το diesel κίνησης και στα 10 λεπτά για την αμόλυβδη βενζίνη. Μαζί με τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων, η συνολική μείωση έφτασε τα 40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης και τα 20 λεπτά στο diesel.
Παράλληλα, αποφασίστηκε αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέρμανσης για τον χειμώνα 2026–2027, με ανώτατο ποσό τα 1.560 ευρώ και αμετάβλητα τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Η κυβέρνηση έχει αναφέρει ότι έχει ήδη διαθέσει περισσότερα από 860 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Παρά τις παρεμβάσεις, παραμένει άγνωστο εάν το νέο πακέτο θα περιλαμβάνει πρόσθετες επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, παράταση της στήριξης στα καύσιμα ή άλλες στοχευμένες ενισχύσεις.
Ποιοι κινδυνεύουν να πληρώσουν ακριβότερα τον χειμώνα
Το μεγαλύτερο βάρος της ενεργειακής κρίσης δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται τα νοικοκυριά με κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς εκτίθενται περισσότερο στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς. Αντίθετα, όσοι έχουν σταθερά τιμολόγια προστατεύονται από τις άμεσες μεταβολές της τιμής προμήθειας για όσο διαρκεί η σύμβασή τους.
Ενδεικτικά, αύξηση πέντε λεπτών ανά κιλοβατώρα συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση 20 ευρώ για μηνιαία κατανάλωση 400 κιλοβατωρών, μόνο στη χρέωση ενέργειας.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένα είναι επίσης τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ηλεκτρικό ρεύμα για θέρμανση, οι οικογένειες σε περιοχές με χαμηλές θερμοκρασίες και οι καταναλωτές που βρίσκονται λίγο πάνω από τα εισοδηματικά όρια των επιδομάτων.
Υπάρχει και μια δεύτερη κατηγορία πολιτών που πιέζεται, όσοι δεν θεωρούνται οικονομικά ευάλωτοι βάσει των ισχυόντων κριτηρίων, αλλά αντιμετωπίζουν ήδη υψηλό ενοίκιο, στεγαστικό δάνειο και αυξημένες δαπάνες για τρόφιμα και μετακινήσεις.
Οι επιχειρήσεις και ο κίνδυνος νέων ανατιμήσεων
Η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Το αυξημένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων επιβαρύνει την παραγωγή, τις μεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα και το λιανεμπόριο. Εφόσον οι επιχειρήσεις μετακυλίσουν μέρος αυτών των αυξήσεων στις τελικές τιμές, οι καταναλωτές θα κληθούν να πληρώσουν την ενεργειακή κρίση και μέσα από το καλάθι του σούπερ μάρκετ.
Η κυβέρνηση έχει ήδη εξαγγείλει παρέμβαση έως 95 εκατομμυρίων ευρώ για την ενεργοβόρο βιομηχανία, υπό την προϋπόθεση της απαιτούμενης ευρωπαϊκής έγκρισης. Οι πληρωμές προβλέπεται να αρχίσουν το 2027.
Παραμένει, όμως, το ερώτημα τι θα προβλεφθεί για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν καλύπτονται κατ’ ανάγκην από τα ειδικά προγράμματα ενίσχυσης της βιομηχανίας.
Οι πολιτικές επιπτώσεις – Το δύσκολο στοίχημα για το Μαξίμου
Η ενεργειακή κρίση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς η χώρα εισέρχεται στην τελική ευθεία προς τις εκλογές του 2027.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει τις φορολογικές ελαφρύνσεις, τις αυξήσεις εισοδημάτων και τις κρατικές ενισχύσεις. Ωστόσο, το πολιτικό αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο αισθητό είναι το όφελος στην καθημερινότητα.
Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, έχει πεδίο να θέσει ερωτήματα για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, τον έλεγχο των τιμών και την αποτελεσματικότητα των επιδοτήσεων.
Υπάρχει άλλωστε μια ουσιαστική διάκριση: άλλο να επιδοτεί το κράτος μέρος ενός ακριβού λογαριασμού και άλλο να δημιουργεί συνθήκες για σταθερά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, επομένως, το στοίχημα δεν είναι μόνο το ύψος των ενισχύσεων. Είναι να αποδείξει ότι οι παρεμβάσεις φτάνουν σε εκείνους που τις έχουν περισσότερο ανάγκη, χωρίς να επιβαρύνουν δυσανάλογα τον κρατικό προϋπολογισμό.
Τα πέντε ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις στις 31 Οκτωβρίου
Πριν από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις παραμένουν ανοιχτά συγκεκριμένα ζητήματα:
- Θα υπάρξει άμεση επιδότηση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος του Νοεμβρίου και ποιους καταναλωτές θα αφορά;
- Θα παραταθούν οι μειώσεις στα καύσιμα μετά τις 31 Οκτωβρίου ή θα επιστρέψουν οι τιμές στα προηγούμενα επίπεδα;
- Θα υπάρξει πρόσθετη πρόβλεψη για τη μεσαία τάξη, που συχνά αποκλείεται από τις εισοδηματικά στοχευμένες ενισχύσεις;
- Τι μέτρα εξετάζονται για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επαγγελματίες που αντιμετωπίζουν αυξημένο ενεργειακό κόστος;
- Θα υπάρξουν παρεμβάσεις στη λειτουργία της αγοράς και στον έλεγχο των επιβαρύνσεων ή η στήριξη θα βασιστεί αποκλειστικά σε κρατικές επιδοτήσεις;
Το Σάββατο 31 Οκτωβρίου θα φανεί το εύρος των νέων αποφάσεων. Το βασικό πολιτικό ερώτημα, όμως, παραμένει: Εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα, θα αντέξουν οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί και οι επιχειρήσεις ή το μεγαλύτερο μέρος του κόστους θα μεταφερθεί τελικά στους καταναλωτές;.
