Η επαναφορά της 13ης σύνταξης μπαίνει πλέον στην προγραμματική συζήτηση της Ελληνικής Αριστερής Συσπείρωσης (ΕΛ.Α.Σ.), με τον Αλέξη Τσίπρα και στελέχη του κόμματος να υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ένα μέτρο που μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, βασική πηγή χρηματοδότησης θα μπορούσε να αποτελέσει η λεγόμενη «πατριωτική εισφορά», η οποία εκτιμάται ότι θα αποφέρει τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ ετησίως.
Η συζήτηση για τη 13η σύνταξη συνδέεται με τη νέα φάση οργανωτικής συγκρότησης της ΕΛ.Α.Σ., η οποία προετοιμάζεται για το προγραμματικό της συνέδριο στα τέλη Ιανουαρίου 2027.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η συγκεκριμένη πρόταση δεν περιλαμβανόταν ρητά στο οικονομικό σχέδιο που είχε παρουσιάσει ο Αλέξης Τσίπρας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται στο εσωτερικό του κόμματος, η δυνατότητα χρηματοδότησής της είχε ουσιαστικά προβλεφθεί μέσα από την πρόταση για πρόσθετη φορολόγηση των μεγαλύτερων περιουσιών.
Πώς θα χρηματοδοτηθεί η 13η σύνταξη
Το οικονομικό σχέδιο που εξετάζεται στηρίζεται στην επιβολή μιας ετήσιας εισφοράς 1% επί της καθαρής περιουσίας του οικονομικά ισχυρότερου 1% των Ελλήνων.
Πρόκειται για την αποκαλούμενη «πατριωτική εισφορά», την οποία ο Αλέξης Τσίπρας είχε παρουσιάσει στη ΔΕΘ, εξηγώντας ότι η συγκεκριμένη ονομασία αποτυπώνει την ανάγκη να συμβάλουν περισσότερο όσοι διαθέτουν τη μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται η πλευρά της ΕΛ.Α.Σ., τα έσοδα από την εφαρμογή του μέτρου θα μπορούσαν να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση.
Η βασική παράμετρος είναι ότι τα συγκεκριμένα έσοδα δεν είχαν συνυπολογιστεί στον δημοσιονομικό χώρο πάνω στον οποίο στηρίχθηκαν οι υπόλοιπες εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη.
Κατά συνέπεια, το επιτελείο του θεωρεί ότι δημιουργείται η δυνατότητα να κατευθυνθούν τα πρόσθετα έσοδα στην καταβολή της 13ης σύνταξης, χωρίς να απαιτηθεί ανακατανομή των κονδυλίων που έχουν προβλεφθεί για άλλες κοινωνικές παρεμβάσεις.
Πάντως, η δημοσιονομική επάρκεια της πρότασης θα εξαρτηθεί από το πραγματικό ύψος των εσόδων, το κόστος της παροχής και τον τρόπο εφαρμογής της εισφοράς. Η εκτίμηση των 2 δισ. ευρώ αποτελεί προς το παρόν πολιτικό και οικονομικό υπολογισμό και όχι βεβαιωμένο δημόσιο έσοδο.
Γιατί η 13η σύνταξη δεν είχε ανακοινωθεί στη ΔΕΘ
Η απουσία της 13ης σύνταξης από τις εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ είχε δημιουργήσει ερωτήματα σχετικά με το εάν η συγκεκριμένη παροχή αποτελούσε προτεραιότητα για το νέο κόμμα.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που διαμορφώνεται στην ΕΛ.Α.Σ., το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης περιλάμβανε κυρίως παρεμβάσεις που μπορούσαν να υλοποιηθούν με βάση τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η πρόταση για την πατριωτική εισφορά αποτελούσε ξεχωριστή παρέμβαση, καθώς τα προσδοκώμενα έσοδά της δεν είχαν ενσωματωθεί στη χρηματοδότηση των υπόλοιπων μέτρων.
Αυτή ακριβώς η διάκριση επιτρέπει, σύμφωνα με τα στελέχη του κόμματος, να ανοίξει τώρα η συζήτηση για την καταβολή της 13ης σύνταξης.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τις προγραμματικές διαδικασίες των επόμενων μηνών, με στόχο να αποσαφηνιστούν τόσο το ύψος της παροχής όσο και οι κατηγορίες συνταξιούχων που θα μπορούσαν να ωφεληθούν.
Τι αλλάζει στην ΕΛ.Α.Σ. ενόψει του συνεδρίου
Η Ελληνική Αριστερή Συσπείρωση επιχειρεί παράλληλα να διαμορφώσει ένα διαφορετικό μοντέλο κομματικής οργάνωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνολογία και στη συμμετοχή των πολιτών.
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει περιγράψει την ΕΛ.Α.Σ. ως ένα «υβριδικό κόμμα», επιδιώκοντας να διαφοροποιήσει τη λειτουργία του από τις παραδοσιακές κομματικές δομές.
Στο πλαίσιο αυτό, η τεχνολογία αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο επικοινωνίας, διαβούλευσης και συμμετοχής στη διαμόρφωση πολιτικών προτάσεων.
Η σημαντικότερη καινοτομία αφορά τη διαδικασία προετοιμασίας του προγραμματικού συνεδρίου, που έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Ιανουαρίου 2027.
Σε αντίθεση με την πρακτική των παραδοσιακών κομματικών συνεδρίων, όπου οι προγραμματικές αποφάσεις διαμορφώνονται κυρίως μέσα από τις εσωτερικές οργανώσεις και τα εκλεγμένα κομματικά όργανα, η ΕΛ.Α.Σ. σχεδιάζει να δώσει δυνατότητα παρέμβασης και σε πολίτες που δεν είναι μέλη της.
Πώς θα μπορούν οι πολίτες να συμμετέχουν στο πρόγραμμα του κόμματος
Η κεντρική επιδίωξη είναι το συνέδριο να αποτελέσει μια διαδικασία ανοιχτή στην κοινωνία, υπηρετώντας το σύνθημα «από την κοινωνία για την κοινωνία».
Οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να καταθέτουν προτάσεις για το κυβερνητικό πρόγραμμα, ανεξάρτητα από το εάν έχουν ενταχθεί οργανωτικά στην ΕΛ.Α.Σ.
Αυτό σημαίνει ότι η τελική προγραμματική πρόταση μπορεί να περιλαμβάνει παρεμβάσεις που δεν υπήρχαν στο αρχικό σχέδιο της ΔΕΘ, αλλά θα προκύψουν μέσα από τη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης.
Η 13η σύνταξη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυνατότητας διεύρυνσης του προγράμματος.
Η ηγεσία του κόμματος επιδιώκει, με αυτόν τον τρόπο, να συνδυάσει την οργανωτική συγκρότηση με την ενεργότερη συμμετοχή των πολιτών, επιχειρώντας να δημιουργήσει μια σχέση που δεν θα περιορίζεται στην παραδοσιακή ιδιότητα του κομματικού μέλους.
Πότε θα ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για τη 13η σύνταξη
Το προγραμματικό συνέδριο του Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό σταθμό για την οριστικοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών προτάσεων της ΕΛ.Α.Σ.
Μέχρι τότε θα πρέπει να αποσαφηνιστούν κρίσιμες λεπτομέρειες για την προτεινόμενη 13η σύνταξη, όπως το εάν θα αφορά το σύνολο των συνταξιούχων, εάν θα προβλέπονται εισοδηματικά κριτήρια και ποιο θα είναι το συνολικό ετήσιο κόστος της.
Αντίστοιχα, για την πατριωτική εισφορά θα χρειαστεί να προσδιοριστούν ο τρόπος αποτίμησης της καθαρής περιουσίας, τα περιουσιακά στοιχεία που θα συνυπολογίζονται και οι μηχανισμοί είσπραξης.
Για την ΕΛ.Α.Σ., η συζήτηση για τη 13η σύνταξη έχει διπλή σημασία. Από τη μία πλευρά, αποτελεί μια κοινωνική πρόταση με άμεσο ενδιαφέρον για εκατομμύρια συνταξιούχους. Από την άλλη, συνδέεται με τη συνολικότερη οικονομική κατεύθυνση που επιδιώκει να παρουσιάσει ο Αλέξης Τσίπρας, με έμφαση στην αναδιανομή του πλούτου και στη μεγαλύτερη φορολογική συμμετοχή των οικονομικά ισχυρότερων.
Το εάν η πρόταση θα ενσωματωθεί τελικά στο επίσημο πρόγραμμα, με συγκεκριμένα ποσά και προϋποθέσεις, αναμένεται να ξεκαθαρίσει μέσα από τις διαδικασίες που θα κορυφωθούν στο συνέδριο του Ιανουαρίου.
