Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα σαφές πολιτικό δεδομένο: Η εμφάνιση των νέων κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού αναδιατάσσει το σύστημα της αντιπολίτευσης, αλλά δεν ανατρέπει ακόμη το σύστημα εξουσίας. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη, όμως το πολιτικό έδαφος κάτω από τα παλιά κόμματα της αντιπολίτευσης τρίζει.
Η Real Polls αλλάζει τα δεδομένα
Στη νεότερη μέτρηση της «αμφιλεγόμενης» Real Polls για το Protagon, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται στην πρόθεση ψήφου στο 25,8%, ενώ η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα ανεβαίνει στο 18,2%, με τη διαφορά να περιορίζεται στις 7,6 μονάδες. Στην εκτίμηση ψήφου, η Νέα Δημοκρατία φτάνει στο 28,3% και το κόμμα Τσίπρα στο 21,4%, ποσοστό που τον εμφανίζει ως τον μοναδικό παίκτη της αντιπολίτευσης με διψήφια δυναμική εξουσίας. Από το Μαξίμου τονίζουν ότι είναι «υπεραισιόδοξη» για τον Τσίπρα, ενώ τα ΠΑΣΟΚ την έχει καταγγείλει.
Η εικόνα, όμως, δεν είναι ενιαία. Στη Marc, η Νέα Δημοκρατία καταγράφεται στο 30,8%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 15,7%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού στο 10,9% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,3%. Στη GPO, η Νέα Δημοκρατία είναι στο 28,6%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 15,1% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,4%. Στη Metron Analysis, η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στο 28,5% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ στην πρόθεση ψήφου καταγράφεται στο 22,7% έναντι 12,1% της ΕΛ.Α.Σ.
Ο Τσίπρας «σκούπισε» τον ΣΥΡΙΖΑ
Η μόνη σίγουρη εκτίμηση είναι το «σκούπισμα» του ΣΥΡΙΖΑ από τον Τσίπρα. Το κόμμα που στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023 είχε συγκεντρώσει 17,83% και 929.968 ψήφους, σήμερα εμφανίζεται στις περισσότερες δημοσκοπήσεις να κινείται οριακά γύρω από το όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης ή ακόμη και εκτός Βουλής.
Ουσιαστικά, ο πρώην πρωθυπουργός έχει ανακτήσει σχεδόν ολόκληρη την εκλογική επιρροή του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ, δημιουργώντας έναν νέο πολιτικό φορέα που απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα των ψηφοφόρων της αξιωματικής αντιπολίτευσης του 2023. Την ίδια ώρα που με ευθύνη του Σωκράτη Φάμελλου ουσιατικά έχει αποσυρθεί από την πολιτική μάχη. Επομένως κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τα μελλούμενα αν αλλάξει η ηγεσία και η Κουμουνδούρου μπει, τελικά, στην εκλογική μάχη.
Υπενθυμίζεται ότι στις εκλογές του Ιουνίου του 2023 η Νέα Δημοκρατία είχε συγκεντρώσει 40,56%, ο ΣΥΡΙΖΑ 17,83% και το ΠΑΣΟΚ 11,84%. Σήμερα, οι περισσότερες μετρήσεις δείχνουν ότι ο Τσίπρας προσεγγίζει ή ακόμη και υπερβαίνει το εκλογικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ του 2023, ενώ το κόμμα που άφησε πίσω του έχει ουσιαστικά απολέσει την πολιτική του βάση.
Οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των δημοσκοπήσεων
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο των τελευταίων μετρήσεων είναι οι μεγάλες διαφορές που καταγράφονται από εταιρεία σε εταιρεία.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη εμφανίζεται σε ορισμένες εταιρείες κοντά στο 15%, σε άλλες στο 16%-17%, ενώ η Real Polls την καταγράφει πάνω από το 21% στην εκτίμηση ψήφου. Πρόκειται για απόκλιση που φτάνει σχεδόν τις έξι ποσοστιαίες μονάδες, διαφορά ιδιαίτερα μεγάλη για κόμμα που διεκδικεί την εξουσία.
Ανάλογες διαφοροποιήσεις εμφανίζονται και στα ποσοστά της Μαρίας Καρυστιανού, γεγονός που αποτυπώνει ότι σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση πολιτικής αναζήτησης και δεν έχει ακόμη παγιώσει τις επιλογές του. Οι αποκλίσεις αυτές υπενθυμίζουν ότι το νέο πολιτικό σκηνικό βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση και δεν έχει αποκτήσει σταθερά χαρακτηριστικά.
Η Καρυστιανού ανατρέπει τις ισορροπίες στην αντιπολίτευση
Η Μαρία Καρυστιανού κινείται επίσης σε αξιοσημείωτα επίπεδα, συνήθως μεταξύ 8% και 11%, πιέζοντας κυρίως Ελληνική Λύση αλλά και την Πλεύση Ελευθερίας.
Δεν εμφανίζεται, όμως, μέχρι στιγμής ως κόμμα με κυβερνητική προοπτική. Αντιθέτως, λειτουργεί περισσότερο ως φορέας έκφρασης της κοινωνικής διαμαρτυρίας, απορροφώντας ψηφοφόρους από διαφορετικές πολιτικές δεξαμενές.
Οι αναποφάσιστοι εξακολουθούν να κρατούν το κλειδί
Το παράδοξο των τελευταίων μετρήσεων είναι ότι, παρά την εμφάνιση δύο νέων κομμάτων που αναδιαμόρφωσαν τον πολιτικό χάρτη, οι αναποφάσιστοι εξακολουθούν να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Σε αρκετές δημοσκοπήσεις το ποσοστό τους προσεγγίζει ή και ξεπερνά το 15%, ενώ στην ALCO φθάνει περίπου το 17%. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει ότι ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος εξακολουθεί να αναζητά πολιτική έκφραση και δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιο κόμμα θα επιλέξει.
Οι αναποφάσιστοι αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη «δεξαμενή» ψήφων του πολιτικού συστήματος και μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις ισορροπίες μέχρι την ημέρα των εκλογών.
Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι κάλπη
Παρά την έντονη κινητικότητα που καταγράφεται, οι δημοσκοπήσεις δεν αποτελούν πρόβλεψη του τελικού εκλογικού αποτελέσματος. Αποτυπώνουν τη διάθεση της κοινής γνώμης σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και όχι την τελική ετυμηγορία της κάλπης. Η εμπειρία τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς έχει δείξει ότι κατά τη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου μπορούν να μεσολαβήσουν πολλοί αστάθμητοι παράγοντες που ανατρέπουν ακόμη και παγιωμένες δημοσκοπικές εικόνες.
Η οικονομία, η ακρίβεια, η διεθνής συγκυρία, οι πολιτικές εξελίξεις, οι τηλεοπτικές αναμετρήσεις των πολιτικών αρχηγών, η προεκλογική στρατηγική των κομμάτων, η συμμετοχή στις εκλογές, η συμπεριφορά των αναποφάσιστων αλλά και η λεγόμενη «χρήσιμη ψήφος» μπορούν να μετακινήσουν σημαντικά ποσοστά μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Επιπλέον, οι ίδιες οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν σήμερα αξιοσημείωτες αποκλίσεις μεταξύ των εταιρειών, γεγονός που επιβάλλει προσεκτική ανάγνωση των ευρημάτων και όχι βιαστικά πολιτικά συμπεράσματα.
Υπάρχει δυναμική, όχι ακόμη δυναμική εξουσίας
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ήδη πετύχει πολιτική επιστροφή. Απορρόφησε σχεδόν ολόκληρο τον εκλογικό χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, αναδείχθηκε σε πόλο της αντιπολίτευσης και ασκεί σημαντική πίεση προς το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα του προοδευτικού χώρου.
Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η δημοσκοπική κυριαρχία στην αντιπολίτευση και άλλο η κατάκτηση της κυβερνητικής εξουσίας. Για να μετατραπεί η σημερινή δημοσκοπική δυναμική σε πραγματική δυναμική εξουσίας θα πρέπει να σταθεροποιηθούν τα ποσοστά του σε όλες τις εταιρείες, να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις των μετρήσεων, να πείσει τους αναποφάσιστους και κυρίως να διαμορφώσει μια πειστική κυβερνητική πρόταση που θα του επιτρέψει να διεκδικήσει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των πολιτών όταν στηθούν οι πραγματικές κάλπες.