Η πολιτική εικόνα που διαμορφώνεται ενόψει των επόμενων εθνικών εκλογών δεν θυμίζει σε τίποτα το τοπίο της κυριαρχίας που είχε διαμορφωθεί μετά τις διπλές κάλπες του 2023. Το βασικό διακύβευμα για τα τρία στρατόπεδα που διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο δεν είναι πλέον η επέκταση σε νέες δεξαμενές, αλλά η επιστροφή όσων ήδη τους είχαν εμπιστευθεί και στη συνέχεια απομακρύνθηκαν.
Η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και ο νέος πολιτικός φορέας του Αλέξη Τσίπρα ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, αλλά αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα: τη φθορά της συσπείρωσης και την αβεβαιότητα ενός μεγάλου τμήματος ψηφοφόρων που παραμένει στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» των αναποφάσιστων.
Το στοίχημα της ΝΔ: Επιστροφή των δυσαρεστημένων
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο γνωρίζουν ότι η εκλογική κυριαρχία του 2023 στηρίχθηκε σε μια ευρεία κοινωνική συμμαχία που ξεπερνούσε τα στενά όρια της παραδοσιακής κεντροδεξιάς. Αυτή η συμμαχία περιλάμβανε μεσαία στρώματα, ελεύθερους επαγγελματίες, κεντρώους ψηφοφόρους αλλά και τμήμα λαϊκών κοινωνικών ομάδων που αναζητούσαν σταθερότητα.
Τα τελευταία δύο χρόνια όμως η ακρίβεια, το στεγαστικό πρόβλημα και η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης έχουν δημιουργήσει ρωγμές. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι η μεγαλύτερη κυβερνητική φθορά καταγράφεται στις παραγωγικές ηλικίες και στα αστικά κέντρα, δηλαδή ακριβώς στα κοινά που έδωσαν τη μεγάλη νίκη του 2023.
Παράλληλα, η συζήτηση για ενδεχόμενη πολιτική επανενεργοποίηση του Αντώνη Σαμαρά δημιουργεί έναν πρόσθετο πονοκέφαλο στο Μαξίμου. Όχι επειδή απειλεί άμεσα την πρωτιά της ΝΔ, αλλά επειδή μπορεί να δυσκολέψει την επιστροφή παραδοσιακών δεξιών ψηφοφόρων που σήμερα παραμένουν πολιτικά αδρανείς ή εκφράζουν δυσαρέσκεια.
Η μάχη Ανδρουλάκη για να παραμείνει ο βασικός πόλος εναλλακτικής κυβερνητικής πρότασης
Για το ΠΑΣΟΚ, το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη διατήρησε τα τελευταία χρόνια μια αξιοσημείωτη εκλογική αντοχή, χωρίς όμως να μετατρέψει τη φθορά του ΣΥΡΙΖΑ σε μεγάλη δημοσκοπική εκτόξευση.
Η Χαριλάου Τρικούπη εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά ερείσματα στην περιφέρεια, στους μεγαλύτερους ηλικιακά ψηφοφόρους και σε τμήματα της μεσαίας τάξης. Ωστόσο, η εμφάνιση του νέου φορέα του Αλέξη Τσίπρα αλλάζει τις ισορροπίες.
Το ΠΑΣΟΚ καλείται πλέον να δώσει δύο μάχες ταυτόχρονα. Από τη μία απέναντι στη Νέα Δημοκρατία για την προοπτική εναλλακτικής διακυβέρνησης και από την άλλη απέναντι στον Τσίπρα για την πρωτοκαθεδρία στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Η στρατηγική του κόμματος βασίζεται στην ανάδειξη συγκεκριμένων κοινωνικών ζητημάτων όπως η ακρίβεια, τα ιδιωτικά χρέη, τα κόκκινα δάνεια, οι μισθοί και η στέγαση, με στόχο να απευθυνθεί τόσο στα λαϊκά στρώματα όσο και στους κεντρώους ψηφοφόρους που εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε μια επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού.
Ο Τσίπρας και η προσπάθεια πολιτικής επανεκκίνησης
Το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα φέρνει τα βαρίδια της προηγούμενης διακυβέρνησης αλλά επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά και τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως μέχρι στιγμής δεν έχει αποδείξει ότι μπορεί να επανασυσπειρώσει το σύνολο της εκλογικής βάσης που τον στήριξε το 2023. Παράλληλα επιχειρεί να διεμβολίσει ή ακόμα και διαλύσει το ΠΑΣΟΚ με θεμιτούς και αθέμητους τρόπους. Το σχέδιο είναι, η εσωτερική σύγκρουση με μοχλό τον Χάρη Δούκα, που αν και διαψεύδεται κυκλοφορεί στο παρασκήνιο ότι έχει καπαρώσει θέση στο επικρατείας του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα. Και η τελική φάση είναι υπό την πίεση δημοκοπικών ευρημάτων να έχουμε ένα σκηνικό ΣΥΡΙΖΑ νο 2 στο ΠΑΣΟΚ.
Και μπορεί η ΕΛ.Α.Σ να εμφανίζεται ως κάτι νέο ταυτόχρονα όμως κουβαλά και το βάρος της κυβερνητικής του θητείας. Η φορολογική πολιτική της περιόδου των μνημονίων, οι σχέσεις με τη μεσαία τάξη και η αξιοπιστία των οικονομικών του προτάσεων εξακολουθούν να αποτελούν πεδία έντονης κριτικής.
Γι’ αυτό και οι πρώτες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το νέο κόμμα καταγράφει μεν δυναμική, χωρίς όμως να έχει ακόμη προσεγγίσει το εκλογικό αποτύπωμα που είχε ο ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του πριν από την κατάρρευση.
Οι αναποφάσιστοι θα κρίνουν το αποτέλεσμα
Το κοινό στοιχείο και για τους τρεις πολιτικούς παίκτες είναι ότι οι εκλογές δύσκολα θα κριθούν από μετακινήσεις μεταξύ κομμάτων. Θα κριθούν κυρίως από όσους σήμερα δηλώνουν αναποφάσιστοι ή απέχουν από τη δημόσια πολιτική συζήτηση.
Οι τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις έδειξαν ότι ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων αποφασίζει κυριολεκτικά τις τελευταίες ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική ατζέντα της οικονομίας, της καθημερινότητας και της αξιοπιστίας των κομμάτων θα παίξει μεγαλύτερο ρόλο από τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
Η μεγάλη πολιτική ειρωνεία είναι ότι τρία χρόνια μετά τη σαρωτική νίκη της ΝΔ του 2023, κανείς δεν μιλά για νέες κοινωνικές συμμαχίες ή για διεύρυνση επιρροής. Όλοι ψάχνουν τους χαμένους τους ψηφοφόρους.
Η ΝΔ προσπαθεί να ξαναβρεί τη μεσαία τάξη που πιέζεται από την ακρίβεια. Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να πείσει ότι μπορεί να γίνει πραγματική εναλλακτική εξουσίας. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να επανασυνδέσει τα κομμάτια ενός χώρου που διαλύθηκε υπό το βάρος των δικών του επιλογών.
Όποιος καταφέρει πρώτος να πείσει τους απογοητευμένους ότι αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία, θα έχει κάνει το αποφασιστικό βήμα προς την κάλπη. Γιατί στις επόμενες εκλογές η μάχη δεν θα είναι για νέους ψηφοφόρους. Θα είναι για τους παλιούς που έφυγαν και αυτούς που δηλώνουν αναποφάσιστοι.