Με προειδοποιήσεις για την επιτάχυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και τις ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές άρχισε σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, στην Αττάλεια της Τουρκίας η Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31).
Οι επικεφαλής της διάσκεψης κάλεσαν τις κυβερνήσεις να επιταχύνουν τις προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, προειδοποιώντας ότι οι σημερινοί ρυθμοί δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη διεθνή συγκυρία. Ο πόλεμος στο Ιράν, η άνοδος των τιμών της ενέργειας, ο πληθωρισμός και οι προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης αποσπούν την προσοχή των κυβερνήσεων από τις δεσμεύσεις τους για το κλίμα.
Στη διάσκεψη, η οποία θα διαρκέσει έως τις 20 Νοεμβρίου, συμμετέχουν αντιπροσωπείες από σχεδόν 200 χώρες, με βασικά ζητήματα τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, τη χρηματοδότηση της πράσινης οικονομίας και την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.
ΟΗΕ: «Οι προσπάθειες δεν προχωρούν αρκετά γρήγορα»
Κατά την έναρξη των εργασιών, ο εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, Σάιμον Στιλ, απηύθυνε επείγουσα έκκληση για μεγαλύτερη κινητοποίηση.
«Η επείγουσα φύση αυτής της στιγμής πρέπει να μας ωθήσει προς τα εμπρός», ανέφερε στην εναρκτήρια τοποθέτησή του.
Ο αξιωματούχος του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, η διεθνής κοινότητα απέχει σημαντικά από την επίτευξη των αναγκαίων στόχων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι προσπάθειες που έχουν καταβληθεί μέχρι σήμερα δεν προχωρούν με την απαιτούμενη ταχύτητα.
Η προειδοποίηση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τη δημοσιοποίηση έκθεσης του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), η οποία καταδεικνύει ότι ο πλανήτης οδεύει προς υπέρβαση του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Το συγκεκριμένο όριο αποτέλεσε βασικό στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού το 2015, προκειμένου να περιοριστούν οι σοβαρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Το 2026 ανάμεσα στις τέσσερις θερμότερες χρονιές
Τα τελευταία δεδομένα των Ηνωμένων Εθνών ενισχύουν την ανησυχία για την πορεία της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποιήθηκε σήμερα, το 2026 αναμένεται να συγκαταλέγεται στις τέσσερις θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε και το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο επηρεάζει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Η φετινή χρονιά σημαδεύτηκε από ακραία καιρικά φαινόμενα, μεταξύ των οποίων ιδιαίτερα έντονοι καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη.
Εξαιρετικά καταστροφικές ήταν και οι πλημμύρες στο Νεπάλ, έπειτα από κατάρρευση παγετώνα.
Η καταστροφή προκάλεσε τον θάνατο περισσότερων από 1.450 ανθρώπων, ενώ χιλιάδες εξακολουθούν να αγνοούνται.
Τα γεγονότα αυτά αναδεικνύουν τις ανθρώπινες και οικονομικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες προκαλούν ολοένα μεγαλύτερες απώλειες.
Ο μεγάλος στόχος της Τουρκίας: 35% ηλεκτρική ενέργεια έως το 2035
Η Τουρκία, η οποία φιλοξενεί και προεδρεύει της φετινής διάσκεψης, έχει θέσει στο επίκεντρο της ατζέντας της την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού της παγκόσμιας οικονομίας.
Η πρωτοβουλία ονομάζεται «35 by 35» και προβλέπει την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια τελική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035, από περίπου 20%-23% σήμερα.
Η Άγκυρα επιδιώκει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων χωρών στη σχετική διεθνή δέσμευση.
Ο εξηλεκτρισμός αφορά την αντικατάσταση τεχνολογιών που χρησιμοποιούν απευθείας ορυκτά καύσιμα με ηλεκτρικά συστήματα.
Ενδεικτικά, περιλαμβάνει:
-
Την αντικατάσταση βενζινοκίνητων και πετρελαιοκίνητων οχημάτων από ηλεκτρικά.
-
Την ανάπτυξη ηλεκτρικών μέσων μαζικής μεταφοράς.
-
Τη χρήση αντλιών θερμότητας αντί συμβατικών συστημάτων θέρμανσης.
-
Τον εξηλεκτρισμό βιομηχανικών διαδικασιών.
-
Την αξιοποίηση ηλεκτρικών συσκευών υψηλής ενεργειακής απόδοσης.
Ο πρόεδρος της COP31 και υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας, Μουράτ Κουρούμ, υποστήριξε ότι οι πολίτες πρέπει να μπορούν να αντιλαμβάνονται τα οφέλη των διεθνών συμφωνιών για το κλίμα στην καθημερινότητά τους.
«Θέλουμε οι άνθρωποι να αισθάνονται τα αποτελέσματα των συνομιλιών για το κλίμα στην καθημερινή ζωή: Σε κτίρια που καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια, σε καθαρές δημόσιες συγκοινωνίες, σε ενέργεια που μπορούν να πληρώσουν και σε νέες θέσεις εργασίας», ανέφερε.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αμφισβητούν τον τουρκικό στόχο
Η πρωτοβουλία της Τουρκίας έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Το βασικό σημείο κριτικής είναι ότι η αύξηση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνεπάγεται αυτομάτως μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Εάν η πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από εργοστάσια που χρησιμοποιούν άνθρακα, φυσικό αέριο ή άλλα ορυκτά καύσιμα, το περιβαλλοντικό όφελος μπορεί να είναι περιορισμένο.
Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση και στις ηλεκτρικές τεχνολογίες πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Η συγκεκριμένη διαφωνία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πρώτα πεδία αντιπαράθεσης στη διάσκεψη της Αττάλειας.
Ο πόλεμος στο Ιράν αλλάζει τις ενεργειακές ισορροπίες
Η COP31 πραγματοποιείται ενώ ο πόλεμος στο Ιράν βρίσκεται πλέον στον ένατο μήνα του, έχοντας προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι περιορισμοί στις μεταφορές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών των καυσίμων.
Ιδιαίτερα σοβαρές ήταν οι επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου.
Η διαταραχή των ενεργειακών ροών ανάγκασε αρκετές χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικούς προμηθευτές και να ενισχύσουν την παραγωγή ενέργειας από εγχώριες πηγές.
Ο πόλεμος ανέδειξε τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, ενίσχυσε τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί και ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας.
Αντίστοιχες επιπτώσεις εξακολουθεί να προκαλεί και ο πόλεμος στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τις κυρώσεις κατά των ρωσικών ενεργειακών εξαγωγών.
Απούσες για δεύτερη χρονιά οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απέχει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά από τις διεθνείς κλιματικές συνομιλίες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δώσει προτεραιότητα στην αύξηση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη πολιτική είναι απαραίτητη για την ενεργειακή επάρκεια και τη συγκράτηση των τιμών.
Η στάση της Ουάσινγκτον έρχεται σε αντίθεση με την προσπάθεια αρκετών άλλων χωρών να επιταχύνουν τη μετάβαση προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Η απουσία των ΗΠΑ από τις διαπραγματεύσεις δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στην αναζήτηση κοινών δεσμεύσεων, καθώς πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες και έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η Ασία επιστρέφει στον άνθρακα
Η ενεργειακή κρίση έχει οδηγήσει και αρκετές ασιατικές χώρες σε επανεξέταση των επιλογών τους.
Η Νότια Κορέα, η Ινδία και η Ταϊλάνδη συγκαταλέγονται στις χώρες που έχουν αυξήσει την εξάρτησή τους από τον άνθρακα ή έχουν λάβει μέτρα για την ενίσχυση της ηλεκτροπαραγωγής από ανθρακικές μονάδες.
Οι συγκεκριμένες αποφάσεις συνδέονται με την ανάγκη να εξασφαλιστεί επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών τιμών.
Ωστόσο, η επιστροφή στον άνθρακα δημιουργεί νέα εμπόδια στις προσπάθειες μείωσης των παγκόσμιων εκπομπών.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στην ατζέντα της COP31
Για πρώτη φορά, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αποκτά τόσο έντονη παρουσία στην ατζέντα μιας παγκόσμιας διάσκεψης για το κλίμα.
Η ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας νέες πιέσεις στα ενεργειακά συστήματα.
Η τουρκική προεδρία έχει παρουσιάσει την πρωτοβουλία Antalya AI Pledge, με στόχο την προώθηση της υπεύθυνης ανάπτυξης και χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης.
Η πρωτοβουλία επιδιώκει να ενθαρρύνει τη χρήση της τεχνολογίας για την ενεργειακή αποδοτικότητα και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, περιορίζοντας παράλληλα το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.
Το ζήτημα αφορά ιδιαίτερα τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες επενδύουν τεράστια ποσά σε υποδομές υπολογιστικής ισχύος.
Οι επόμενες δύο εβδομάδες θα κρίνουν τις δεσμεύσεις
Η COP31 θα συνεχιστεί έως τις 20 Νοεμβρίου, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σε ζητήματα χρηματοδότησης, ενεργειακής μετάβασης και περιορισμού των εκπομπών.
Στις 11 και 12 Νοεμβρίου προγραμματίζεται η Σύνοδος Ηγετών της Αττάλειας, όπου αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα παρουσιάσουν τις θέσεις τους για την παγκόσμια κλιματική πολιτική.
Η μεγάλη πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα είναι να μετατρέψει τις πολιτικές δεσμεύσεις σε συγκεκριμένα μέτρα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι οικονομικές πιέσεις δυσκολεύουν τη συνεργασία.
Το κεντρικό μήνυμα της έναρξης της COP31 είναι ότι ο χρόνος για αποτελεσματική δράση περιορίζεται, ενώ η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας και οι φυσικές καταστροφές συνεχίζουν να επιβαρύνουν κοινωνίες και οικονομίες σε ολόκληρο τον πλανήτη.
