Το πολιτικό πρόβλημα για τον Ντόναλντ Τραμπ αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις εάν ανατρέξει κανείς στις προεκλογικές του δεσμεύσεις. Το 2024, ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αναγάγει την ακρίβεια και το κόστος της ενέργειας σε βασικούς πυλώνες της αντιπαράθεσής του με τους Δημοκρατικούς, υποσχόμενος μια θεαματική ανατροπή στις τιμές.
Στις 14 Αυγούστου 2024, από το Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας, δεσμευόταν ότι θα μειώσει τουλάχιστον κατά 50% τις τιμές της ενέργειας μέσα στους πρώτους 12 έως 18 μήνες της διακυβέρνησής του. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στο Economic Club της Νέας Υόρκης, έβαζε ακόμη πιο συγκεκριμένο στόχο: Βενζίνη κάτω από 2 δολάρια το γαλόνι.
Ο Τραμπ κατηγορούσε τότε τον Τζο Μπάιντεν ότι είχε οδηγήσει τα αμερικανικά νοικοκυριά σε οικονομική ασφυξία, συνδέοντας την ενεργειακή πολιτική των Δημοκρατικών με την άνοδο του πληθωρισμού. Το σύνθημα «Drill, baby, drill» συμπύκνωνε την υπόσχεσή του ότι περισσότερες γεωτρήσεις και μεγαλύτερη παραγωγή πετρελαίου θα έφερναν φθηνότερα καύσιμα και χαμηλότερες τιμές στα ράφια.
Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, οι αριθμοί δημιουργούν μια διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της AAA που δημοσιεύει το Reuters, η μέση τιμή της βενζίνης κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ έχει φτάσει τα 3,472 δολάρια το γαλόνι, ξεπερνώντας οριακά τον μέσο όρο της προεδρίας Μπάιντεν. Στο ντίζελ η διαφορά είναι μεγαλύτερη.
Ο Τραμπ βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με το ίδιο πρόβλημα για το οποίο κατηγορούσε τον προκάτοχό του. Με τους Ρεπουμπλικανούς να δίνουν τη μάχη των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, η απόσταση ανάμεσα στις προεκλογικές υποσχέσεις και τις τιμές στην αντλία εξελίσσεται σε ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία της κυβερνητικής του πολιτικής.
Η εξέλιξη δημιουργεί πολιτικό πρόβλημα στον Αμερικανό πρόεδρο, καθώς απομένουν λίγες ημέρες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί καλούνται να υπερασπιστούν τις οριακές πλειοψηφίες τους στη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ διαμορφώνεται στα 3,472 δολάρια ανά γαλόνι, έναντι 3,471 δολαρίων κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν.
Η διαφορά είναι οριακή, ωστόσο αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο Τραμπ έχει συνδέσει την οικονομική του πολιτική με τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των Αμερικανών.
Ο πόλεμος με το Ιράν εκτόξευσε το ενεργειακό κόστος
Η άνοδος των τιμών των καυσίμων συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις γεωπολιτικές συγκρούσεις που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, που βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος του, αλλά και η στρατιωτική σύγκρουση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν έχουν περιορίσει την προσφορά πετρελαίου και καυσίμων.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, από όπου, πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό ανάγκασαν τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες να προχωρήσουν σε έκτακτες αποδεσμεύσεις πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Παρά τις αναταράξεις, τα τελευταία δεδομένα δείχνουν βελτίωση των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών δεδομένων Kpler, ο κινητός μέσος όρος επτά ημερών των εξαγωγών πετρελαίου από την περιοχή έφτασε τα 24,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου.
Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου, το οποίο ξεπερνά ακόμη και τις ποσότητες που εξάγονταν πριν από τη σύγκρουση.
Τι απαντά ο Λευκός Οίκος
Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι η ολοκλήρωση των πολεμικών επιχειρήσεων θα οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς υποστήριξε ότι με τον τερματισμό της σύγκρουσης η βενζίνη θα γίνει αισθητά φθηνότερη.
Παράλληλα, απέδωσε στις επιχειρήσεις των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων τη βελτίωση των ροών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ονομαστικές τιμές δεν αποτυπώνουν πλήρως την οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών, καθώς πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ο πληθωρισμός. Ο Πάτρικ Ντε Χάαν, επικεφαλής ανάλυσης πετρελαίου της GasBuddy, εξηγεί ότι η σύγκριση των τιμών αποκτά διαφορετική διάσταση όταν προσαρμόζεται στον πληθωρισμό.
Όπως επισημαίνει, παρά την αύξηση των καυσίμων, οι Αμερικανοί δεν διαθέτουν σήμερα ιστορικά υψηλό ποσοστό του εισοδήματός τους για να γεμίσουν το ρεζερβουάρ τους.
Το ντίζελ ακριβότερο και η οικονομία υπό πίεση
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά στις τιμές του πετρελαίου κίνησης.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινητιστών, η μέση τιμή του ντίζελ κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ ανέρχεται στα 4,343 δολάρια ανά γαλόνι, έναντι 4,078 δολαρίων επί Μπάιντεν.
Μάλιστα, στις 22 Σεπτεμβρίου, η τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 6,523 δολαρίων ανά γαλόνι.
Η εξέλιξη επηρεάζει το κόστος μεταφορών, την αγροτική παραγωγή και τη βαριά βιομηχανία, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές.
Την οικονομική αβεβαιότητα ενισχύουν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό, οι οποίες αυξήθηκαν στο 4,7% από 4,6% τον Σεπτέμβριο. Τον Φεβρουάριο, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν, βρίσκονταν στο 3,4%.
Δημοσκοπική βουτιά για τον Τραμπ πριν από τις κάλπες
Το πολιτικό κόστος της ακρίβειας αποτυπώνεται πλέον και στις δημοσκοπήσεις. Σύμφωνα με έρευνα Reuters/Ipsos, που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου, η δημοτικότητα του Ντόναλντ Τραμπ υποχώρησε στο 31%, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο και των δύο προεδρικών θητειών του.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για τον Λευκό Οίκο είναι το γεγονός ότι μόλις το 23% των ερωτηθέντων εγκρίνει τους χειρισμούς του προέδρου στην οικονομία.
Η δυσαρέσκεια των Αμερικανών για το κόστος ζωής εξελίσσεται έτσι σε καθοριστικό παράγοντα της προεκλογικής αναμέτρησης.
Με τις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου να πλησιάζουν, το ερώτημα για τους Ρεπουμπλικανούς είναι εάν η επιβάρυνση των νοικοκυριών από την ενέργεια και τον πληθωρισμό θα μετατραπεί σε ψήφο διαμαρτυρίας.
Για τον Τραμπ, η τιμή της βενζίνης δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό δείκτη. Έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δύσκολα πολιτικά στοιχήματα της δεύτερης θητείας του.
