Η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Ελλάδα τον επόμενο Ιούλιο σύμφωνα με τα όσα είπε χθες η αμερικανίδα πρέσβειρα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, κατά την παρουσία της στη δημόσια τηλεόραση μετατρέπεται σε ένα γεγονός υψηλού συμβολισμού, που θα συμπυκνώσει τρεις διαφορετικές πραγματικότητες.
Την αναβάθμιση της Ελλάδας στον αμερικανικό σχεδιασμό για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την πλήρη επαναφορά των ελληνοαμερικανικών σχέσεων σε τροχιά στενής πολιτικής συνεννόησης και, βεβαίως, την ανάγκη του Κυριάκου Μητσοτάκη να εμφανιστεί εκ νέου ως διεθνώς ισχυρός παίκτης σε μια φάση εσωτερικής πολιτικής φθοράς.
Η πιθανότερη ημερομηνία τοποθετείται γύρω στις 4 Ιουλίου, λίγο πριν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7 και 8 Ιουλίου στην Τουρκία, ενώ ισχυρό είναι και το σενάριο κοινής παρουσίας Τραμπ, Ρούμπιο και Χέγκσεθ στην Αθήνα. Η συγκυρία θα είναι έντονα συμβολική, καθώς το ταξίδι θα συμπέσει με τον εορτασμό των 250 χρόνων από την αμερικανική ανεξαρτησία.
Άλλωστε με αφορμή αυτή τη συγκυρία ο Αμερικανός πρόεδρος θα ήθελα να συνδέσει το ταξίδι του επισκεπτόμενος τη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία.
Η αρχική ψυχρότητα και η σταδιακή ανατροπή του κλίματος
Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή της δεύτερης προεδρίας Τραμπ η ατμόσφαιρα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις δεν ήταν ανέφελη. Η αμερικανική στροφή στο ουκρανικό και η γενικότερη αβεβαιότητα στην Ευρώπη τροφοδότησαν στην Αθήνα την αίσθηση ότι η σχέση με τη “νέα Ουάσιγκτον” χρειαζόταν εκ νέου χτίσιμο. Από τις πρώτες εβδομάδες της δεύτερης θητείας Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα παγωμένο τοπίο στην Ουάσιγκτον. Η ελληνική αντιπολίτευση και τμήματα της σκληρής δεξιάς εκτιμούσαν ότι ο πρωθυπουργός, με γνωστούς δεσμούς προς το Δημοκρατικό Κόμμα, θα δυσκολευόταν ακόμη και να συνομιλήσει με τον νέο πλανητάρχη που κρατούσε «τεφτέρια». Ο ισχυρισμός ότι ο Τραμπ απέφευγε ακόμη και τον τυπικό χαιρετισμό με τον Έλληνα πρωθυπουργού ακούστηκε επανειλημμένα στην εσωτερική πολιτική σκηνή, τροφοδοτώντας υποψίες για ψυχρότητα και σενάρια αλλαγής σκυτάλης στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης είχε μιλήσει για πιο «σύνθετη» διατλαντική σχέση και για την ανάγκη η Ευρώπη να «ξυπνήσει». Ωστόσο, μέσα σε λίγους μήνες, το κλίμα μεταβλήθηκε αισθητά. Ο πρωθυπουργός μίλησε για ελληνοαμερικανικές σχέσεις στο υψηλότερο επίπεδο, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ έφθασε να χαρακτηρίσει την Ελλάδα «φανταστική χώρα» και τον κ. Μητσοτάκη «terrific guy».
Ενέργεια, άμυνα και Ανατολική Μεσόγειος αλλάζουν τα δεδομένα
Αυτή η βελτίωση δεν προέκυψε από το πουθενά. Η ανατροπή ήρθε σταδιακά, μέσα από την κρίση στη Μέση Ανατολή, την ενεργειακή ατζέντα και την προσωπική ώθηση της κ.Γκίλφοϊλ.
Η Ουάσιγκτον βλέπει πλέον την Ελλάδα όχι μόνο ως σταθερό σύμμαχο, αλλά ως κρίσιμο κόμβο άμυνας, ενέργειας, επενδύσεων και διασυνδεσιμότητας.
Στις συνομιλίες Γεραπετρίτη-Ρούμπιο και στις επαφές του Μεγάρου Μαξίμου με αμερικανικές αποστολές, η ατζέντα είναι απολύτως σαφής. Ενέργεια, άμυνα, ναυτιλία, τεχνολογία, Ανατολική Μεσόγειος. Η ίδια η αμερικανίδα πρέσβης έχει περιγράψει την Ελλάδα ως «κεντρικό πυλώνα» της στρατηγικής Τραμπ σε ενέργεια, επενδύσεις και ΑΙ.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός και στρατηγικός κόμβος
Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε κεντρικό ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τη Ρεβυθούσα και κυρίως το FSRU της Αλεξανδρούπολης να διοχετεύουν αμερικανικό LNG προς τα Βαλκάνια, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ο Κάθετος Διάδρομος, που συνδέει την Αθήνα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ουγγαρίας, αποτελεί πλέον τον κύριο μηχανισμό απεξάρτησης της περιοχής από το ρωσικό αέριο, με τη συμφωνία Ελλάδας, Αλβανίας και ΗΠΑ στις 28 Απριλίου να επεκτείνει τον άξονα και στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Αθήνα όχι ως διεκπεραιωτή, αλλά ως ρυθμιστή ροών σε μια περιοχή όπου η Άγκυρα μετατοπίζεται και η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και η παρουσία ExxonMobil και Chevron στις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων, η ανανέωση της Συμφωνίας Αμυντικής Συνεργασίας εντός του 2026 και το ενδεχόμενο ναυπήγησης αμερικανικών φρεγατών σε ελληνικά ναυπηγεία.
Το εσωτερικό πολιτικό αποτύπωμα για το Μέγαρο Μαξίμου
Γι’ αυτό και μια επίσκεψη Τραμπ στην Αθήνα θα έχει και εσωτερικό πολιτικό αποτύπωμα εξαιρετικά μεγάλο.
Θα προσφέρει στον πρωθυπουργό μια εικόνα διεθνούς επιβεβαίωσης του κύρους του σε μια συγκυρία που οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν απώλειες για τη Ν.Δ., υψηλή γκρίζα ζώνη και εμφανή κοινωνική πίεση από ακρίβεια, οικονομία και διαφθορά.
Μια ομιλία Τραμπ με φόντο την Ακρόπολη ή την Πνύκα για την δημοκρατία και την πρόοδο που έχει κάνει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια στην οικονομία και τις επενδύσεις, και τις εικόνες αυτές να ταξιδεύουν παγκοσμίως, θα προσφέρει στο Μέγαρο Μαξίμου ένα μήνυμα κύρους και σταθερότητας που η αντιπολίτευση θα δυσκολευτεί να αντικρούσει. Πολύ περισσότερο εάν η επίσκεψη συνοδευτεί από επίσημη πρόσκληση προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον στις αρχές του 2027, λίγους μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές, σε μια χρονική στιγμή ιδανική για να κεφαλαιοποιήσει η κυβέρνηση τη διεθνή της εικόνα.