Η πρώτη ψηφοφορία της αναθεωρητικής διαδικασίας τελείωσε όπως ακριβώς την περίμεναν όσοι κατανοούν ότι η συναίνεση μεταξύ πολιτικών δυνάμεων ακόμη και για τα αυτονόητα είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Καμία πρόταση της Νέας Δημοκρατίας δεν έπιασε τα τρία πέμπτα, με τα «ναι» να κινούνται μεταξύ 158 και 161. Καθοριστική στάθηκε η στάση του ΠΑΣΟΚ, που δεν υπερψήφισε ούτε τα δεκαπέντε άρθρα τα οποία το ίδιο προτείνει ως αναθεωρητέα. Η λογική της Χαριλάου Τρικούπη είναι γνωστή. Οι συναινέσεις ανήκουν στη δεύτερη Βουλή, εκείνη που καθορίζει το περιεχόμενο, και όχι στην πρώτη που απλώς αποφασίζει τις διατάξεις. Από την ίδια αφετηρία προκύπτει και το αίτημα Ανδρουλάκη για αναθεώρηση του άρθρου 110, ώστε όσες ψήφους και αν συγκεντρώσει ένα άρθρο στην πρώτη Βουλή, να χρειάζεται 180 και στη δεύτερη.
Το ερώτημα δεν είναι αν το επιχείρημα στέκει. Είναι αν οι αριθμοί το αντέχουν. Σήμερα η ΝΔ διαθέτει 156 έδρες και το ΠΑΣΟΚ 32, σε ένα κοινοβούλιο 297 βουλευτών με 49 ανεξάρτητους. Το άθροισμα των δύο φτάνει τους 188, δηλαδή οκτώ ψήφους πάνω από το κατώφλι του 180. Στην επόμενη Βουλή η εικόνα γίνεται δυσκολότερη. Οι μέσοι όροι των μετρήσεων δείχνουν εννέα κόμματα να περνούν το όριο εισόδου, ενώ σενάριο κατανομής εδρών με βάση τον μέσο όρο δέκα δημοσκοπήσεων Ιουνίου και Ιουλίουδεν δίνει στη ΝΔ και στο ΠΑΣΟΚ τον πολυπόθητο αριθμό των 180 βουλευτών .
Το άρθρο 16 είναι το πιο εύγλωττο παράδειγμα. Συγκέντρωσε 160 «ναι», 93 «όχι» και 41 «παρών», με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ να συμφωνούν επί της ουσίας ότι πρέπει να αλλάξει. Αν όμως χρειαστεί να ξαναβρεθούν τα 180 Ναι σε ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο, όπου ο δεύτερος και ο τέταρτος πόλος τοποθετούνται απέναντι, η αναθεώρηση μετατίθεται στην επόμενη δεκαετία.
Και εδώ μπαίνει το μέτρο σύγκρισης που κανείς δεν θέλει να συζητήσει. Η Διάσκεψη των Προέδρων, ένα όργανο λίγων μελών, επιλέγει με ομοφωνία ή με αυξημένη πλειοψηφία τα μέλη των συνταγματικά κατοχυρωμένων ανεξάρτητων Αρχών. Στην πράξη η ανεύρεση τέτοιων πλειοψηφιών αποδείχθηκε κατά κανόνα αδύνατη τα τελευταία χρόνια. Στις 30 Απριλίου η σκηνή ήταν αποκαλυπτική.
Ο Νικήτας Κακλαμάνης, έχοντας αξιολογήσει 42 βιογραφικά, πρότεινε την Αικατερίνη Συγγούνα για την Αρχή Προστασίας Δεδομένων και τον Αντώνη Μακρυδημήτρη για τον Συνήγορο του Πολίτη επικαλούμενος συμφωνία μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑ.ΣΟ.Κ. Η ψηφοφορία όμως αναβλήθηκε το ΠΑΣΟΚ ξαφνικά είπε ότι θα ψηφίσει μόνο την κ. Σιγγούναυποχωρώντας στην πραγματικότητα στον κύριο Μακρυδημήτρη και στη συμφωνία που είχε γίνει το προηγούμενο διάστημα. Στο μεταξύ Αρχές λειτουργούν με παρατεταμένες θητείες ή χωρίς πρόεδρο.
Το συμπέρασμα βγαίνει μόνο του. Ένα σώμα που δεν καταφέρνει να συμφωνήσει σε τρία ονόματα, με ανοιχτή πρόσκληση και δεκάδες υποψηφιότητες, καλείται τώρα να πείσει ότι μια Βουλή οκτώ ή εννέα κομμάτων θα βρει 180 βουλευτές για να ξαναγράψει το Σύνταγμα. Και εδώ ακριβώς κρύβεται η αντίφαση της πρότασης Ανδρουλάκη. Ζητώντας 180 και στη δεύτερη Βουλή, το ΠΑΣΟΚ δεν θωρακίζει τη συναίνεση, την καθιστά προϋπόθεση αδρανείας. Σε ένα κομματικό τοπίο χωρίς δύο ισχυρούς πόλους εξουσίας, όπου το πρώτο κόμμα δυσκολεύεται να πλησιάσει το 30% και ο δεύτερος πόλος τοποθετείται συστηματικά απέναντι, η αυξημένη πλειοψηφία σε δύο διαδοχικά στάδια δεν παράγει ευρύτερες συμφωνίες, παράγει βέτο.
Το μοντέλο υπάρχει ήδη και λειτουργεί μπροστά μας. Οι ανεξάρτητες Αρχές θεσπίστηκαν με ακριβώς αυτή τη λογική, ότι η αυξημένη πλειοψηφία στη Διάσκεψη των Προέδρων θα εξασφάλιζε πρόσωπα κοινής αποδοχής. Το αποτέλεσμα ήταν Αρχές που για χρόνια λειτουργούν με ληγμένες και παρατεινόμενες θητείες, επειδή αρκεί η άρνηση ενός ή δύο κομμάτων για να παγώσει τα πάντα.
Η μεταφορά της ίδιας συνταγής στην αναθεωρητική διαδικασία δεν θα φέρει καλύτερο Σύνταγμα, θα φέρει ακίνητο Σύνταγμα. Και θα το φέρει τη στιγμή που ο κατακερματισμός καθιστά την ομοφωνία των μεγάλων σχηματισμών όχι δύσκολη αλλά αριθμητικά ανέφικτη. Το ΠΑΣΟΚ έχει δίκιο ότι καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να γράφει μόνη της το Σύνταγμα. Έχει άδικο όταν θεωρεί ότι η λύση βρίσκεται σε έναν κανόνα που, με τις σημερινές συναινέσεις, δεν προστατεύει τη διαδικασία αλλά την ακυρώνει.