Απάντηση στην κριτική του ΠΑΣΟΚ και του Παύλου Γερουλάνου για τις απεντάξεις έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης δίνει ο Άκης Σκέρτσος, υποστηρίζοντας ότι η έξοδος ενός έργου από το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο δεν συνεπάγεται και την ακύρωσή του.
Σε ανάρτησή του, ο υπουργός Επικρατείας αναφέρει ότι το Ταμείο Ανάκαμψης λειτουργεί με συγκεκριμένα ορόσημα και αυστηρά χρονικά περιθώρια, ενώ οι αναθεωρήσεις των εθνικών σχεδίων αποτελούν προβλεπόμενη διαδικασία για όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως υποστηρίζει, η αντιπολίτευση παρουσιάζει ως ελληνική αποτυχία μια διαδικασία που εφαρμόστηκε συνολικά στην ΕΕ, επιχειρώντας να συνδέσει τις απεντάξεις με απώλεια έργων και πόρων.
Το παράδειγμα του ΒΟΑΚ
Ο Άκης Σκέρτσος αναφέρεται αρχικά στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, επισημαίνοντας ότι, λόγω της τεχνικής και χρηματοδοτικής πολυπλοκότητας του έργου, στο τελικό σχέδιο του Ταμείου Ανάκαμψης παρέμεινε μόνο ένα περιορισμένο τμήμα του.
Κατά τον ίδιο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο ΒΟΑΚ εγκαταλείπεται. Το υπόλοιπο έργο έχει ήδη δρομολογηθεί και χρηματοδοτείται μέσω άλλων εργαλείων, μεταξύ των οποίων το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του υπουργείου Υποδομών, οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα και οι συμβάσεις παραχώρησης.
Με αυτό το παράδειγμα επιχειρεί να δείξει ότι η αλλαγή της πηγής χρηματοδότησης δεν ισοδυναμεί με εγκατάλειψη ενός έργου.
Τι αναφέρει για τα επτά νέα Canadair
Δεύτερο παράδειγμα που χρησιμοποιεί είναι η προμήθεια των επτά νέων Canadair στο πλαίσιο του προγράμματος ΑΙΓΙΣ.
Ο υπουργός Επικρατείας σημειώνει ότι η γραμμή παραγωγής των συγκεκριμένων πυροσβεστικών αεροσκαφών είχε σταματήσει και πως μια μεμονωμένη ελληνική παραγγελία δεν θα αρκούσε για την επανεκκίνησή της.
Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρει, η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής ομαδικής παραγγελίας, ώστε να δημιουργηθεί η αναγκαία ζήτηση για την επαναλειτουργία της παραγωγής.
Σύμφωνα με τον Άκη Σκέρτσο, η απένταξη των Canadair από το Ταμείο Ανάκαμψης σχετίζεται με το περιορισμένο χρονοδιάγραμμα του μηχανισμού και όχι με ακύρωση της προμήθειας. Τα πρώτα αεροσκάφη, όπως σημειώνει, αναμένεται να παραδοθούν στις αρχές του 2028 και η χρηματοδότησή τους έχει μεταφερθεί σε πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
«Το ΤΑΑ είναι μηχανισμός χρηματοδότησης»
Στην ανάρτησή του ο υπουργός Επικρατείας τονίζει:
«Το ΤΑΑ είναι μηχανισμός χρηματοδότησης με αυστηρό χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα ορόσημα, όχι κατάλογος έργων που πρέπει πάση θυσία να παραμείνουν ενταγμένα μέχρι τέλους. Και οι αναθεωρήσεις κάθε εθνικού σχεδίου είναι μέρος της αρχιτεκτονικής του. Όλες οι χώρες της ΕΕ αξιοποίησαν αυτή τη δυνατότητα».
Ο ίδιος κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ ότι, αφού δεν επιβεβαιώθηκαν κατά την κυβέρνηση οι προβλέψεις περί απώλειας σημαντικών πόρων, μετακίνησε την κριτική του στο ζήτημα των απενταγμένων έργων και της «χαμένης ευκαιρίας».
Ο Άκης Σκέρτσος καταλήγει υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα πέτυχε βασικούς στόχους ψηφιακής και ενεργειακής σύγκλισης και αξιοποίησε το Ταμείο Ανάκαμψης για μεταρρυθμίσεις και έργα που, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, μπορούν να ενισχύσουν την οικονομία και τη δημόσια διοίκηση τα επόμενα χρόνια.
H ανακοίνωση του Παύλου Γερουλάνου
Μια εκτενή λίστα με 100 έργα, δράσεις και κυβερνητικούς στόχους που απεντάχθηκαν, περιορίστηκαν ή δεν ολοκληρώθηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης παρουσίασαν τη Δευτέρα το ΠΑΣΟΚ και ο Παύλος Γερουλάνος, οινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος και υπεύθυνος ΚΤΕ Οικονομίας για το Ταμείο Ανάκαμψης,
Η καταγραφή περιλαμβάνει παρεμβάσεις στην Υγεία, την Παιδεία, την κοινωνική προστασία, τους σιδηροδρόμους, την Πολιτική Προστασία, την ενέργεια, τον πολιτισμό και τις ψηφιακές υποδομές.
Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι τα δύο τρίτα των 195 δράσεων που περιλήφθηκαν κατά καιρούς στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» έχουν υποστεί μειώσεις στόχων ή απεντάξεις έργων.
Οι πέντε τελευταίες απεντάξεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Παύλος Γερουλάνος, στις 4 Αυγούστου 2026 απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης το έργο για τη διενέργεια προληπτικών εξετάσεων σε κατοίκους ορεινών περιοχών και νησιών με λιγότερους από 10.000 μόνιμους κατοίκους.
Το ίδιο έργο περιελάμβανε πρόγραμμα συστηματικού προγεννητικού ελέγχου για περίπου 4.700 εγκύους σε απομακρυσμένες περιοχές. Ο αρχικός προϋπολογισμός του πλησίαζε τα 5 εκατ. ευρώ.
Την ίδια ημερομηνία απεντάχθηκε το έργο του υπουργείου Παιδείας για την ενίσχυση του Ψηφιακού Σχολείου, με ψηφιακές υπηρεσίες και καινοτόμα εκπαιδευτικά εργαλεία, αρχικού προϋπολογισμού 73,6 εκατ. ευρώ.
Στις 11 Αυγούστου ακολούθησε η απένταξη προγράμματος ύψους 151,6 εκατ. ευρώ για την κοινωνική επανένταξη δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγων.
Την ίδια ημέρα βγήκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης τα έργα επέκτασης και εκσυγχρονισμού του Αρχαιολογικού Μουσείου Χίου, προϋπολογισμού 17 εκατ. ευρώ, και του Αρχαιολογικού Μουσείου Αργοστολίου, ύψους 7 εκατ. ευρώ.
«Σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν έχει δοθεί εξήγηση ως προς το τι φταίει που απεντάχθηκαν», αναφέρει ο Παύλος Γερουλάνος.
Νοσοκομεία, εξετάσεις και χειρουργεία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το ΠΑΣΟΚ στις αλλαγές που καταγράφονται στα έργα του τομέα της Υγείας.
Στη λίστα περιλαμβάνεται η διαγραφή του στόχου για παράδοση ιατρικού εξοπλισμού και συσκευών σε 80 νοσοκομεία έως τον Ιούνιο του 2026. Το σχετικό έργο για την προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού είχε αρχικό προϋπολογισμό 80 εκατ. ευρώ και απεντάχθηκε με απόφαση της 18ης Ιουνίου.
Ακολούθησε η απένταξη έργου ύψους 34 εκατ. ευρώ για τη λειτουργική αναδιοργάνωση του ΕΟΔΥ και του προγράμματος «Πρωτογενής Πρόληψη», προϋπολογισμού 10,5 εκατ. ευρώ.
Εκτός Ταμείου τέθηκε και η δράση για προληπτικές μαστογραφίες κατά του καρκίνου μέσω κινητών μονάδων.
Σημαντική μείωση καταγράφεται, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, και στον στόχο των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 34.000 επεμβάσεις για ασθενείς που βρίσκονταν σε λίστα αναμονής περισσότερο από τέσσερις μήνες. Ο νέος στόχος περιορίστηκε στις 20.000.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μείωση για τους ασθενείς που περιμένουν περισσότερο από οκτώ μήνες: από τις 26.000 επεμβάσεις που προβλέπονταν αρχικά, ο αριθμός περιορίστηκε στις 8.000.
Παράλληλα, ο στόχος για ανάπτυξη μονάδων διαχείρισης χρόνιων νοσημάτων μειώθηκε από τα 312 στα 156 Κέντρα Υγείας, ενώ η προβλεπόμενη κατάρτιση 10.000 επαγγελματιών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας περιορίστηκε σε 6.172 συμμετέχοντες.
Οι σιδηρόδρομοι μετά τα Τέμπη
Στο επίκεντρο της καταγραφής βρίσκεται και η ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου.
Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε την πλήρη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας – ERTMS στον άξονα ΠΑΘΕ έως το τέλος του 2023. Κατά το ΠΑΣΟΚ, ο συγκεκριμένος στόχος δεν υπάρχει πλέον στο «Ελλάδα 2.0».
Αφαιρέθηκαν επίσης οι αναφορές στην εφαρμογή των συστάσεων του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και στην έγκριση του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας των Σιδηροδρόμων Ελλάδος από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων.
Το έργο για την εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων ασφαλείας σε δέκα σιδηροδρομικές σήραγγες περιορίστηκε σε έξι.
Το ΠΑΣΟΚ αναφέρεται ακόμη στον Προαστιακό Δυτικής Αττικής. Ο αρχικός στόχος προέβλεπε την ολοκλήρωση της γραμμής από τα Άνω Λιόσια έως τα Μέγαρα μέχρι το τέλος του 2025. Τον Μάιο του 2026, σύμφωνα με την ανακοίνωση, η κυβέρνηση ζήτησε την απένταξη του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Παιδικοί σταθμοί, άστεγοι και ευάλωτοι πολίτες
Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, η λίστα περιλαμβάνει τη διαγραφή του στόχου για ολοκλήρωση και στελέχωση τουλάχιστον 50.000 νέων θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Αφαιρέθηκε επίσης το σχέδιο δημιουργίας 135 Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης με προγράμματα επιστήμης, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών για παιδιά ηλικίας 12 έως 15 ετών.
Από το Ταμείο βγήκε και έργο ύψους 16 εκατ. ευρώ για 120 εγκαταστάσεις παιδικής μέριμνας μέσα σε μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις.
Στις δράσεις που καταργήθηκαν περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΑΣΟΚ, η επαγγελματική αναδοχή 160 ανηλίκων με σοβαρές αναπηρίες ή προβλήματα ψυχικής υγείας, καθώς και η στήριξη 7.000 δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Έργο 8,3 εκατ. ευρώ για την εργασιακή ενσωμάτωση ατόμων στο φάσμα του αυτισμού απεντάχθηκε τον Νοέμβριο του 2025.
Ο αρχικός, ήδη περιορισμένος, στόχος για ανακαίνιση 100 κοινωνικών διαμερισμάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη μειώθηκε στα 50 διαμερίσματα, την ώρα που χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία χρηματοδοτούν χιλιάδες κοινωνικές κατοικίες μέσω των δικών τους σχεδίων ανάκαμψης.
Πολιτική Προστασία και αποκατάσταση καταστροφών
Από το αρχικό «Ελλάδα 2.0» αφαιρέθηκαν, σύμφωνα με τον Παύλο Γερουλάνο, οι στόχοι για την αναβάθμιση επτά αεροσκαφών Canadair CL-415 και την παράδοση 11 αμφίβιων πυροσβεστικών αεροσκαφών Air Tractor για τα νησιά.
Απεντάχθηκε επίσης ο σχεδιασμός για την κατασκευή και λειτουργία 13 περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας. Σε επόμενη αναθεώρηση διαγράφηκε και η αναφορά στην παράδοση κινητών κέντρων διοίκησης και επιτόπιου ελέγχου στις 13 Περιφέρειες.
Μείωση καταγράφεται και στα έργα αποκατάστασης των ζημιών από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias. Ο αρχικός στόχος αφορούσε παρεμβάσεις σε 200 σημεία και σε μήκος 2.100 χιλιομέτρων του περιφερειακού οδικού δικτύου. Ο αναθεωρημένος σχεδιασμός προβλέπει εργασίες σε 129 τοποθεσίες.
Από τις 1.555 στις 700 μονάδες αποθήκευσης ενέργειας
Ο Παύλος Γερουλάνος χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη δράση για την αποθήκευση ενέργειας.
Η κυβέρνηση, όπως σημειώνει, παρουσιάζει ως επιτυχία την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης συνολικής ισχύος 700 MW. Ο αρχικός στόχος, όμως, ανερχόταν σε 1.380 MW, στα οποία προστέθηκαν αργότερα ακόμη 175 MW. Συνολικά, επομένως, ο σχεδιασμός είχε φτάσει τα 1.555 MW.
Ο στόχος μειώθηκε τελικά κατά περισσότερο από 50%, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα χρειάζεται αυξημένες δυνατότητες αποθήκευσης για να αξιοποιήσει την ενέργεια που παράγεται από Ανανεώσιμες Πηγές.
Χωρίς επαρκείς υποδομές, πλεονάζουσα φθηνή ενέργεια από την Ελλάδα αποθηκεύεται σε γειτονικές χώρες και αξιοποιείται προς όφελος των δικών τους αγορών.
Εκπαίδευση, έρευνα και ΟΑΚΑ
Στην Παιδεία, πέρα από το έργο του Ψηφιακού Σχολείου, απεντάχθηκε πρόγραμμα προσέλκυσης 250 διακεκριμένων ακαδημαϊκών από ξένα πανεπιστήμια για συνεργασία με ελληνικά ιδρύματα.
Εκτός Ταμείου τέθηκε και η χρηματοδότηση 249 βιομηχανικών διδακτορικών προγραμμάτων, όπως και το «Trust your Stars», που αφορούσε 50 ερευνητές και 62 ερευνητικές ομάδες.
Από το αναθεωρημένο σχέδιο διαγράφηκαν επίσης εκπαιδευτικά προγράμματα για δέκα πειραματικές Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης και 25 Πρότυπα Επαγγελματικά Λύκεια.
Από τις εργασίες στο ΟΑΚΑ έμειναν εκτός χρηματοδότησης η αποκατάσταση του στεγάστρου του κεντρικού σταδίου και έργα στο συγκρότημα αντισφαίρισης.
«Χαμένη ιστορική ευκαιρία»
Το ΠΑΣΟΚ διευκρινίζει ότι δεν υποστηρίζει πως δεν πραγματοποιήθηκαν έργα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Αμφισβητεί, όμως, το εύρος, τη συνοχή και το κοινωνικό αποτύπωμά τους σε σχέση με τους διαθέσιμους πόρους των 36 δισ. ευρώ.
«Με το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι ότι δεν έγινε τίποτα. Είναι άλλωστε αδύνατο με 36 δισ. να μην κάνεις τίποτα, όσο αναποτελεσματικός και να είσαι. Αλλά έγιναν πολύ λίγα σε σχέση με τις ανάγκες της χώρας, πολύ άναρχα, πολύ σκοτεινά. Για αυτό και άφησαν πανθομολογουμένως μικρό αποτύπωμα στη χώρα», αναφέρει ο Παύλος Γερουλάνος.
Χαρακτηρίζει τη διαχείριση του προγράμματος «μνημειώδη αποτυχία και αναποτελεσματικότητα της κυβέρνησης» και «χαμένη ιστορική ευκαιρία για τη χώρα».
Απαντώντας στο επιχείρημα ότι οι απεντάξεις δεν συνεπάγονται ματαίωση, αλλά μεταφορά των έργων σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι το κόστος θα πρέπει πλέον να καλυφθεί από το ΕΣΠΑ ή από εθνικούς πόρους.
Αυτό, κατά τον Παύλο Γερουλάνο, σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα έργα, εφόσον τελικά υλοποιηθούν, θα δεσμεύσουν κονδύλια τα οποία διαφορετικά θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν πρόσθετες παρεμβάσεις.
«Το αρχικό Ελλάδα 2.0 αποτελεί πλέον πραγματικό τεκμήριο ανικανότητας και αναποτελεσματικότητάς της κυβέρνησης. Για αυτό και θέλει να ξεχαστούν οι αρχικές υποσχέσεις της και διαφημίζει μόνο τα όσα έγιναν, όπως κι αν έγιναν», καταλήγει.