Ο Νίκος Ανδρουλάκης κατάφερε να κρατήσει όρθιο το ΠΑΣΟΚ σε μια περίοδο κατά την οποία η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα συνοδεύτηκε από πρωτοφανή δημοσκοπική και επικοινωνιακή πίεση. Τότε, ορισμένοι είχαν σπεύσει να προεξοφλήσουν την πολιτική περιθωριοποίηση του ΠΑΣΟΚ, εμφανίζοντάς το ακόμη και στην τέταρτη ή πέμπτη θέση. Ο Ανδρουλάκης, ωστόσο, διέψευσε αυτές τις εκτιμήσεις, διατήρησε την πολιτική συνοχή και την παρουσία του κόμματος και επιχείρησε να το επαναφέρει σε τροχιά ανόδου. Μάλιστα, υπάρχουν πλέον εκτιμήσεις ότι η δημοσκοπική αναμέτρηση με το υπό διαμόρφωση πολιτικό εγχείρημα Τσίπρα μπορεί να εξελιχθεί διαφορετικά από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν.
Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο είναι που ανατρέπει πολιτικούς σχεδιασμούς και ισορροπίες. Ένα ΠΑΣΟΚ στη δεύτερη θέση, με ενισχυμένο ποσοστό και τον Ανδρουλάκη στην ηγεσία του, θα μπορούσε να αποκτήσει διαφορετική δυναμική ενόψει ενδεχόμενων επαναληπτικών εκλογών. Μια τέτοια εξέλιξη θα δυσκόλευε το αφήγημα του Κυριάκου Μητσοτάκη, που επενδύει στο δίλημμα της σταθερότητας και στον φόβο επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα, ενώ παράλληλα θα περιόριζε τις φιλοδοξίες του πρώην πρωθυπουργού να αναδειχθεί σε βασικό πόλο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Με άλλα λόγια, ένας πολιτικά ενισχυμένος Ανδρουλάκης δεν εξυπηρετεί απαραίτητα ούτε τους σχεδιασμούς του Μαξίμου ούτε εκείνους του Αλέξη Τσίπρα. Και φυσικά, στην εξίσωση πρέπει να προστεθεί και το εσωτερικό μέτωπο του ΠΑΣΟΚ. Γιατί μέσα στο κόμμα υπάρχουν διαφορετικές προσωπικές στρατηγικές, πολιτικές φιλοδοξίες και σχεδιασμοί για την επόμενη ημέρα, ορισμένοι από τους οποίους θα μπορούσαν να ευνοηθούν από μια εκλογική αποτυχία της σημερινής ηγεσίας.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ο Ανδρουλάκης μπορεί να ενισχύσει το ΠΑΣΟΚ. Είναι και ποιοι, εντός και εκτός Χαριλάου Τρικούπη, θα έβλεπαν τους πολιτικούς τους σχεδιασμούς να ανατρέπονται από μια τέτοια εξέλιξη.
Υπάρχει, λοιπόν, μια πολιτική πραγματικότητα: η στρατηγική του δεν εξυπηρετεί ούτε τα σενάρια κυβερνητικής συνεργασίας του Κυριάκου Μητσοτάκη ούτε την προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να κυριαρχήσει στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Για τον Μητσοτάκη, ο Ανδρουλάκης έχει ένα βασικό μειονέκτημα, αποκλείει τη συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Και δεν πρόκειται απλώς για μια προσωπική δήλωση. Η απαγόρευση συνεργασίας αποτελεί συνεδριακή απόφαση του ΠΑΣΟΚ.
Για τον Τσίπρα, το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Το ΠΑΣΟΚ παραμένει ένας οργανωμένος πολιτικός φορέας, με ιστορική αναφορά, στελέχη και θεσμική παρουσία, που διεκδικεί τον ίδιο ευρύτερο πολιτικό χώρο. Ο Ανδρουλάκης δεν δείχνει διατεθειμένος να παραχωρήσει στον πρώην πρωθυπουργό την πρωτοκαθεδρία της αντιπολίτευσης.
Δύο διαφορετικά πολιτικά συμφέροντα, λοιπόν, συναντώνται σε ένα κοινό εμπόδιο. Αυτό δεν αποδεικνύει κοινό σχέδιο, αλλά δημιουργεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο πολιτικών διεργασιών.
Οι 129 έδρες και το πρόβλημα της επόμενης κυβέρνησης
Ας εξετάσουμε ένα υποθετικό εκλογικό σενάριο που δίνει στη Νέα Δημοκρατία 129 έδρες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα χρειάζεται ακόμη 22 βουλευτές για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 151.
Ο ίδιος έχει αποκλείσει τη συνεργασία με κόμματα που βρίσκονται δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας. Αλλά εδώ γεννάται ένα ερώτημα: αποκλείει και τη στήριξη από μεμονωμένους βουλευτές αυτών των κομμάτων;
Υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη διαδρομή. Το ΠΑΣΟΚ παραμένει τρίτο κόμμα, ο Ανδρουλάκης δέχεται ισχυρή εσωκομματική αμφισβήτηση και ανοίγει εκ νέου η συζήτηση για συνεργασία ΝΔ–ΠΑΣΟΚ υπό διαφορετική ηγεσία.
Το δεύτερο σενάριο προϋποθέτει ριζική αλλαγή πολιτικής γραμμής. Το πρώτο θα έθετε ζήτημα κοινοβουλευτικών μετακινήσεων και πολιτικής νομιμοποίησης, αλλά και διάσπασης κόμματων με Βουλευτές να σχηματίζουν την απαραίτητη κυβερνητική πλειοψηφία.
Το 18,5% και ο «άλλος αρχηγός»
Σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η τελευταία δημοσκόπηση της RealPolls για το Protagon.
Το ΠΑΣΟΚ συγκεντρώνει 9,3% στην πρόθεση ψήφου, αλλά φτάνει στο 18,5% στο υποθετικό σενάριο όπου όλα τα κόμματα έχουν διαφορετικούς αρχηγούς.
Η ερώτηση δεν εμφανίστηκε τώρα. Τον Δεκέμβριο του 2025, με πρόθεση ψήφου 9,4%, το ΠΑΣΟΚ έφτανε στο 17,2% στο αντίστοιχο υποθετικό ερώτημα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιώδης λεπτομέρεια: οι ερωτώμενοι δεν επιλέγουν συγκεκριμένο διάδοχο. Στο ίδιο 18,5% μπορεί να συνυπάρχουν ψηφοφόροι που προτιμούν διαφορετικά πρόσωπα, χωρίς να συμφωνούν μεταξύ τους.
Επομένως, το εύρημα δεν αποτελεί απόδειξη ότι οποιοσδήποτε άλλος πρόεδρος θα διπλασίαζε το ΠΑΣΟΚ. Αλλά υπηρετεί μια σκοπιμότητα, που δεν είναι άλλη από την αμφισβήτηση του Ανδρουλάκη. Αναμφίβολα, όμως, προσφέρει πολιτικό υλικό σε όσους επιθυμούν να ανοίξουν εκ νέου ζήτημα ηγεσίας.
Ο Βενιζέλος, το δείπνο και οι κινήσεις με πολιτικό ενδιαφέρον
Στο ίδιο παζλ προστίθεται η δημόσια κινητικότητα του Ευάγγελου Βενιζέλου.
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει αναγνωρίσει θετικά στοιχεία στις παρεμβάσεις Μητσοτάκη για τα εθνικά ζητήματα, χωρίς να παραλείπει τη δική του κριτική στην εξωτερική πολιτική.
Παράλληλα, αποκαλύφθηκε η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο στην κατοικία του Ευάγγελου Μυτιληναίου, με τη συμμετοχή Μητσοτάκη, Βενιζέλου και Γεραπετρίτη.
Σύμφωνα με το δημοσιευμένο ρεπορτάζ, η συζήτηση αφορούσε το καλώδιο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις θαλάσσιες ζώνες, χωρίς πολιτική διαπραγμάτευση.
Η ολοένα και πιο ενεργή παρουσία του Ευάγγελου Βενιζέλου στη δημόσια συζήτηση για τις εθνικές συναινέσεις, την πολιτική σταθερότητα και τις μετεκλογικές συνεργασίες αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Εκείνο, όμως, που προκαλεί μεγαλύτερη εντύπωση είναι η μεταβολή της στάσης του απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε διατηρήσει χαμηλούς τόνους την περίοδο κατά την οποία το όνομά του συζητούνταν για την Προεδρία της Δημοκρατίας. Όταν, όμως, ο πρωθυπουργός επέλεξε τον Κώστα Τασούλα, ο Βενιζέλος ξιφούλκησε κατά της κυβέρνησης, ασκώντας σφοδρή κριτική για τις υποκλοπές και την τραγωδία των Τεμπών, με παρεμβάσεις που ερμηνεύτηκαν ακόμη και ως υπαινιγμοί για ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες και Ειδικό Δικαστήριο.
Στη συνέχεια, όμως, ήρθε η συνάντηση και το περιβόητο δείπνο, για το περιεχόμενο του οποίου ελάχιστα έχουν γίνει γνωστά. Κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς συζητήθηκε και αν υπήρξε κάποια πολιτική συνεννόηση. Από εκείνο το σημείο και μετά, πάντως, η δημόσια στάση του Βενιζέλου εμφανίζει διαφορετικές αποχρώσεις. Άρχισε να αναγνωρίζει θετικές πλευρές στους χειρισμούς Μητσοτάκη στα εθνικά θέματα, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει την ανάγκη εθνικής συνεννόησης και διαλόγου με όλους, υιοθετώντας μια περισσότερο συναινετική προσέγγιση.
Υπάρχει, μάλιστα, και μια ακόμη λεπτομέρεια με ξεχωριστό πολιτικό συμβολισμό. Όταν η συζήτηση έφτασε στο Ειδικό Δικαστήριο, ο Βενιζέλος επέλεξε να υπενθυμίσει ότι υπήρξε μεταξύ εκείνων που είχαν εισηγηθεί στον Ανδρέα Παπανδρέου να μην παραπεμφθεί στο Ειδικό Δικαστήριο ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, πατέρας του σημερινού πρωθυπουργού.
Τι μεσολάβησε, λοιπόν, ανάμεσα στον Βενιζέλο που ασκούσε μετωπική κριτική στον Μητσοτάκη για τις υποκλοπές και τα Τέμπη και στον Βενιζέλο που σήμερα αναδεικνύει την ανάγκη συναινέσεων και αναγνωρίζει θετικά στοιχεία στην εξωτερική πολιτική του; Πρόκειται για μια θεσμική επανατοποθέτηση ή για μια πολιτική προσέγγιση με προεκτάσεις στην επόμενη ημέρα;
Και κυρίως, πώς συνδέεται αυτή η κινητικότητα με τις συζητήσεις για την επόμενη ημέρα στο ΠΑΣΟΚ, τις προσωπικές στρατηγικές στο εσωτερικό του και την επιμονή του Μεγάρου Μαξίμου να διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με ένα κόμμα του οποίου ο σημερινός πρόεδρος αποκλείει κατηγορηματικά μια τέτοια προοπτική;
Και ίσως εδώ βρίσκεται η απάντηση στο γιατί ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται διαρκώς στο πολιτικό και επικοινωνιακό στόχαστρο. Όσο επιμένει στην αυτόνομη πορεία του ΠΑΣΟΚ και αποκλείει τη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία αλλά και συμπόρευση με τον Αλέξη Τσίπρα, τόσο δυσκολεύει σχεδιασμούς για την επόμενη ημέρα. Η συνεχής αμφισβήτηση, η καλλιέργεια κλίματος εσωστρέφειας και η προεξόφληση της αποτυχίας του ενδέχεται να λειτουργήσουν ως μηχανισμός μιας αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Να δημιουργήσουν, δηλαδή, τις συνθήκες για να συμβεί αυτό που ορισμένοι ήδη επιθυμούν. Γιατί στην πολιτική δεν αρκεί πάντα να περιμένεις την ήττα ενός αντιπάλου. Μπορείς και να επιχειρήσεις να την καταστήσεις αναπόφευκτη. Το ερώτημα είναι ποιοι θα ωφελούνταν.
