Η πιθανότητα εκλογικών νικών της ακροδεξιάς σε τέσσερις από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλεί έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες, καθώς ενδέχεται να υπονομεύσει την προσπάθεια της Ευρώπης να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με το Politico, η ΕΕ προετοιμάζεται για τη διάσκεψη COP31, η οποία αρχίζει τη Δευτέρα στην Αττάλεια της Τουρκίας, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της επιρροή ενόψει της κρίσιμης συνόδου του 2028.
Ωστόσο, οι επερχόμενες εκλογές σε Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία και Πολωνία δημιουργούν αβεβαιότητα. Ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα εμφανίζονται ιδιαίτερα ανταγωνιστικά, ενώ αρκετά από αυτά αμφισβητούν ανοιχτά τις ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μείωση των εκπομπών.
Η ακροδεξιά αμφισβητεί τις διεθνείς διασκέψεις για το κλίμα
Η αντίθεση των συγκεκριμένων πολιτικών δυνάμεων αποτυπώθηκε σε πρόσφατη συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Αυτή η COP θα είναι αποτυχία, όπως και οι προηγούμενες», δήλωσε η Marie-Luce Brasier-Clain, ευρωβουλευτής του γαλλικού Εθνικού Συναγερμού, του κόμματος της Μαρίν Λεπέν.
Η ίδια υποστήριξε ότι η εφαρμογή της Συμφωνίας του Παρισιού οδηγεί σε αποβιομηχάνιση και κοινωνικές αναταραχές.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση της Mireia Borrás Pabón, ευρωβουλευτή του ισπανικού Vox, η οποία κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για υποκρισία, υποστηρίζοντας ότι οι κλιματικές πολιτικές αυξάνουν το κόστος ζωής.
Αντίστοιχες επιφυλάξεις εξέφρασαν δεξιοί και ακροδεξιοί ευρωβουλευτές από την Πολωνία, τη Γερμανία και την Αυστρία.
Η νέα στρατηγική της ΕΕ για την COP31
Μετά την απομόνωση που αντιμετώπισε στην περσινή COP30 στη Βραζιλία, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να αλλάξει τον τρόπο συμμετοχής της στις διεθνείς κλιματικές διαπραγματεύσεις.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συμφώνησαν σε στενότερο συντονισμό, κοινή επικοινωνιακή στρατηγική και ενιαία παρουσία στη φετινή διάσκεψη.
Για πρώτη φορά, τα εθνικά περίπτερα θα συγκεντρωθούν σε ένα κοινό «ευρωπαϊκό χωριό», με στόχο να ενισχυθεί η εικόνα συνοχής της ΕΕ.
Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός επικεντρώνεται στο 2028, όταν θα πραγματοποιηθεί η δεύτερη παγκόσμια αποτίμηση της προόδου εφαρμογής της Συμφωνίας του Παρισιού.
Ωστόσο, οι οικονομικές πιέσεις και οι αντιδράσεις επιχειρήσεων για το κόστος της πράσινης μετάβασης οδηγούν ήδη αρκετές κυβερνήσεις σε πιο επιφυλακτική στάση.
Ισπανία και Γαλλία: Οι πρώτες μεγάλες δοκιμασίες
Η πρώτη κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση είναι προγραμματισμένη για τις 29 Νοεμβρίου στην Ισπανία.
Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα προηγείται στις δημοσκοπήσεις και εξετάζει συνεργασία με το ακροδεξιό Vox, το οποίο ζητά δραστική αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και αποχώρηση της Ισπανίας από τη Συμφωνία του Παρισιού.
Ακολουθούν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2027.
Η Μαρίν Λεπέν, η οποία εμφανίζεται να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, δηλώνει ότι υποστηρίζει την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Ωστόσο, ο Εθνικός Συναγερμός προτείνει περικοπές ύψους 2,1 δισ. ευρώ στην αναπτυξιακή βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης για το κλίμα, καθώς και άρση της απαγόρευσης νέων γεωτρήσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παράλληλα, επιδιώκει πάγωμα νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, δίνοντας προτεραιότητα στην πυρηνική ενέργεια.
Πολωνία και Ιταλία: Οι επόμενοι εκλογικοί κίνδυνοι
Μετά το καλοκαίρι του 2027, η Πολωνία θα οδηγηθεί στις κάλπες, με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ να αντιμετωπίζει το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS).
Η κυβέρνηση Τουσκ έχει προωθήσει την απεξάρτηση από τον άνθρακα, ενώ το PiS αντιτίθεται στις βασικές ευρωπαϊκές κλιματικές πολιτικές και υποστηρίζει τη διατήρηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επιδιώκει δεύτερη θητεία. Αν και έχει επικρίνει τον «περιβαλλοντικό ριζοσπαστισμό» και έχει ζητήσει χαλάρωση ευρωπαϊκών κανόνων, εξακολουθεί να στηρίζει σε γενικές γραμμές τις διεθνείς κλιματικές διαπραγματεύσεις.
Ο φόβος για διάσπαση της ευρωπαϊκής ενότητας
Οι πιθανές πολιτικές ανατροπές συμπίπτουν με τη μείωση των διαθέσιμων δημόσιων πόρων σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για τη χρηματοδότηση της κλιματικής δράσης στις αναπτυσσόμενες χώρες, βασική προϋπόθεση για την επίτευξη διεθνών συμφωνιών.
Η υπουργός Κλίματος της Δανίας, Samira Nawa, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να ακολουθήσει την απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από την κλιματική πολιτική.
Εξέφρασε, ωστόσο, συγκρατημένη αισιοδοξία μετά τις νίκες υποψηφίων των Δημοκρατικών που υποστηρίζουν την κλιματική δράση στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
«Ανεξάρτητα από το ποια κυβέρνηση ή ποιοι πολιτικοί βρίσκονται στην εξουσία, πρέπει να λύσουμε αυτές τις κρίσεις», τόνισε.
Για τις Βρυξέλλες, το διακύβευμα ξεπερνά τη φετινή COP31. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η ΕΕ θα μπορέσει να διατηρήσει ενιαία κλιματική πολιτική, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολιτικές ισορροπίες στις μεγαλύτερες χώρες της ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά.
