Δύο από τους επιφανέστερους συνταγματολόγους, και εκ των πολιτικών πρωταγωνιστών των τελευταίων δεκαετιών, ο Προκόπης Παυλόπουλος και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, εξαπέλυσαν νέες βολές για την υπόθεση των υποκλοπών και για την ευκολία -όπως εκτιμούν- με την οποία η εξουσία επικαλείται λόγους εθνικής ασφαλείας για να προχωρά σε παρακολουθήσεις χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και λογοδοσία. Αιχμές και από τους πρώην προέδρους των ανεξάρτητων αρχών για το απόρρητο των επικοινωνιών και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Βενιζέλος: Οι μηχανισμοί ελέγχου έχουν αποδυναμωθεί
Κατά την παρουσίαση του βιβλίου της δικηγόρου και πρώην μέλους της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, Κατερίνας Παπανικολάου, με τίτλο «Επικοινωνιακό απόρρητο και Εθνική Ασφάλεια», ο Ευάγγελος Βενιζέλος μίλησε για σταδιακή αποδυνάμωση των μηχανισμών θεσμικού ελέγχου της εξουσίας, κάνοντας αναφορά στη λειτουργία της ΑΔΑΕ και τις συνταγματικές εγγυήσεις που είχαν θεσπιστεί κατά την αναθεωρητική διαδικασία του 2001
«Η θεσμική κρίση που έχει παραχθεί από την υπόθεση των υποκλοπών είναι τεραστίων διαστάσεων», εκτίμησε ο συνταγματολόγος και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, μιλώντας για σύγκρουση των ανεξάρτητων αρχών με τις εισαγγελικές αρχές.
Παυλόπουλος: Χαίνουσα πληγή οι υποκλοπές
Στη δική του παρέμβαση, ο Προκόπης Παυλόπουλος είχε αποκαλέσει τις υποκλοπές «χαίνουσα πληγή στην καρδιά του Κράτους Δικαίου η οποία εκθέτει το κύρος της Χώρας και διεθνώς». Ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας εκτίμησε ότι η «καταχρηστική» και «κατά συρροή» επίκληση της Εθνικής Ασφάλειας εις βάρος του θεμελιώδους δικαιώματος προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών οδήγησε στο σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος άφησε αιχμές για «δραματική “σύμπλευση” Εκτελεστικής Εξουσίας και, έστω και εν μέρει, Δικαστικής Εξουσίας». Υπογράμμισε πως «ττέτοιας μορφής εκτροπές όχι μόνο ροκανίζουν βασανιστικά τα θεμέλια της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας, αλλά και παραπέμπουν σε εποχές -ας μην βιαστούμε να τις χαρακτηρίσουμε άπαξ διά παντός παρωχημένες- και ανάλογες απρόσωπες τυραννικές εξουσίες που θυμίζουν Κάφκα, ιδίως στην “Δίκη” και στον “Πύργο”, ή και την ταινία του Φλόριαν-Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ “Οι ζωές των άλλων”, η πλοκή της οποίας ανατρέχει στο Ανατολικό Βερολίνο του 1984.»
Η εεπίκληση της αόριστης νομικής έννοιας της εθνικής ασφάλειας δεν μπορεί, κατ’ ουδένα τρόπο, να θίξει τον πυρήνα του άρθρου 19 για το απαραβίαστο του απορρήτου των επικοινωνιών, τόνισε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Ράμμος: Η Κατερίνα Παπανικολάου μίλησε όταν μας έλεγαν να μην πολυμιλάμε
Αιχμηρός ήταν και ο πρώην πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, Χρήστος Ράμμος, ο οποίος μίλησε στην εκδήλωση. «Μιλούσε, πάντα νομικά, σε μια εποχή που μας έλεγαν να μην πολυμιλάμε», είπε για τη συγγραφέα.
Απέρριψε και εκείνος την οχύρωση πίσω από την επίκληση λόγων εθνικής ασφαλείας για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, σημειώνοντας ότι το άρθρο 19 του Συντάγματος κατοχυρώνει πρωτίστως την αρχή της ελευθερίας και όχι την εθνική ασφάλεια. Ο πρώην επικεφαλής της ΑΔΑΕ εκτίμησε ότι ο έλεγχος της αιτιολογίας της άρσης απορρήτου των επικοινωνιών θα έπρεπε να γίνεται από την ανεξάρτητη αρχή και όχι από τους εισαγγελείς της ΕΥΠ.
Μενουδάκος: Κίνδυνος να γίνουν κανονικότητα οι παρακολουθήσεις
Παρέμβαση πραγματοποίησε και ο πρώην πρόεδρος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Κωνταντίνος Μενουδάκος, ο οποίος προειδοποίησε ότι «ο κίνδυνος να επικρατήσει η κανονικότητα των παρακολουθήσεων είναι υπαρκτός» και εξέφρασε την ανησυχία ότι η κοινωνία θα εξοικειωθεί με το φαινόμενο. Παράλληλα, μίλησε για «διαφορετική προσέγγιση μεταξύ ανεξάρτητων αρχών και εισαγγελικών αρχών».
Το άρθρο 19 του Συντάγματος, για το Απόρρητο επιστολών, ανταπόκρισης & επικοινωνίας:
- Tο απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας με οποιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο. Nόμος ορίζει τις εγγυήσεις υπό τις οποίες η δικαστική αρχή δεν δεσμεύεται από το απόρρητο για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων.
- Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες ανεξάρτητης αρχής που διασφαλίζει το απόρρητο της παραγράφου 1.
- Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.