Την πόρτα των φυλακών Δομοκού πέρασε λίγο πριν από τις 12 το μεσημέρι ο Ηλίας Κασιδιάρης, ο οποίος έχει καταδικαστεί για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή. Έξω από τις φυλακές τον περίμεναν υποστηρικτές του, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα με την αποφυλάκισή του άνοιξε η συζήτηση για το εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να επιχειρήσει επιστροφή στην πολιτική και συμμετοχή στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Η υπόθεση δεν κλείνει με την έξοδό του από τη φυλακή. Το κρίσιμο ζήτημα αφορά το εκλογικό κώλυμα, τη διάρκεια ισχύος του και τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί εάν ο Κασιδιάρης επιχειρήσει να εμφανιστεί ως υποψήφιος ή ως δηλωμένη ή πραγματική ηγεσία πολιτικού σχηματισμού.
Η τελική κρίση, σε περίπτωση που τεθεί τέτοιο ζήτημα κατά την ανακήρυξη των συνδυασμών, θα ανήκει στον Άρειο Πάγο.
Τι είπε η συνήγορος του Ηλία Κασιδιάρη
Σε ανακοίνωσή της, η συνήγορος υπεράσπισης Βάσω Πανταζή υποστήριξε ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίζεται έχοντας εκτίσει το σύνολο της ποινής του, χωρίς να υπάρχει αμετάκλητη καταδίκη.
Παράλληλα, προανήγγειλε συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία αναμένεται να αναφερθεί στα επόμενα βήματά του και στις πληροφορίες που τον θέλουν να εξετάζει το ενδεχόμενο συμμετοχής στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Μπορεί ο Ηλίας Κασιδιάρης να κατέβει στις επόμενες εκλογές;
Αυτό είναι πλέον το βασικό νομικό και πολιτικό ερώτημα. Η αποφυλάκιση από μόνη της δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αίρονται οι περιορισμοί που προβλέπει η εκλογική νομοθεσία.
Το 2023 τροποποιήθηκε το σχετικό πλαίσιο, δίνοντας στον Άρειο Πάγο τη δυνατότητα να αποκλείει από τις εκλογές κόμματα και συνδυασμούς όταν η πραγματική ή δηλωμένη ηγεσία τους συνδέεται με πρόσωπα καταδικασμένα για συγκεκριμένα αδικήματα, μεταξύ των οποίων η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Ο Ηλίας Κασιδιάρης είχε καταδικαστεί πρωτόδικα τον Οκτώβριο του 2020 σε κάθειρξη 13 ετών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Το 2023 δεν μπορούσε να είναι ο ίδιος υποψήφιος, ενώ είχε στηρίξει τους «Σπαρτιάτες». Ακολούθησε η δικαστική κρίση σύμφωνα με την οποία ασκούσε την πραγματική ηγεσία του κόμματος, ενώ το 2025 το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την εκλογή βουλευτών των «Σπαρτιατών».
Γιατί γίνεται λόγος για αποκλεισμό έως το 2033;
Μία από τις βασικές νομικές ερμηνείες είναι ότι για τον υπολογισμό του κωλύματος δεν έχει καθοριστική σημασία ο πραγματικός χρόνος παραμονής στη φυλακή, αλλά η διάρκεια της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο.
Με αυτή την προσέγγιση, καθώς η ποινή των 13 ετών επιβλήθηκε το 2020, οι σχετικοί περιορισμοί φτάνουν έως το 2033.
Την ερμηνεία αυτή υποστήριξε και ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος, σημειώνοντας ότι τα χρόνια της ποινής είναι εκείνα που επέβαλε το δικαστήριο και όχι ο πραγματικός χρόνος έκτισής της. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη δική του νομική εκτίμηση, ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να κατέβει στις εκλογές.
Ανάλογη είναι η θέση του αναπληρωτή καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Νίκου Παπασπύρου, ο οποίος υποστηρίζει ότι η αποφυλάκιση δεν μεταβάλλει το χρονικό εύρος της απαγόρευσης. Με βάση αυτή την ερμηνεία, πρόσωπο που έχει καταδικαστεί σε κάθειρξη 13 ετών από το 2020 δεν μπορεί να μετέχει στην ηγεσία κόμματος για τη διάρκεια της επιβληθείσας ποινής.
Τι υποστηρίζει ο Παναγιώτης Δουδωνής
Κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής, υποστηρίζοντας από το βήμα της Βουλής ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν μπορεί να είναι ούτε επικεφαλής ή υποκρυπτόμενος επικεφαλής κόμματος ούτε απλός υποψήφιος βουλευτής σε κομματικό συνδυασμό.
Ο ίδιος παρέπεμψε στις σχετικές προβλέψεις του άρθρου 32 της εκλογικής νομοθεσίας και υποστήριξε ότι το ισχύον πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια διαφορετικής ερμηνείας.
Υπάρχει δυνατότητα να κατέβει ως ανεξάρτητος;
Μια διαφορετική πτυχή έθεσε ο συνταγματολόγος Σπύρος Βλαχόπουλος, ο οποίος υποστήριξε ότι η κείμενη νομοθεσία δεν προβλέπει αντίστοιχο κώλυμα για κάθοδο ως ανεξάρτητου υποψηφίου.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, μια τέτοια επιλογή θα ήταν πρακτικά εξαιρετικά δύσκολο να οδηγήσει σε εκλογή, καθώς και ο ανεξάρτητος υποψήφιος θα έπρεπε να συγκεντρώσει το 3% των έγκυρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά.
Για συμμετοχή, αντίθετα, σε κομματικό συνδυασμό, ο ίδιος επισήμανε ότι ο Άρειος Πάγος μπορεί να εξετάσει εάν η δράση και λειτουργία του συγκεκριμένου σχηματισμού υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Τι δήλωσε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Στο ζήτημα αναφέρθηκε και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, αποφεύγοντας να προδικάσει την έκβαση μιας ενδεχόμενης υποψηφιότητας.
Όπως ανέφερε, το εάν ο Κασιδιάρης θα μπορέσει να πολιτευτεί θα κριθεί τελικά από τους δικαστές, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο Παύλος Μαρινάκης έχει επισημάνει ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις που μπορούσαν να γίνουν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Γιατί τον τελευταίο λόγο θα έχει ο Άρειος Πάγος
Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη ανοίγει μια νέα πολιτική και νομική συζήτηση, δεν δίνει όμως από μόνη της απάντηση στο ζήτημα της συμμετοχής του στις εκλογές.
Εφόσον επιχειρηθεί η κάθοδός του μέσω πολιτικού σχηματισμού ή προκύψει ζήτημα πραγματικής ή υποκρυπτόμενης ηγεσίας κόμματος, το αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου θα κληθεί, κατά την ανακήρυξη των συνδυασμών, να εφαρμόσει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο στα πραγματικά δεδομένα της συγκεκριμένης περίπτωσης.
Μέχρι τότε, το βέβαιο είναι ότι η έξοδος Κασιδιάρη από τις φυλακές επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που είχε απασχολήσει έντονα την πολιτική και δικαστική επικαιρότητα ήδη από τις εκλογές του 2023.