Η ταχύτητα με την οποία το ΠΑΣΟΚ πήρε αποστάσεις από τις δηλώσεις του Απόστολου Πάνα για ενδεχόμενη συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα αποτυπώνει την ευρύτερη πολιτική ανησυχία της αξιωματικής αντιπολίτευσης για το θέμα των μετεκλογικών συνεργασιών και αποκαλύπτει γιατί η πλειονότητα των στελεχών του δεν απαντά σε ποιους θα απευθυνθεί το κόμμα εάν είναι πρώτο έστω και με μία ψήφο διαφορά. Γιατί φοβάται μήπως, πριν ακόμη διαμορφωθούν οι εκλογικοί συσχετισμοί, παγιωθεί σε κρίσιμα ακροατήρια η εντύπωση ότι η ψήφος στον Νίκο Ανδρουλάκη αποτελεί εισιτήριο επιστροφής και του πρώην πρωθυπουργού στην εξουσία. Μια τέτοια ταύτιση μπορεί να περιορίσει τη διεύρυνση του κόμματος και να δημιουργήσει ρωγμές στην υπάρχουσα εκλογική του βάση.
Η δήλωση Πάνα που άνοιξε τη συζήτηση
Αφορμή για τη νέα αντιπαράθεση αποτέλεσε η τοποθέτηση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ στο Naftemporiki TV. Ερωτώμενος για τις συνεργασίες, ο κ. Πάνας ανέφερε: «Εγώ βλέπω ότι η ΕΛ.Α.Σ. είναι ένα κόμμα που κινείται στον άξονα της σοσιαλδημοκρατίας». Η αναφορά στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προσέγγισης και προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του Δημήτρη Καιρίδη, που αξιοποίησε την ευκαιρία και έθεσε το ζήτημα των παλαιότερων επιθέσεων εναντίον στελεχών του ΠΑΣΟΚ.
Η ΝΔ χτύπησε εκεί που θεωρεί ότι πονά το ΠΑΣΟΚ
Η κυβέρνηση είδε έφορο έδαφος στο να χτυπήσει το ΠΑΣΟΚ εκεί που πονάει και έδωσε συνέχεια. Ο Παύλος Μαρινάκης συνέδεσε τη δήλωση με την προηγούμενη αντιπαράθεση για τις ομοιότητες των προγραμμάτων ΠΑΣΟΚ και Τσίπρα, υποστηρίζοντας ότι ο κ. Πάνας ήρθε να καλύψει και την εναπομείνασα απόσταση. Η αιχμή του ήταν συγκεκριμένη. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη έχει γίνει κόμμα «δορυφόρος» του πρώην πρωθυπουργού.
Η Χαριλάου Τρικούπη έσπευσε να σβήσει τη φωτιά
Η Χαριλάου Τρικούπη απάντησε χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις «άστοχες προσωπικές απόψεις» και υποστηρίζοντας ότι τη σοσιαλδημοκρατία στην Ελλάδα εκφράζει μόνο το ΠΑΣΟΚ. Οι αποστάσεις ήταν σαφείς. Το ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να σβήσει τη φωτιά πριν αυτή πάρει μεγαλύτερη έκταση και αρχίσουν τα στελέχη του να τοποθετούνται για το αν υπάρχει ή όχι το ενδεχόμενο συνεργασίας με τον κ. Τσίπρα.
Το κενό στη στρατηγική Ανδρουλάκη
Το επεισόδιο πάντως δείχνει και τη δυσκολία της στρατηγικής Ανδρουλάκη. Η επιδίωξη να αναδειχθεί το ΠΑΣΟΚ πρώτο κόμμα, έστω και οριακά, ώστε να αποτελέσει τον κορμό της επόμενης κυβέρνησης, περιγράφει τον επιθυμητό πρωταγωνιστή. Δεν προσδιορίζει, όμως τους πιθανούς συμπρωταγωνιστές. Και όσο αυτή η απάντηση μετατίθεται για μετά τις εκλογές, τόσο ευκολότερα η Νέα Δημοκρατία θα μπορεί να συμπληρώνει το κενό με τη δική της εκδοχή.
Το κρίσιμο ακροατήριο του Κέντρου
Το δυνητικό κόστος αφορά καταρχάς ψηφοφόρους του κεντρώου και μεταρρυθμιστικού χώρου, οι οποίοι βρίσκονται κοντά στη ΝΔ ή την επέλεξαν τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς να έχουν αποκλείσει μια μετακίνηση προς το ΠΑΣΟΚ. Η δυσαρέσκειά τους από την κυβέρνηση δεν συνεπάγεται αποδοχή της επιστροφής Τσίπρα. Για αυτό το ακροατήριο, η κυβερνητική αξιοπιστία, η οικονομική προβλεψιμότητα και η πολιτική σταθερότητα αποτελούν κριτήρια που μπορούν να υπερισχύσουν της διάθεσης εναλλαγής στην εξουσία.
Η δύσκολη μνήμη της σύγκρουσης ΠΑΣΟΚ–ΣΥΡΙΖΑ
Υπάρχει, παράλληλα, ένα διαφορετικό ακροατήριο, οι παραδοσιακοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, αλλά και πολίτες που θα μπορούσαν να το προσεγγίσουν ως αυτοτελή εναλλακτική πρόταση. Για όσους διατηρούν ισχυρή αρνητική μνήμη από τη σύγκρουση με τον ΣΥΡΙΖΑ, οι παλαιότερες επιθέσεις κατά της παράταξης και των στελεχών της παραμένουν εμπόδιο. Μια συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα ενδέχεται να εκληφθεί ως υποχώρηση της πολιτικής αυτονομίας για την οποία το ΠΑΣΟΚ αγωνίστηκε επί χρόνια.
Η αβεβαιότητα μπορεί να κοστίσει σε δύο μέτωπα
Αυτή η αβεβαιότητα που εκπέμπει το ΠΑΣΟΚ ως προς τους πιθανούς εταίρους του μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα αποσυσπειρωτικά και αποτρεπτικά. Να απομακρύνει υφιστάμενους ψηφοφόρους και να ανακόψει την προσέλευση νέων. Δεν χρειάζεται να υπάρχει συμφωνία συνεργασίας για να παραχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Αρκεί να εδραιωθεί η σχετική προσδοκία.
Το δίλημμα που θα επανέρχεται μέχρι τις κάλπες
Αυτό ακριβώς εξηγεί πολιτικά τη σπουδή των αποστάσεων από τον Πάνα. Η ΝΔ διαθέτει πλέον ένα συγκεκριμένο απόσπασμα για να επαναφέρει προεκλογικά το δίλημμα της επιστροφής Τσίπρα. Το ΠΑΣΟΚ, αντίστοιχα, καλείται να αποδείξει ότι η αυτονομία του έχει σαφές κυβερνητικό περιεχόμενο. Διαφορετικά, η διαρκής αποφυγή ονομαστικών απαντήσεων κινδυνεύει να ενισχύσει την υποψία που επιχειρεί να διαλύσει. Οτι ζητά καθαρή εντολή από τους πολίτες, αφήνοντας αδιευκρίνιστο με ποιους σκοπεύει να την αξιοποιήσει την επομένη των εκλογών.