Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την ισότητα στις αμοιβές προωθεί το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με στόχο να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών και να ενισχυθεί η διαφάνεια στην αγορά εργασίας.
Το σχέδιο νόμου, το οποίο παρουσίασε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, ενσωματώνει την Οδηγία 2023/970 της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εισάγει κανόνες που αφορούν τόσο το στάδιο πριν από την πρόσληψη όσο και τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Στον πυρήνα του βρίσκεται η αρχή ότι η αμοιβή πρέπει να συνδέεται με την εργασία, τις δεξιότητες, την ευθύνη και την αξία της θέσης, όχι με το φύλο του εργαζομένου.
Τι αλλάζει στις προσλήψεις
Με τις νέες ρυθμίσεις, ο εργοδότης θα οφείλει να ενημερώνει τον υποψήφιο εργαζόμενο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης. Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει και τη σχετική συλλογική σύμβαση, όπου αυτή εφαρμόζεται.
Παράλληλα, απαγορεύεται η ερώτηση προς τον υποψήφιο για τις προηγούμενες αποδοχές του. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει να αποτρέψει τη μεταφορά παλαιών μισθολογικών ανισοτήτων σε νέες εργασιακές σχέσεις.
Η διαδικασία επιλογής προσωπικού θα πρέπει να γίνεται με ουδέτερο τρόπο ως προς το φύλο, χωρίς διακρίσεις στη διατύπωση των αγγελιών, στα κριτήρια αξιολόγησης και στην τελική επιλογή.
Μισθολογικές δομές με αντικειμενικά κριτήρια
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές. Αυτές θα βασίζονται σε αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια, όπως η φύση της εργασίας, οι απαιτούμενες δεξιότητες, η ευθύνη, η εμπειρία και οι συνθήκες απασχόλησης.
Οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα να ζητούν στοιχεία για το δικό τους επίπεδο αμοιβής, καθώς και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Τα στοιχεία θα παρέχονται χωρίς ταυτοποίηση προσώπων, ώστε να προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα.
Έλεγχος μισθολογικού χάσματος και διορθώσεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει υποχρέωση εσωτερικού ελέγχου για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι επιχειρήσεις θα υποβάλλουν στοιχεία για τη διαφορά στις αποδοχές, στα bonus, στο διάμεσο μισθολογικό χάσμα και στις αμοιβές ανά κατηγορία εργαζομένων.
Για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζομένους, η υποχρέωση θα είναι ετήσια. Για μικρότερες επιχειρήσεις συγκεκριμένων κατηγοριών, η υποβολή στοιχείων θα γίνεται ανά τριετία.
Εάν εντοπιστεί μισθολογική διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, ο εργοδότης θα πρέπει να προχωρήσει σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής δομής.
Ρόλος των συλλογικών συμβάσεων
Το σχέδιο νόμου συνδέει την ισότητα αμοιβών με την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση, θεωρείται καταρχήν ότι δεν υφίσταται αδικαιολόγητη μισθολογική διάκριση, ενώ οι συλλογικές ρυθμίσεις θα λειτουργούν ως βάση για τη διαμόρφωση μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις.
Η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί την αρμοδιότητα ελέγχου και επιβολής προστίμων σε περιπτώσεις παραβάσεων.
Ισχυρότερη προστασία για τους εργαζομένους
Το νομοσχέδιο ενισχύει και τη δικαστική προστασία. Εργαζόμενος που θεωρεί ότι έχει υποστεί μισθολογική διάκριση θα έχει δικαίωμα να ζητήσει στοιχεία, να προσφύγει στη Δικαιοσύνη και να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, στο υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου έχουν ήδη ενσωματωθεί 65 προτάσεις από τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, καθώς και από εκπροσώπους εργαζομένων και εργοδοτών.
Οι λοιπές διατάξεις του νομοσχεδίου
Πέρα από την ισότητα αμοιβών, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει και άλλες ρυθμίσεις εργασιακού και ασφαλιστικού χαρακτήρα.
Μεταξύ αυτών προβλέπεται η ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά. Η ρύθμιση αφορά νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών, οδηγούς και βοηθούς ασθενοφόρων διασώστες, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφάλισης.
Προβλέπεται επίσης η αναγνώριση του χρόνου μαθητείας στις ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας της ΔΥΠΑ ως πρακτικής άσκησης ή προϋπηρεσίας για επαγγελματική άδεια και πιστοποίηση.
Ακόμη, εισάγεται δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στη διαδικασία επίλυσης εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας, ενώ θεσμοθετείται Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας για ηλεκτρονική κατάθεση και ευκολότερη πρόσβαση των πολιτών στο περιεχόμενο των συλλογικών ρυθμίσεων.