Μετά από αρκετό καιρό, Κώστας Καραμανλής και Αντώνη Σαμαράς βρέθηκαν στην ίδια εκδήλωση, ο Κώστας Καραμανλής ως ομιλητής και ο Αντώνης Σαμαράς ως καλεσμένος. Αν και έκατσαν μαζί στην πρώτη σειρά, ανάμεσά τους ήταν ο πρόεδρος της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού που οργάνωσε και την εκδήλωση και έτσι η επικοινωνία τους περιορίστηκε σε μια τυπική χειραψία πριν την ομιλία του κ. Καραμανλή και μετά μόλις ο πρώην πρωθυπουργός κατέβηκε από το βήμα, χωρίς τους θερμούς εναγκαλισμούς και τα γέλια του παρελθόντος και χωρίς να επικρατεί μεταξύ τους ένα ιδιαιτέρως θερμό και χαλαρό κλίμα, όπως σε παλαιότερες συναντήσεις τους. Άλλωστε πολλές φορές η γλώσσα του σώματος λέει πολύ περισσότερα από όσα λένε τα πρόσωπα.
Πάντως η χθεσινή ομιλία του κυρίου Καραμανλή είχε μηνύματα προς την κυβέρνηση, σκληρή κριτική προς τους δυτικούς συμμάχους και σαφή προειδοποίηση προς το Υπουργείο Εξωτερικών για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Από το Πολεμικό Μουσείο, στην εκδήλωση της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε συγκεκριμένα όρια απέναντι στις τουρκικές απαιτήσεις, αφήνοντας αιχμές για αντιλήψεις που συνδέουν τη συμμαχική συνέπεια με την αποφυγή διεκδικήσεων.
Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Ούτε άδεια ούτε ενημέρωση στην Τουρκία
Στο επίκεντρο βρέθηκε το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης με τον πρώην πρωθυπουργό να αποκλείει οποιαδήποτε διαδικασία που θα ισοδυναμούσε με αναζήτηση τουρκικής έγκρισης. «Οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Είτε αυτό ονομαστεί ενημέρωση είτε ανακοίνωση είτε όπως αλλιώς», υπογράμμισε. Η διατύπωση περιλαμβάνει ρητά και τις εναλλακτικές ονομασίες μιας τέτοιας ενέργειας, θέτοντας ως κριτήριο την ουσία της και τις συνέπειες για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η προειδοποίησή του προς την κυβέρνηση συνοδεύθηκε από την περιγραφή του προηγουμένου που, κατά την εκτίμησή του, θα δημιουργούσε μια τέτοια κίνηση και η οποία είχε χαρακτηριστικά υποχώρησης. Εάν η Αθήνα αποδεχθεί τις τουρκικές αξιώσεις, υποστήριξε, ακόμη και μικρά έργα υποδομής μεταξύ ελληνικών νησιών θα μπορούσαν να εξαρτώνται από την άδεια της Άγκυρας. Συνέδεσε, έτσι, την ηλεκτρική διασύνδεση με τη συνολική δυνατότητα της χώρας να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο Αιγαίο, πέρα από την τύχη του συγκεκριμένου ενεργειακού έργου.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Αρνητική εξέλιξη και σχέδιο δημιουργίας τετελεσμένων
Ανάλογη ήταν η τοποθέτησή του για την κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου από το λιβυκό Κοινοβούλιο. Τη χαρακτήρισε αρνητική εξέλιξη για τα εθνικά συμφέροντα, επισημαίνοντας ότι η απουσία νομικών αποτελεσμάτων δεν αναιρεί την πολιτική της βαρύτητα. Κατά τον ίδιο, πρόκειται για επίδειξη τουρκικής ισχύος και επιρροής, με επιδίωξη τη δημιουργία τετελεσμένων. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε το casus belli, τις «γκρίζες ζώνες», την αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των νησιών και τις απαιτήσεις αποστρατιωτικοποίησης.
Για τον Κώστα Καραμανλή, οι επιμέρους αυτές κινήσεις αποτελούν τμήματα ενιαίου σχεδιασμού ανατροπής του καθεστώτος στο Αιγαίο. Απέρριψε την αντίληψη ότι η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση προκύπτει από παρεξηγήσεις ή μπορεί να διευθετηθεί με αμοιβαίες υποχωρήσεις σε δευτερεύοντα ζητήματα. Υπενθύμισε ότι όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις μετά το 1974, άρα και η δική του, επιχείρησαν συνεννόηση και αποκλιμάκωση, χωρίς, όπως ανέφερε, να μεταβληθούν οι τουρκικές επιδιώξεις.
Σκληρή κριτική στους δυτικούς συμμάχους για τις ίσες αποστάσεις και τις πιέσεις προς την Ελλάδα
Ιδιαίτερα οξύς εμφανίστηκε απέναντι στους συμμάχους και στους ευρωπαϊκούς εταίρους. Τους καταλόγισε ίσες αποστάσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία, πιέσεις για συμβιβασμούς και εξοπλιστικές συναλλαγές με την Άγκυρα. Αντιπαρέβαλε, επίσης, την απαίτηση στήριξης της Ουκρανίας με τη στάση τους στο Κυπριακό. Επέκτεινε την κριτική του στις πιέσεις που, όπως υποστήριξε, ασκούνται για τις σχέσεις με Ρωσία και Κίνα, την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, το Κοσυφοπέδιο και τις γερμανικές αποζημιώσεις.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι η Ελλάδα ορθώς ανήκει στη Δυτική Συμμαχία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ζήτησε οι υποχρεώσεις της Αθήνας να συνοδεύονται από αντίστοιχη στήριξη, σεβασμό και αλληλεγγύη.
«Επιτομή της υποτέλειας»: Οι αιχμές για όσους θεωρούν ενοχλητικές τις ελληνικές διεκδικήσεις
Οι αιχμές κορυφώθηκαν όταν αναφέρθηκε στην άποψη ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να γίνεται ενοχλητική προβάλλοντας τις θέσεις της. Την αντίληψη αυτή την χαρακτήρισε «επιτομή της υποτέλειας», με αναφορές στο Αιγαίο, στην υφαλοκρηπίδα, στην ΑΟΖ και στην Κύπρο. Ο χαρακτηρισμός στρεφόταν στη συγκεκριμένη προσέγγιση, χωρίς ονομαστική αναφορά. Το μήνυμα, ωστόσο, αφορούσε ευθέως τον τρόπο με τον οποίο η χώρα υπερασπίζεται τις θέσεις της απέναντι σε εταίρους και συμμάχους.
Μηνύματα και για το εσωτερικό: Μεσαία τάξη, κοινωνικές ανισότητες και κρίση εμπιστοσύνης
Χρησιμοποιώντας το ευρωπαϊκό παράδειγμα, ο Κώστας Καραμανλής με τις αναφορές του έδειξε και στην εσωτερική πολιτική πραγματικότητα, περιγράφοντας τις πιέσεις που δέχονται πολλά κοινωνικά σώματα. “Εστιάζω στην κοινωνική δυσαρέσκεια και την συνακόλουθη πολιτική αναστάτωση που παρακολουθούμε εντεινόμενη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η διαρκώς αυξανόμενη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, η μεγάλη συρρίκνωση της άλλοτε ακμάζουσας μεσαίας τάξης, οι αυστηρές περικοπές στο κοινωνικό κράτος, λόγω της άκαμπτης δημοσιονομικής αυστηρότητας, η έλλειψη αισιόδοξης προοπτικής για τους πολλούς, τους λιγότερο ευνοημένους και τους νέους, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα για το μέλλον της ηπείρου μας. Η μεγάλη πλειοψηφία αισθάνεται παραγκωνισμένη, αδικημένη και κυρίως με άδηλο το μέλλον. Αποκλεισμένη από το τραπεζικό σύστημα, κυνηγημένη από απρόσωπα funds, με αυξανόμενα αδιέξοδα στις ευκαιρίες εργασίας, την στέγαση, τις ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και παιδείας. Χωρίς εμπιστοσύνη στην Δικαιοσύνη”. Χωρίς αμφιβολία αυτές τις αναφορές του πρώην πρωθυπουργού μπορεί κανείς να τις μεταφράσει και να τις χρησιμοποιήσει ως κριτική για την εσωτερική πολιτική κατάσταση αλλά και για το πώς χειρίζεται η κυβέρνηση τομείς της καθημερινότητας.
Κεραυνοί κατά της ευρωπαϊκής ελίτ: «Η βοή των πλησιαζόντων γεγονότων τείνει να γίνει εκκωφαντική»
Με αφορμή τις πρόσφατες ταραχές στην Γαλλία και την Ιταλία, ο Κώστας Καραμανλής έκανε μια συνολική κριτική κατά της ευρωπαϊκής πολιτικής και οικονομικής ελίτ όπως είπε και έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για δυσκολίες που είναι προ των πυλών. Όπως είπε χαρακτηριστικά “ το ισχύον κοινωνικοπολιτικό μοντέλο αμφισβητείται και απονομιμοποιείται. Οι εύκολοι και αβασάνιστοι αφορισμοί από τις ευημερούσες ελίτ και τα συστημικά μέσα ενημέρωσης περί ακροδεξιάς επέλασης, ψεκασμένων και παρασυρμένων από ανέξοδους λαϊκισμούς, όχι απλώς δεν συνιστά επαρκή απάντηση, αλλά στην ουσία επιβαρύνει την κατάσταση. Όταν οι σταθεροί ψηφοφόροι των παραδοσιακών κομμάτων στην Γερμανία, την Γαλλία και την Αγγλία εγκαταλείπουν μαζικά την μόνιμη πολιτική τους στέγη, κάτι πολύ σοβαρό συμβαίνει. Με ανησυχεί βαθύτατα, το μέλλον της Ευρώπης και των κρατών μελών της. Η απονομιμοποίηση του μεταπολεμικού κοινωνικού και πολιτικού οικοδομήματος με ευθύνη της Ευρωπαϊκής άρχουσας τάξης, πολιτικής και οικονομικής, έρχεται καλπάζοντας και βάζει σε κίνδυνο την ομαλότητα, την κοινωνική συνοχή και ηρεμία, τον τρόπο ζωής που γνωρίσαμε. Η βοή των πλησιαζόντων γεγονότων τείνει να γίνει εκκωφαντική”.
Το δίδαγμα του 1940 και η έκκληση για εθνική ετοιμότητα
Κλείνοντας, συνέδεσε τις εξωτερικές προκλήσεις με την κοινωνική κρίση στην Ευρώπη, τη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και την αυξανόμενη αμφισβήτηση των παραδοσιακών κομμάτων. Επανέφερε ως δίδαγμα του 1940 την αποφασισμένη ηγεσία, την προετοιμασία, το φρόνημα και την ενότητα, ζητώντας εθνική ετοιμότητα για ένα περιβάλλον διαρκούς αστάθειας και εντεινόμενων διεθνών ανταγωνισμών.
