Πιθανότατα μέσα στο Σαββατοκύριακο αναμένεται η έκδοση NAVTEX για να ξαναρχίσουν οι έρευνες που απαιτούνται για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου–Κρήτης (GSI). Σύμφωνα με πληροφορίες, η NAVTEX θα έχει άμεση ισχύ, επιτρέποντας στο γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo, που παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου, να αποπλεύσει αμέσως για την περιοχή των ερευνών. Η επανεκκίνηση αφορά τόσο την πορεία του έργου όσο και την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η διαδικασία αδειοδότησης έχει ήδη κινηθεί. Στις 2 Νοεμβρίου ενημερώθηκαν τα μέλη της ειδικής διυπουργικής επιτροπής ΕΧΑΕΘ, η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΥΠΕΞ, ώστε να υποβάλουν τις εισηγήσεις τους έως αύριο, Παρασκευή.
Εφόσον η απάντηση είναι θετική, όπως αναμένεται, το Λιμενικό θα χορηγήσει την «άδεια εξαίρεσης» για το υπό γαλλική σημαία Abeille Marengo. Στη συνέχεια, η εταιρεία διαχείρισης του έργου θα καταθέσει το επίσημο αίτημα έκδοσης NAVTEX. Το αίτημα θα διαβιβαστεί στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ώστε η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού να εκδώσει άμεσα τη σχετική αναγγελία.
Οι εκτιμήσεις για την τουρκική αντίδραση
Καλά ενημερωμένες πηγές εκτιμούν ότι η συγκυρία που διαμορφώθηκε και μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ευνοεί την επανέναρξη των ερευνών και μειώνει την πιθανότητα να επαναληφθεί το επεισόδιο του 2024. Τότε, οι εργασίες είχαν διακοπεί έπειτα από παρέμβαση τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Μετά και τη συνεννόηση μεταξύ της γαλλικής και της τουρκικής πλευράς, η εκτίμηση είναι ότι είτε δεν θα εκδηλωθεί τουρκική αντίδραση είτε αυτή θα περιοριστεί σε παρενόχληση μέσω ασυρμάτου, τη διαδικασία του hailing, η οποία τείνει να εξελιχθεί σε συνήθη πρακτική.
Στο σκεπτικό αυτών των εκτιμήσεων περιλαμβάνεται ο έλεγχος του νέου Κογκρέσου από το Δημοκρατικό Κόμμα, ο οποίος περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του προέδρου Τραμπ για την ικανοποίηση των αιτημάτων της Άγκυρας, με πρώτο την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35. Υπό αυτές τις συνθήκες, εκτιμάται ότι η Τουρκία δεν θα επιδιώξει σοβαρή κλιμάκωση που θα την έφερνε στο επίκεντρο της προσοχής του Κογκρέσου.
Στην ίδια ανάλυση συνεκτιμάται ότι η Άγκυρα παρακολουθεί με ικανοποίηση την υποχώρηση της επιρροής του Ισραήλ στις ΗΠΑ και, κυρίως, τη στοχοποίησή του για τον πόλεμο στο Ιράν. Στον πόλεμο αυτό αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό και η οικονομική κρίση που σφράγισε το αμερικανικό εκλογικό αποτέλεσμα. Μια τουρκική κίνηση που θα προκαλούσε ένταση στην περιοχή θεωρείται, επομένως, υψηλού ρίσκου: θα υπονόμευε το επιχείρημα της Άγκυρας ότι ο «ταραχοποιός» της περιοχής είναι ο Νετανιάχου και το Ισραήλ και θα έθετε και την ίδια στο στόχαστρο.
Οι εκτιμήσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι η Τουρκία είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί ενέργειες τις οποίες θεωρεί αντίθετες προς τις επιδιώξεις και τις διεκδικήσεις της. Η Άγκυρα έχει προειδοποιήσει ότι θα «προστατεύσει τα δικαιώματά της» και δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένες έρευνες στην περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας».
Η γαλλική φόρμουλα και το ενδεχόμενο τουρκικής NAVTEX
Σύμφωνα με πληροφορίες, η γαλλική πρόταση για «ενημέρωση» της τουρκικής πλευράς σχετικά με τις έρευνες φαίνεται να έχει γίνει αποδεκτή από την Άγκυρα, προσφέροντας μια εύσχημη διέξοδο. Παράλληλα, διατυπώνονται επιφυλάξεις για «γκρίζα σημεία» της φόρμουλας, με το επιχείρημα ότι δεν υπάρχει υποχρέωση ενημέρωσης άλλου κράτους πέραν του παράκτιου κράτους της υφαλοκρηπίδας, το οποίο δέχεται την αίτηση αδειοδότησης και εκδίδει τη σχετική NAVTEX.
Η τουρκική πλευρά πιθανότατα θα εμφανίσει την «ενημέρωση» ως αίτημα άδειας και αναμένεται να εκδώσει δική της NAVTEX για τις έρευνες. Σε αυτή την περίπτωση, βάσει της πρακτικής που ακολουθείται, ο Σταθμός του Ηρακλείου θα απαντήσει με αντι-NAVTEX. Θα επισημαίνει ότι οι έρευνες γίνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ότι η ελληνική NAVTEX προέρχεται από τον σταθμό που διαθέτει τη σχετική αρμοδιότητα.
