Η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μετατρέπεται σε μια κρίσιμη δοκιμασία για την ελληνική εξωτερική πολιτική. Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην πόντιση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου, αλλά αγγίζει τον πυρήνα των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, τις σχέσεις Αθήνας–Άγκυρας και τον πραγματικό βαθμό εμπλοκής της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX, η άμεση τουρκική αντίδραση, οι παρασκηνιακές διπλωματικές διαβουλεύσεις και η καθησυχαστική δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν συνθέτουν ένα σύνθετο σκηνικό. Η Αθήνα εκτιμά ότι οι έρευνες μπορούν να προχωρήσουν, ωστόσο παραμένει αναπάντητο ένα καθοριστικό ερώτημα: Η Τουρκία αποδέχεται την πραγματοποίηση των εργασιών χωρίς τη δική της συναίνεση ή απλώς επιλέγει, προς το παρόν, να μη δημιουργήσει νέα ένταση;
Η απάντηση θα δοθεί όταν το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo περάσει από τις διπλωματικές ανακοινώσεις στις πραγματικές εργασίες στον θαλάσσιο χώρο νοτιοανατολικά της Καρπάθου και της Κάσου.
Η ελληνική NAVTEX και η άμεση απάντηση της Άγκυρας
Στις 6 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε την απόφαση αδειοδότησης των ερευνών και των εργασιών πόντισης του καλωδίου, ύστερα από θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής.
Ακολούθησε η έκδοση της NAVTEX 1411/26 από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, με ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Η οδηγία καλύπτει τη θαλάσσια διαδρομή από την Κρήτη προς την Κύπρο. Αντίστοιχη NAVTEX εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία για τις εργασίες εντός της κυπριακής ΑΟΖ, με έναρξη ισχύος στις 19 Νοεμβρίου.
Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Πολιτική θύελλα για τη γαλλική διακοίνωση στην Τουρκία – Εξηγήσεις ζητά η αντιπολίτευση από την κυβέρνησηnewpost.grΗ Τουρκία αντέδρασε αμέσως, εκδίδοντας την αντι-NAVTEX 1105/26, με την οποία αμφισβήτησε την ελληνική αρμοδιότητα σε τμήμα της περιοχής.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών επανέφερε τον ισχυρισμό ότι οι έρευνες αφορούν περιοχές της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και υποστήριξε ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για την εξασφάλιση της απαιτούμενης τουρκικής συναίνεσης.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Άγκυρα δεν περιορίστηκε σε μια γενική διαμαρτυρία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, αλλά επανέφερε αξίωση συμμετοχής στη διαδικασία έγκρισης των εργασιών.
Πρόκειται για θέση που απορρίπτει κατηγορηματικά η Αθήνα.
Τι ακριβώς συμφωνήθηκε με τη Γαλλία
Η γαλλική εμπλοκή στο έργο έχει δύο διακριτές διαστάσεις: την επενδυτική και τη διπλωματική. Στις 5 Αυγούστου 2026 υπογράφηκε, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Παράλληλα, υπεγράφη συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις απαιτούμενες θαλάσσιες έρευνες.
Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε σημαντικά το γαλλικό οικονομικό ενδιαφέρον για την ολοκλήρωση της διασύνδεσης, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η οικονομική συμμετοχή γαλλικών επιχειρήσεων και άλλο μια συγκεκριμένη δέσμευση του γαλλικού κράτους για τον τρόπο αντιμετώπισης ενδεχόμενης τουρκικής παρέμβασης.
Στο διπλωματικό πεδίο, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, το Παρίσι απέστειλε ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, με την οποία γνωστοποιούσε την πραγματοποίηση των εργασιών.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι η ενημέρωση αυτή, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συνοδευόταν από διευκρίνιση πως δεν συνιστά αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων ή δικαιοδοσίας.
Μάλιστα, το αρχικό κείμενο της γαλλικής ενημέρωσης φέρεται να προκάλεσε διαφορετικές αντιδράσεις από την ελληνική και την τουρκική πλευρά, οδηγώντας σε αναδιατύπωσή του ύστερα από διπλωματικές επαφές.
Το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για κάθε λεπτομέρεια των επαφών Παρισιού–Άγκυρας ούτε να παρουσιαστεί ως δεδομένη κάποια συμφωνία που δεν έχει ανακοινωθεί.
Το βασικό ερώτημα παραμένει εάν η γαλλική διπλωματική παρέμβαση εξασφάλισε απλώς ένα προσωρινό κλίμα αποκλιμάκωσης ή δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ανεμπόδιστη ολοκλήρωση των ερευνών.
Τι σημαίνει πραγματικά το «όλα καλά» του Φιντάν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η δήλωση του Χακάν Φιντάν, ο οποίος, ερωτηθείς για τη διαμάχη των NAVTEX, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, αναφέροντας ότι όλα είναι φυσιολογικά και όλα είναι καλά.
Η δήλωση εκλήφθηκε ως ένδειξη ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει, στην παρούσα φάση, άμεση κλιμάκωση.
Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική αντίφαση ανάμεσα στον καθησυχαστικό τόνο του Τούρκου υπουργού και στην επίσημη θέση της χώρας του.
Η Τουρκία δεν έχει ανακαλέσει δημόσια την αντι-NAVTEX. Δεν έχει αποσύρει τις αξιώσεις της για την υφαλοκρηπίδα ούτε έχει δηλώσει ότι παραιτείται από την απαίτηση συναίνεσης για τις συγκεκριμένες ερευνητικές δραστηριότητες.
Επομένως, η δήλωση Φιντάν δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως αποδοχή των ελληνικών θέσεων.
Μπορεί να υποδηλώνει μια επιλογή αποφυγής έντασης, ενδεχομένως και εξαιτίας των διπλωματικών επαφών με τη Γαλλία. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι επιλύθηκε η ουσιαστική διαφορά.
Αντίστοιχα, από την ελληνική πλευρά δεν έχει ανακοινωθεί οποιαδήποτε παραχώρηση αρμοδιότητας προς την Τουρκία.
Το Μαξίμου επιμένει: Ελλάδα και Κύπρος αδειοδοτούν
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην κυριακάτικη ανασκόπησή του στις 8 Νοεμβρίου, επανέλαβε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις εργασίες των ερευνών για το καλώδιο.
Παράλληλα, χαρακτήρισε τη διασύνδεση έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος, υπογραμμίζοντας τη συμμετοχή γαλλικών εταιρειών και τη στρατηγική σημασία του για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Ανάλογη θέση εξέφρασε ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, διευκρινίζοντας ότι η σχετική άδεια ζητήθηκε και χορηγήθηκε αποκλειστικά από τις ελληνικές αρχές, χωρίς συνεννόηση με την Τουρκία για την αδειοδότηση.
Η ελληνική επιχειρηματολογία στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, το οποίο αναγνωρίζει την ελευθερία πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει τις έρευνες με τις διεκδικήσεις της επί των θαλάσσιων ζωνών. Η Αθήνα, αντιθέτως, επιμένει ότι δεν μπορεί να αναγνωριστεί στην Άγκυρα δικαίωμα έγκρισης των εργασιών στις περιοχές ελληνικής και κυπριακής δικαιοδοσίας.
Το προηγούμενο της Κάσου και η νέα δοκιμασία
Η επιφυλακτικότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η επανέναρξη των ερευνών δεν είναι τυχαία.
Τον Ιούλιο του 2024, οι έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume στην περιοχή Κάσου–Καρπάθου είχαν προκαλέσει σοβαρή ελληνοτουρκική ένταση, με την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων και την κινητοποίηση μονάδων του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
Η αντιπαράθεση εκείνη κατέδειξε ότι η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες μπορεί να αποκτήσει άμεση επιχειρησιακή διάσταση, ακόμη και όταν αφορά ένα ενεργειακό έργο.
Σήμερα, η διαφορά είναι η ισχυρότερη γαλλική συμμετοχή.
Το Abeille Marengo αναμένεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, με τις έρευνες να προβλέπεται ότι θα ξεκινήσουν στις 9 ή 10 Νοεμβρίου, ανάλογα με τις επιχειρησιακές και καιρικές συνθήκες.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο ο απόπλους του πλοίου, αλλά η πραγματοποίηση των εργασιών στις περιοχές όπου η Τουρκία διατυπώνει αμφισβητήσεις.
Εκεί θα διαπιστωθεί αν η διπλωματική κινητικότητα των προηγούμενων ημερών είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Τα τρία ερωτήματα για την ελληνική διπλωματία
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τρία συγκεκριμένα ζητήματα.
Πρώτον, ποιο είναι το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης και ποιες διατυπώσεις τροποποιήθηκαν κατά τις διαβουλεύσεις;
Δεύτερον, έχει υπάρξει οποιαδήποτε σαφής διαβεβαίωση προς το Παρίσι ότι η Τουρκία δεν θα παρεμποδίσει τις εργασίες ή η αισιοδοξία βασίζεται αποκλειστικά στο κλίμα των επαφών και στις δημόσιες δηλώσεις;
Τρίτον, ποιος είναι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός εφόσον η Άγκυρα επιχειρήσει να επαναλάβει στο πεδίο τις ενστάσεις που διατύπωσε μέσω της αντι-NAVTEX;
Τα ερωτήματα αυτά δεν αναιρούν τη σημασία των μέχρι τώρα διπλωματικών κινήσεων. Αφορούν, όμως, τη δυνατότητα εφαρμογής τους στην πράξη.
Η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια, την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη σύνδεσή της με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Ταυτόχρονα, η υλοποίησή της έχει αποκτήσει ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος, επειδή συνδέεται με τη διαφορετική ερμηνεία των θαλάσσιων δικαιωμάτων από την Ελλάδα και την Τουρκία.
Η Αθήνα έχει διακηρύξει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν με βάση τις άδειες που χορήγησαν οι αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει τις δικές της αξιώσεις.
Και η Γαλλία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο τόσο της οικονομικής υλοποίησης όσο και της διπλωματικής διαχείρισης του έργου.
Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, δεν είναι αν το καλώδιο διαθέτει ελληνική άδεια ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Είναι αν οι έρευνες θα ολοκληρωθούν χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο αναγνώρισης τουρκικής συναρμοδιότητας.
