Ο Platon είναι από τους πιο γνωστούς φωτογράφους στον κόσμο. Eχει βρεθεί απέναντι σε ορισμένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα
του πλανήτη: τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Μπιλ Κλίντον, τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον Τόνι Μπλερ και τον
Μουαμάρ Καντάφι.
Με διεθνή διαδρομή και συνεργασίες με το Time και τον New Yorker, ο -ελληνικής καταγωγής- φωτογράφος αναζητεί πίσω από το δημόσιο πρόσωπο τον άνθρωπο. Στο έργο του, άλλωστε, δίπλα στους ηγέτες βρίσκονται πρόσφυγες και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αυτή η αναζήτηση της ανθρώπινης επαφής διαπέρασε τη συζήτησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στα εγκαίνια της
έκθεσης «People, Power, Platon», στο Μουσείο Μπενάκη χθες το βραδυ.
Με αφετηρία τη φωτογραφία, οι δύο συνομιλητές πέρασαν στον πολιτισμό, στην τεχνολογία, στην ευθύνη της ηγεσίας και
στην ανάγκη προστασίας των πραγματικών σχέσεων, σε έναν κόσμο όπου η ψηφιακή επικοινωνία καταλαμβάνει ολοένα
περισσότερο χώρο.
Η πρώτη γνωριμία στο Νταβός
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε με χιούμορ την πρώτη γνωριμία τους στο Νταβός. Ο Platon τον πλησίασε, του έδωσε την κάρτα
του και συστήθηκε ως ο καλύτερος φωτογράφος πορτρέτων στον κόσμο. Όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετέφερε τη φράση στον
φωτογράφο του, εκείνος απάντησε: «Έχει δίκιο». Ακολούθησε η συνεργασία τους, μέσα από την οποία, όπως εξήγησε ο πρωθυπουργός, αντιλήφθηκε πόση σημασία έχει η συζήτηση που προηγείται μιας φωτογραφίας.
Απαντώντας σε, επίσης προσωπικό τόνο, ο platon ανέφερε για τη γνωριμία τους. Ξέρω ότι ήμουν πολύ αυθάδης όταν σας πλησίασα την πρώτη φορά και προσποιήθηκα ότι είμαι ο καλύτερος φωτογράφος στον κόσμο. Στην πραγματικότητα το έκανα με καλή πρόθεση, γιατί σας είχα δει να μιλάτε σε πολλές από αυτές τις εκδηλώσεις στο Νταβός.
Και ήμουν πραγματικά περήφανος που έβλεπα τον ηγέτη αυτής της χώρας να μιλά στη διεθνή σκηνή και να είναι καλός ομιλητής. Ήσασταν σπουδαίος πρεσβευτής αυτής της χώρας. Ξέρω ότι η πολιτική είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, δεν είμαι αφελής, έχω περάσει τη ζωή μου
ανάμεσα σε πολιτικούς πολλά χρόνια. Αλλά ήθελα να σας γνωρίσω και να σας φωτογραφίσω, γιατί ήθελα πραγματικά να σας πω ευχαριστώ για την προσφορά σας στη χώρα σας. Και θέλω επίσης να σας ευχαριστήσω πολύ που ήρθατε σήμερα, γιατί βρίσκεστε σε ένα σπίτι του πολιτισμού, όχι σε ένα σπίτι της πολιτικής. Και αυτό θέλει θάρρος για έναν πολιτικό. Δεν είναι πολλοί οι πολιτικοί που θα τολμούσαν να κάνουν ό,τι κάνατε εσείς. Νομίζω λοιπόν ότι πρέπει όλοι να σας χειροκροτήσουμε για το μεγάλο σας θάρρος;
Η αρχή πριν από 40 χρόνια στην Πάρο
Για τον Platon, το πρώτο σχολείο αυτής της επικοινωνίας ήταν η Πάρος. Εκεί άρχισε να φωτογραφίζει πριν από σαράντα χρόνια
ανθρώπους που γνώριζε και αγαπούσε, καταγράφοντας, χωρίς αρχικά να το συνειδητοποιεί, έναν τρόπο ζωής που μεταβαλλόταν. Η εμπιστοσύνη και η φιλοξενία που συνάντησε στο νησί, είπε, τον βοήθησαν αργότερα να προσεγγίζει τους ισχυρούς. Ο Κυριάκος
Μητσοτάκης στάθηκε στην ευθύνη διαφύλαξης αυτής της παράδοσης, πέρα από την εικόνα των τουριστικών φυλλαδίων.
Χαρακτηριστική ήταν η αφήγηση του φωτογράφου για έναν αγρότη που έχτιζε ξερολιθιές, συνδυάζοντας διαφορετικές πέτρες
ώστε να δημιουργήσει έναν τοίχο. Η ευχή του να μπορούν και οι άνθρωποι να συνυπάρχουν με τον ίδιο τρόπο έδωσε στη συζήτηση
ένα παράδειγμα συνεργασίας, συνδέοντας τη γνώση της παράδοσης με τα σύγχρονα ερωτήματα για την κοινωνία.
Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Η συζήτηση απέκτησε πιο αιχμηρό πολιτικό περιεχόμενο όταν πέρασε στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε
στις δυνατότητες βελτίωσης της λειτουργίας του κράτους, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το gov.gr, αλλά επέμεινε στην
ανάγκη εποπτείας και αναφέρθηκε στον Elon Musk και στην προσπάθεια του να επηρεάσει μια εκλογή μέσω της χρηματοδότησης.
Η τεχνολογία μπορεί πράγματι να είναι μετασχηματιστική. Και για μια χώρα όπως η Ελλάδα, το τεχνολογικό άλμα ειδικά όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας του κράτους μπορεί να είναι πραγματικά μετασχηματιστικό. Το έχουμε κάνει σε μεγάλο βαθμό με το gov.gr, που άλλαξε εντελώς τον τρόπο που οι πολίτες συναλλάσσονται με το κράτος. Είναι μοχλός αποτελεσματικότητας, μεγάλη ευκαιρία για τους ανθρώπους να κερδίσουν χρόνο. Και όταν βλέπεις την ευκαιρία που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη, ακόμη απλώς ξύνουμε την επιφάνεια του πώς μπορούμε να κάνουμε το κράτος πιο αποτελεσματικό.
Η σκοτεινή πλευρά της ΑΙ
Αυτή είναι, όσον αφορά το κράτος, η καλή πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης. Υπάρχει όμως φυσικά και μια πολύ πιο σκοτεινή πλευρά, που πρέπει ακόμη να διερευνηθεί. Έχω ένα βαθύ πρόβλημα όταν άνθρωποι σαν τον Έλον Μασκ μάς λένε ότι δεν καταλαβαίνουμε πλήρως πώς εξελίσσεται και αυτοβελτιώνεται αυτή η τεχνολογία, και λένε στους νομοθέτες: «Σας παρακαλούμε, κάντε κάτι, γιατί οι ακραίοι κίνδυνοι θα μπορούσαν να είναι εντελώς καταστροφικοί».
Το παράδειγμά μου είναι πολύ απλό. Για να πετάξει ένα αεροπλάνο, πρέπει να πιστοποιηθεί και να περάσει από αμέτρητες δοκιμές. Κι αν συμβεί ατύχημα, υπάρχει μια αρχή που ουσιαστικά λέει: «Μπορώ να καθηλώσω αυτό το αεροπλάνο μέχρι να καταλάβω τι έγινε». Έχουμε κάτι έστω και αμυδρά παρόμοιο για την τεχνητή νοημοσύνη; Η απάντηση είναι απολύτως όχι. Χτίζουμε λοιπόν την πιο ισχυρή τεχνολογία στον κόσμο χωρίς δικλίδες ασφαλείας, χωρίς καμία εποπτεία, εμπιστευόμενοι ανθρώπους σαν τον Έλον Μασκ ότι θα κάνουν το σωστό. Ε, έχω τις αμφιβολίες μου ότι αυτό θα συμβεί πράγματι.
Και το έχω πει ανοιχτά στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Η δεύτερη διάσταση, φυσικά, είναι πόσο ισχυροί είναι αυτοί οι άνθρωποι και σε ποιον λογοδοτούν. Είναι εντάξει ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου να ξοδεύει εκατομμύρια δολάρια για να επηρεάσει μία μόνο εκλογική αναμέτρηση στο Τέξας. Αυτό ακριβώς συνέβη, παρεμπιπτόντως. Δεν του βγήκε. Και είναι καλό, νομίζω, με αυτή την έννοια, ότι δεν μπορείς να αγοράσεις μια εκλογή, όσο πλούσιος κι αν είσαι.
Γιατί, άλλωστε, συμμετέχεις στη δημόσια σφαίρα; Για ιδεολογικούς λόγους ή επειδή θέλεις να επηρεάσεις τη δημόσια πολιτική; Μάλλον για το δεύτερο, γιατί ίσως θέλεις λιγότερη ρύθμιση κάτι που στο αμερικανικό σύστημα είναι θεμιτό, γιατί όλα αυτά είναι νόμιμα και διαφανή. Είναι όμως ο σωστός τρόπος να λειτουργεί μια δημοκρατική πολιτεία, που θα ενθάρρυνε τον διάλογο και θα έβαζε τους ανθρώπους σε σχετικά ίση βάση;
Υπάρχουν λοιπόν πολλά ζητήματα όσον αφορά το πώς ρυθμίζουμε αυτή την πολύ, πολύ ισχυρή τεχνολογία. Νομίζω ότι η Ευρώπη είναι μπροστά, αλλά έχουμε ακόμη πολλά να συζητήσουμε. Κι αν οι ΗΠΑ δεν βρουν τρόπο να το αντιμετωπίσουν, και σχετικά γρήγορα, νομίζω ότι μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι — δεν θα έλεγα με καταστροφικές, αλλά σίγουρα με ακούσιες συνέπειες που δεν μπορούμε καν να φανταστούμε σήμερα.
Έμφαση σε παιδιά και εφήβους
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα παιδιά και στους εφήβους, κατηγορώντας τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ότι κερδίζουν χρήματα κρατώντας τους χρήστες καθηλωμένους στις οθόνες. Αναφέρθηκε στην απαγόρευση πρόσβασης στα social media για ηλικίες κάτω των δεκαπέντε ετών, η οποία, όπως είπε, τίθεται σε ισχύ την πρώτη Ιανουαρίου.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η παρέμβαση δεν εξαντλείται στη νομοθεσία: χρειάζονται αθλητισμός, μουσική, πολιτισμός, διάβασμα και περισσότερος χώρος για παιχνίδι. Στο ίδιο πλαίσιο, εξέφρασε ανησυχία για την ευκολία με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπική προσπάθεια και να αποδυναμώσει βασικές δεξιότητες. Μίλησε επίσης για τους ψηφιακούς συντρόφους που είναι διαρκώς διαθέσιμοι και ευχάριστοι, θέτοντας το ερώτημα εάν αυτός είναι ο κόσμος μέσα στον οποίο θέλουμε να μεγαλώνουν τα παιδιά.
Η ιστορία με τον Ντάστιν Χόφμαν
Ο Platon, από την πλευρά του, εκτίμησε ότι η αυθεντική ανθρώπινη σύνδεση θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία. Την ιδέα αυτή συνόδευσε με μια προσωπική ιστορία για τον Ντάστιν Χόφμαν.
Πριν από χρόνια μού ζήτησαν να φωτογραφίσω τον ηθοποιό Ντάστιν Χόφμαν. Με είχαν προειδοποιήσει ότι είναι πολύ δύσκολος, ότι μισεί να τον φωτογραφίζουν και ότι δεν θα είναι εύκολη φωτογράφιση. Πήγα λοιπόν στο Χόλιγουντ. Μπήκε στο στούντιο πλαισιωμένος από δύο γυναίκες, τις υπεύθυνες δημοσίων σχέσεών του, πολύ ψηλές. Και όλοι μαζί έδειχναν τόσο αυστηροί, σαν να μην είχαν αγκαλιάσει κανέναν εδώ και 20 χρόνια.
Του είπα λοιπόν: «Κύριε Χόφμαν, χαίρομαι πολύ που σας γνωρίζω. Έχω ένα μήνυμα να σας μεταφέρω. Η μητέρα μου σας λατρεύει. Παρακολουθεί την καριέρα σας χρόνια και πιστεύει ότι είστε ο μεγαλύτερος ηθοποιός της γενιάς σας. Και λέει ότι είστε και πολύ γλυκός». Με κοίταξε και είπε: «Πού μένει;» Είπα: «Στο Λονδίνο». Κι εκείνος: «Μπορούμε να της τηλεφωνήσουμε;» Είπα: «Είναι λίγο αργά λόγω της διαφοράς ώρας, οκτώ ώρες διαφορά· μάλλον ετοιμάζεται για ύπνο». Κι εκείνος είπε: «Πρέπει να της τηλεφωνήσουμε».
Και έτσι εγώ, ο Ντάστιν Χόφμαν και οι δύο υπεύθυνες δημοσίων σχέσεων, που άρχιζαν να γίνονται πιο ανθρώπινες από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο, πήρα τη μαμά μου και της είπα: «Μαμά, γεια, είναι κάποιος εδώ που θέλει να σου πει ένα γεια». Δίνω το τηλέφωνο κι εκείνος λέει: «Γεια σου, αγαπητή μου, θέλω να ξέρεις ότι έχεις έναν μυστικό Αμερικανό θαυμαστή, και την επόμενη φορά που θα έρθω στο Λονδίνο θα σε πάω για τσάι στο Ritz». Κι εκείνη λέει: «Με ποιον μιλάω; Ποιος είναι;» Κι εκείνος: «Ο Ντάστιν Χόφμαν». Κι εκείνη τρελάθηκε. Ενθουσιάστηκε τόσο πολύ. Η φωτογράφιση λοιπόν δεν ήταν καθόλου δύσκολη, γιατί, όπως είπατε, συνδεόμουν μαζί του. Και αποδείχτηκε ένας από τους πιο αξιαγάπητους ανθρώπους με τους οποίους θα μπορούσες να περάσεις μια μέρα. Φαίνεται και στη φωτογραφία;.
Στο κλείσιμο, ο Platon ευχαρίστησε τον πρωθυπουργό για την παρουσία του και τον χαρακτήρισε σπουδαίο πρεσβευτή της Ελλάδας. Παρατήρησε ότι, ενώ σκόπευαν να μιλήσουν για τον Πούτιν και τον Τραμπ, τελικά μίλησαν για την Ελλάδα, την ταπεινότητα και την ανθρώπινη επαφή. «Και καλά κάναμε», απάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Δείτε το βίντεο της συζήτησης:
