Την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στον δύσκολο ενεργειακό χειμώνα συγκροτεί η κυβέρνηση, με παρεμβάσεις αρχικά στο πετρέλαιο θέρμανσης για να μειωθεί η σημερινή τιμή του, με αύξηση του σχετικού επιδόματος και με παράταση της στήριξης στο πετρέλαιο κίνησης. Ταυτόχρονα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανοίγει για πρώτη φορά παράθυρο προσωρινής μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης, συνδέοντας όμως αυτή την επιλογή με πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εξειδίκευση των μέτρων θα γίνει την επόμενη Δευτέρα από τον Κυριάκο Πιερρακάκη και τον Σταύρο Παπασταύρου, καθώς η ενεργειακή πίεση μετατρέπεται σε πρώτη προτεραιότητα για την κυβέρνηση αλλά και σε κεντρικό μέτωπο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Διπλή πολιτική στόχευση: Ανακούφιση τώρα και δημοσιονομικές εφεδρείες για τον χειμώνα
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού στην ΕΡΤ είχε διπλή πολιτική στόχευση, να καθησυχάσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις πριν αρχίσει η περίοδος θέρμανσης και να υποστηρίξει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα και η συναίνεση όπως είπε της κυβέρνησης να μην τα δώσει όλα όπως ζητούσε η αντιπολίτευση, προσφέρει δυνατότητες προστασίας μέσα στη διεθνή αναταραχή. Το κυβερνητικό στοίχημα είναι συγκεκριμένο, οι πολίτες να δουν έμπρακτη ανακούφιση, προτού οι νέες ανατιμήσεις απορροφήσουν το όφελος των εισοδηματικών παρεμβάσεων και ενισχύσουν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Στόχος κάτω από 1,75 ευρώ το πετρέλαιο θέρμανσης – Αυξάνεται σημαντικά το επίδομα
Στο πετρέλαιο θέρμανσης, ο πρωθυπουργός έθεσε στόχο η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο. Προανήγγειλε συνεισφορά του κράτους και των διυλιστηρίων, χωρίς ακόμη να προσδιορίσει τα επιμέρους ποσά. Παράλληλα, ανακοίνωσε οριζόντια και σημαντική αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Πρόκειται για δύο συμπληρωματικές παρεμβάσεις που στόχο έχουν τη συγκράτηση της τιμής αγοράς και την πρόσθετη ενίσχυση των δικαιούχων ιδίως στις περιοχές της Βορείου Ελλάδας όπου το κρύο είναι πιο ισχυρό.
Παράταση της στήριξης στο diesel και επιστροφή του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους
Η αύξηση του επιδόματος θα καλύπτει και άλλες μορφές θέρμανσης, όπως φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα. Στο πετρέλαιο κίνησης, η επιδότηση από κράτος και διυλιστήρια παρατείνεται και για τον Οκτώβριο, περιορίζοντας την πίεση σε μετακινήσεις και επαγγελματική δραστηριότητα. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η επιστροφή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους εταιρειών εμπορίας και πρατηρίων, ώστε η ενίσχυση να φτάνει στην αντλία. Για τη βενζίνη, πάντως, που έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα 2 € και πιέζει χιλιάδες καταναλωτές που χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους για τις μετακινήσεις δεν ανακοινώθηκε αντίστοιχη άμεση παρέμβαση γιατί όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης πολιτική είναι η προτεραιοποιήση των αναγκών και των δυνατοτήτων.
Το «παράθυρο» για τον ΕΦΚ και το κρίσιμο ευρωπαϊκό «πράσινο φως»
Το πολιτικά σημαντικότερο άνοιγμα αφορά τον ΕΦΚ. Ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε για πρώτη φορά διαθέσιμος να προχωρήσει σε έκτακτη, προσωρινή μείωσή του, εφόσον υπάρξει ευρωπαϊκή δυνατότητα να μην προσμετρηθεί το σχετικό κόστος στα δημοσιονομικά όρια. Επομένως, το ζητούμενο «πράσινο φως» αφορά τον δημοσιονομικό χειρισμό της παρέμβασης. Μέχρι να υπάρξει τέτοια απόφαση, η μείωση παραμένει ενδεχόμενο. Με αυτή τη θέση, η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει την πίεση προς τις Βρυξέλλες με τη διατήρηση εφεδρειών στον προϋπολογισμό. Άλλωστε την προσωρινή μείωση στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης εξετάζει και η γερμανική κυβέρνηση ενώ και η Ιταλία έχει κάνει αίτημα προς την ευρωπαΐκή ένωση για εξαίρεση των δαπανών ενεργειακής κρίσης από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Η ενεργειακή κρίση γίνεται ευρωπαϊκό πολιτικό μέτωπο
Το ευρωπαϊκό περιβάλλον εξηγεί την επιμονή για ευρύτερη απάντηση. Στη Γαλλία, οι αυξήσεις πυροδοτούν κινητοποιήσεις και αποκλεισμούς και στη Γερμανία εντείνονται οι πιέσεις για φορολογικές ελαφρύνσεις . Η Αθήνα επιδιώκει να εντάξει τις δικές της κινήσεις σε αυτή τη συζήτηση, υπογραμμίζοντας ότι μια παρατεταμένη κρίση υπερβαίνει τις δυνατότητες μεμονωμένων εθνικών προϋπολογισμών.
Η αντιπολίτευση πιέζει για μείωση ΦΠΑ και ΕΦΚ στα καύσιμα
Τα κόμματα της αντιπολίτευση, από την πλευρά τους αμφισβητούν την επάρκεια της κυβερνητικής πολιτικής και σε χθεσινή του παρέμβαση ο Νίκος Ανδρουλάκης πρόβαλε τη μείωση του ΦΠΑ και του ΕΦΚ στα καύσιμα, μαζί με αυστηρότερους ελέγχους και κανόνες στην αγορά, χαρακτηρίζοντας το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ κοστολογημένο.
Από τις εξαγγελίες στην εφαρμογή – Το στοίχημα του πραγματικού αποτυπώματος στην τσέπη
Για το Μέγαρο Μαξίμου πάντως , η δοκιμασία μεταφέρεται τώρα από τις εξαγγελίες στην στην εξειδίκευση των μέτρων και στην εφαρμογή τους. Η διεθνής διάσταση της κρίσης εξηγεί τις πιέσεις, αλλά δεν περιορίζει τις προσδοκίες για προστασία. Η κυβέρνηση θα κριθεί από την ταχύτητα, τη διάρκεια και το πραγματικό αποτύπωμα των μέτρων στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Από την άλλη η συνετή οικονομική πολιτική καθίσταται αναγκαία από τη στιγμή που αν συνεχιστεί η ενεργειακή καταιγίδα και μέσα στο χειμώνα η κυβέρνηση θα κληθεί εκ νέου για να κάνει κι άλλες παρεμβάσεις.