Το Brent πάνω από τα 93 δολάρια δείχνει πόσο εύκολα η ελληνική συζήτηση για αυξήσεις, μειώσεις φόρων και ΔΕΘ μπορεί να ανατραπεί από ένα στενό πλάτους μερικών δεκάδων χιλιομέτρων. Υπάρχει κάτι σχεδόν κωμικό στον τρόπο που κάνουμε οικονομική πολιτική. Κάθεται το οικονομικό επιτελείο. Μετρά το πλεόνασμα. Υπολογίζει τον δημοσιονομικό χώρο. Κόβει έναν φόρο. Αυξάνει έναν μισθό. Δίνει ένα επίδομα. Και έπειτα, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, επτά πλοία περνούν από ένα στενό αντί για δεκάδες. Και ξαφνικά αλλάζουν όλα.
Την Πέμπτη πέρασαν από το Ορμούζ μόλις επτά μεγάλα εμπορικά πλοία. Κανένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο VLCC και κανένα LNG carrier δεν καταγράφηκε στη διέλευση. Το Brent βρίσκεται πάνω από τα 93 δολάρια και έχει κερδίσει περισσότερο από 7% μέσα σε μία εβδομάδα.
Αυτό είναι το πιο χρήσιμο μάθημα οικονομικής πολιτικής πριν από τη ΔΕΘ. Το διαθέσιμο εισόδημα δεν αυξάνεται μόνο από το κράτος. Μειώνεται και από τον κόσμο. Αν ακριβύνει η ενέργεια, ακριβαίνουν οι μεταφορές. Αν ακριβύνουν οι μεταφορές, ακριβαίνουν προϊόντα. Αν ακριβύνουν καύσιμα και αεροπορικά εισιτήρια, αλλάζει το κόστος του τουρισμού. Αν αυξηθούν οι ναύλοι, αλλάζει το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Και μετά η κυβέρνηση χρειάζεται ακόμη περισσότερα χρήματα για να αποζημιώσει τον πολίτη για την ακρίβεια που δεν προκάλεσε. Αυτό έχουμε ήδη ζήσει. Και συνήθως κάναμε το ίδιο λάθος, αντί να συζητήσουμε πώς γίνεται μια οικονομία πιο ανθεκτική, συζητούσαμε ποιο pass θα πληρώσει τη ζημιά.
Η ενεργειακή κρίση δεν ρωτά αν είσαι αριστερός ή δεξιός. Δεν διαβάζει το Μεσοπρόθεσμο. Δεν περιμένει τη ΔΕΘ. Και δεν συγκινείται από τον πρωθυπουργικό σχεδιασμό. Έχει έναν απλούστερο μηχανισμό. Μειώνεται η προσφορά. Αυξάνεται η τιμή. Πληρώνεις. Αυτή είναι και η μεγάλη πολιτική πρόκληση της επόμενης περιόδου. Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών. Αλλά παραμένει μια χώρα στην οποία η τιμή του διεθνούς πετρελαίου περνά γρήγορα στο μεταφορικό και καταναλωτικό κόστος. Και επειδή είμαστε τουριστική και ναυτιλιακή οικονομία, η γεωπολιτική των θαλάσσιων οδών μας αγγίζει περισσότερο από όσο πολλές φορές αντιλαμβανόμαστε.
Το Ορμούζ μοιάζει μακριά. Δεν είναι. Ούτε το Bab el-Mandeb. Ούτε η Ερυθρά Θάλασσα. Στη σύγχρονη οικονομία οι αποστάσεις μετρώνται λιγότερο σε χιλιόμετρα και περισσότερο σε κόστος ανά βαρέλι.
Γι’ αυτό η πολιτική συζήτηση για τη ΔΕΘ πρέπει να είναι λίγο πιο ώριμη. Όχι μόνο, «πόσα θα δώσει;». Αλλά, «τι αντέχει και πρέπει να δώσει αν το Brent πάει στα 100;» Γιατί μόνιμο μέτρο σημαίνει ότι πρέπει να μπορείς να το πληρώνεις και όταν ο κόσμος πάψει να συνεργάζεται με τις προβλέψεις σου. Και ο κόσμος, όπως αποδεικνύει σχεδόν κάθε χρόνο, έχει μια κακή συνήθεια, δεν διαβάζει ποτέ τον ελληνικό προϋπολογισμό πριν αποφασίσει να πάρει φωτιά.
Η ΔΕΘ μπορεί να αυξήσει το εισόδημα με μια υπογραφή. Το Ορμούζ μπορεί να το μειώσει χωρίς καν να ξέρει πού βρίσκεται η Θεσσαλονίκη.